บทเรียนจากลอนดอน: กว่า 500 ตึกสูงในกรุงเทพฯ ยังเสี่ยงไฟไหม้

ภาพมุมกว้างกรุงเทพมหานคร Image copyright Getty Images

วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) ในพระบรมราชูปถัมภ์ คาดตึกสูงมากกว่า 500 แห่งในกรุงเทพมหานคร ที่ผุดขึ้นเมื่อ 20 ปีก่อนเสี่ยงต่อเหตุไฟไหม้ เพราะติดตั้งฉนวนกันความร้อนแบบติดไฟง่าย ขณะที่ สนช. เตรียมหารือกับ วสท. ในเรื่องมาตรการป้องกันภัยหวั่นซ้ำร้อยอุบัติเหตุอาคารเกรนเฟลล์ ทาวเวอร์ในอังกฤษ

"การใช้โพลีเอทิลีน (พีอี) (Polyethylene) เป็นไส้ตรงกลางของเปลือกอาคารได้รับความนิยมอย่างมากเมื่อ 20 ปีก่อนเพราะการติดตั้งง่ายและสวยงาม แทนการทาสี ที่สำคัญยังราคาถูก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับไส้กลางที่ทำมาจากสารหน่วงไฟ หรือ เอฟอาร์ ​(Fire Retardant) ราคาจะถูกว่าร้อยละ 20-30 ต่อพื้นที่การติดตั้ง เลยทีเดียว" นายพิชญะ จันทรานุวัฒน์ เลขาธิการ วสท. บอกกับบีบีซีไทย

เลขาธิการ วสท. ยอมรับว่าความนิยมการใช้พีอี ในช่วงอดีตที่ผ่านมาเป็นไปด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เนื่องจากยังไม่ทราบว่าการใช้พีอีจะส่งผลกระทบด้านความปลอดภัยอย่างไร จึงทำให้ตึกจำนวนไม่น้อยที่ติดตั้งด้วยฉนวนกันความร้อนประเภทนี้ ซึ่งคาดว่ามีจำนวนมากกว่า 500 อาคารในเขตกรุงเทพมหานคร ส่วนใหญ่เป็นสำนักงาน โรงแรม แต่ที่น่าเป็นห่วงคือ โรงพยาบาลและโรงเรียนบางแห่ง

"การใช้พีอีเป็นฉนวนกันความร้อนอาคารโรงพยาบาลที่มีความสูง ถือว่าเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ เพราะว่าจะเป็นความเสี่ยงมาก เพราะปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายควบคุมด้านนี้" นายพิชญะกล่าว

Image copyright AFP/Getty Images
คำบรรยายภาพ (แฟ้มภาพ) ภาพโฆษณาที่ถ่ายเมื่อปี 2550 สะท้อนให้เห็นว่าภาคธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม เหตุไฟไหม้ตึกสูงที่ผ่านมาทั้งที่เกิดขึ้นในประเทศและต่างประเทศนับตั้งแต่ปี 2551 ได้เปลี่ยนความคิดของบรรดากลุ่มสถาปนิก วิศวกร และกลุ่มธุรกิจก่อสร้างของไทย โดยเฉพาะหลังเหตุไฟไหม้ครั้งใหญ่อาคารไซเบอร์เวิลด์ ทาวเวอร์ ย่านถนนรัชดาภิเษก กรณีไหม้ตึกสูงที่นครดูไบ ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และในประเทศจีน 2-3 ครั้ง

จุดเปลี่ยนสำคัญ

"จุดที่ทำให้สถาปนิกต้องกลับมาทบทวนการใช้พีอีบนตึกสูงคือ หากเกิดไฟไหม้แล้ว การลุกลามจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว อย่างกรณีไฟไหม้บนอาคารไซเบอร์เวิลด์ ทาวเวอร์ ที่ใช้เวลาเพียง 15 นาทีเท่านั้น ไฟก็ลุกลามไปทั้งตึก" นายพิชญะอธิบาย

หากมองไม่เห็นภาพว่า พีอี เป็นอย่างไร เลขาธิการ วสท. บอกว่า พีอี เป็นสารแบบเดียวกันกับพลาสติกที่ใช้หุ้มกระเป๋าเดินทางที่มีให้บริการที่สนามบินนั่นเอง

ด้วยเหตุความกังวลนี้จึงทำให้สถาปนิกของไทยช่วงหลังเลิกใช้พีอี เป็นฉนวนกันความร้อนบนตึก อาจจะมีเพียงบางส่วนที่ยังใช้โดยเฉพาะกลุ่มอาคารไม่สูงมาก เช่น โชว์รูมรถยนต์ โรงงานอุตสาหกรรม

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ (แฟ้มภาพ) อาคารสูงในกรุงเทพมหานครระยะหลังใช้วัสดุตกแต่งภายนอกอาคารเป็นแบบทนไฟมากขึ้น เช่นในภาพอาคารดังกล่าวมีตัวหนังสือ ALPOLIC/fr การบ่งชี้ว่าใช้วัสดุไส้กลางเป็นสารประกอบที่ไม่ติดไฟโดยมีส่วนประกอบของแร่ทนไฟ

นอกจากเหตุผลดังกล่าวแล้ว ภายหลังเหตุไฟไหม้อาคารเกรนเฟลล์ ทาวเวอร์ ในกรุงลอนดอนของอังกฤษ ก็ได้เป็นแรงผลักดันให้ภาคอุตสาหกรรมก่อสร้างในไทยเกิดความตื่นตัวในมาตรการด้านความปลอดภัยของการก่อสร้างอาคารมากขึ้น เนื่องจากมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับอาคารของอังกฤษได้รับการยอมรับว่าได้มาตรฐานมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก แต่กลับกลายเป็นโศกนาฏกรรมจนทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก

เว็บไซต์บีบีซีนิวส์ รายงานว่า ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยเกี่ยวกับไฟไหม้ชี้ว่า ฉนวนกันความร้อนใช้เป็นไส้กลาง คือสาเหตุที่เป็นไปได้ที่ทำให้ไฟลุกลามอย่างรวดเร็ว ซึ่งภาพบันทึกได้ระหว่างเกิดไฟไหม้คือหลักฐานที่อธิบายเหตุการณ์ดังกล่าว ซึ่งวัสดุดังกล่าวทำมาจากพีอี ซึ่งติดไฟง่ายกว่าไส้กลางประเภทอื่น

คำบรรยายภาพ ภาพจำลองการเกิดเพลิงไหม้ที่ลุกลามไปตามช่องว่างระหว่างแผ่นตกแต่งด้านนอกอาคาร

ภายหลังเหตุโศกนาฏกรรมดังกล่าวผ่านไป บริษัท อาร์คอนิค ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นผู้จัดจำหน่ายวัสดุโพลีเอทิลีน ที่ชื่อว่า Reynobond PE ได้ประกาศยุติการจัดจำหน่ายวัสดุดังกล่าวทั่วโลก เนื่องจากพบว่า วัสดุพีอีประเภทนี้ถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของวัสดุตกแต่งภายนอกอาคารเกรนเฟลล์

ในประเด็นดังกล่าวเลขาธิการ วสท. ระบุว่าไม่น่าจะกระทบต่อการจัดจำหน่ายในประเทศไทยหรือกลุ่มธุรกิจก่อสร้างเพราะวิศวกรและสถาปนิกในปัจจุบันต่างตระหนักผลเสียของการใช้พีอีเป็นฉนวนกันความร้อนประเภทนี้แล้ว

เล็งยกร่างกฎกระทรวงเพิ่มเติม

เลขาธิการ วสท. กล่าวว่า จากเหตุการณ์ดังกล่าวน่าจะถึงเวลาที่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในไทย จะหารือกันเพื่อเริ่มต้นการยกร่างกฎกระทรวงเพิ่มเติม ตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร โดยจะกำหนดประเภทของสารที่ใช้เป็นฉนวนกันความร้อน พร้อมกับการจำกัดระดับความสูงอาคาร หากว่าจะใช้ฉนวนกันความร้อนชนิดติดไฟง่าย

อุปกรณ์ของท่านไม่สามารถใช้งานเครื่องเล่นสื่อได้
ภาพเหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่อาคารสูงในกรุงลอนดอน

สอดคล้องกับความเคลื่อนไหวของสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ที่ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยก่อนหน้านี้ว่า มีความตระหนักในเรื่องนี้ และเห็นว่าขณะนี้เป็นจังหวะเหมาะสมที่จะเสนอแนะให้มีการยกร่างกฎกระทรวงตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร เพิ่มเติมเพื่อบังคับให้ผู้ออกแบบอาคารสูง ที่ต้องการใช้พีอีเป็นฉนวนกันความร้อน สามารถใช้ได้ในระดับความสูงจำกัด

"จากเหตุการณ์นี้ วสท. ยังไม่เห็นความเคลื่อนไหวจากกรมโยธาธิการและผังเมืองในเรื่องดังกล่าว แต่ก็มีสัญญาณที่ดีจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ที่เตรียมส่งหนังสือมายัง วสท. ให้เข้าไปพบเพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับกรณีไฟไหม้อาคารเกรนเฟลล์ ทาวเวอร์ที่อังกฤษ ถึงมาตรการป้องกันไฟไหม้ในตึกสูงในไทย คาดว่าจะมีการหารือภายในสัปดาห์นี้" นายพิชญะกล่าว

บีบีซีส่งจดหมายสัมภาษณ์ไปยังนายเกียรติศักดิ์ จันทรา วิศวกรใหญ่กรมโยธาธิการและผังเมือง เกี่ยวกับประเด็นการดังกล่าวแล้ว แต่ยังไม่ได้รับคำตอบกลับ