La Monnaie de Paris โรงกษาปณ์ฝรั่งเศสอายุพันปี ขอโทษหลังเผยแพร่ วิดีโอเหรียญ ร.10

โรงกษาปณ์ Image copyright Reuters

โรงกษาปณ์อายุ 1,153 ปีของรัฐบาลฝรั่งเศสขอโทษหลังรัฐบาลไทยขู่ฟ้อง เพราะเผยแพร่ภาพแม่แบบของเหรียญกษาปณ์รุ่นใหม่ในรัชกาลที่ 10 โดยไม่ได้รับอนุญาต

นายพชร อนันตศิลป์ อธิบดีกรมธนารักษ์ แถลงวันที่ 7 ธ.ค. ว่า กรมธนารักษ์ได้มีหนังสือไปถึงโรงกษาปณ์ La Monnaie de Paris ของรัฐบาลฝรั่งเศสแล้ววันนี้ เรียกร้องให้โรงกษาปณ์ยุติและแก้ไขการเผยแผ่ภาพแม่แบบของเหรียญกษาปณ์รุ่นใหม่ในรัชกาลที่ 10 เนื่องจากการนำเสนอภาพดังกล่าวถือเป็นการเผยแพร่ข้อมูลซึ่งถือเป็นความลับของทางราชการ ถือเป็น "การเสียมารยาททางธุรกิจ" และกรมธนารักษ์กำลังศึกษาสัญญาที่กระทำแบบรัฐต่อรัฐว่าจะเรียกร้องค่าเสียหาย หรือความรับผิดชอบจากเรื่องดังกล่าวได้อย่างไร แม้สัญญาไม่ได้ระบุว่าให้สามารถยกเลิกการว่าจ้างได้

"กรมธนารักษ์ได้ส่งแม่แบบของเหรียญกษาปณ์รุ่นใหม่ไปยังโรงกษาปณ์ที่ฝรั่งเศสจริง แต่เพื่อส่งให้เป็นแบบในการออกแบบเบื้องต้นเท่านั้น เพราะร่างแบบของจริงนั้น ยังไม่มีการเสนอให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาเห็นชอบเรื่องดังกล่าว ซึ่งนั่นหมายความว่าร่างแบบฯ อาจเปลี่ยนแปลงก็ได้" นายพชรกล่าวกับบีบีซีไทย

ตั้งแต่ต้นเดือนที่ผ่านมา เว็บไซต์ข่าวต่างประเทศหลายแห่งเผยแพร่วิดีโอผลิตโดยสำนักข่าวรอยเตอร์ที่ถ่ายทอดกระบวนการผลิตเหรียญกษาปณ์ ของนานาประเทศรวมทั้งไทย โดยโรงกษาปณ์ La Monnaie de Paris ของรัฐบาลฝรั่งเศส ในวิดีโอนี้ได้เผยแพร่ภาพแม่พิมพ์ และเหรียญกษาปณ์ที่มีพระฉายาลักษณ์ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร คลิปดังกล่าวได้ถูกแชร์ผ่านโซเชียลมีเดียในไทย และก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ พร้อมทั้งคำเตือนจากรัฐบาลไทย ห้ามประชาชนเผยแพร่วิดีโอดังกล่าว

ขอโทษ

เย็นวันเดียวกัน ตามเวลาในลอนดอน เจสซิกา ตีโอดีย์ร์ หัวหน้าแผนกสื่อมวลชนสัมพันธ์ ของ La Monnaie de Paris ชี้แจงกับบีบีซีไทยทางอีเมลว่า ขณะนี้ทางโรงกษาปณ์กำลังผลิตเหรียญ 25 สตางค์รุ่นปัจจุบัน ส่วนเหรียญรุ่นใหม่ที่ถูกพูดถึงนั้น "กำลังอยู่ในขั้นตอนเริ่มเตรียมการเท่านั้น"

"ภาพที่เห็นในวีดีโอเป็นรูปพิมพ์ปูนพลาสเตอร์ไม่ได้ถูกต้องสมบูรณ์ ลา มอนเนย์ เดอ ปารี ขออภัยที่วีดีโอนี้อาจสร้างความสับสนได้"

โรงกษาปณ์อายุกว่าพันปี

La Monnaie de Paris ระบุบนเว็บไซต์ของตัวเองว่าเป็นสถาบันที่อายุยาวนานที่สุดในฝรั่งเศส และเป็นวิสาหกิจที่เก่าแก่ที่สุดของโลก โดยพระบัญชาของพระเจ้าชาร์ลสที่ 2 ทรงโปรดให้ก่อตั้งโรงผลิตเหรียญในปารีสในปี ค.ศ. 864 เพิ่มเติมจากโรงกษาปณ์อีก 8 แห่งที่มีอยู่ในแคว้นต่างๆแล้ว

Image copyright Reuters

ผ่านไปกว่าพันปี จำนวนโรงกษาปณ์ในฝรั่งเศสเพิ่มขึ้น ลดลงตามสภาพเศรษฐกิจและความต้องการ เคยมีสูงสุดถึง 27แห่งในปี 1691 และหดเหลือเพียงหนึ่งเดียวในปี 1878 ทว่า โรงกษาปณ์ La Monnaie de Paris ในปารีสยังยืนยงผลิตผลงานอยู่มาจนปัจจุบัน

ในปี 1958 ประธานาธิบดี ชาร์ลส์ เดอ โกลล์ อนุมัติให้ขยายโรงงานออกไปนอกปารีส เนื่องจากพื้นที่ในเมืองหลวงไม่เพียงพอ โดยก่อตั้งโรงกษาปณ์ใหม่ในเขตเปสแซก Pessac เพื่อการผลิตจำนวนมากใช้จริงในระบเงินตรา ส่วนโรงที่ปารีสเพื่อการผลิตเหรียญสวยงาม โรงงานใหม่เปิดขึ้นเมื่อ 1 ก.ย. 1973

โรงงานที่เปสแซกผลิตเหรียญที่ใช้หมุนเวียนในระบบในกว่า 40 ประเทศ ตั้งแต่เหรียญยูโร เหรียญกษาปณ์ของฝรั่งเศส ไทย บังกลาเทศ มาดากัสการ์ โอมาน เป็นต้น

Image copyright Reuters

รัชกาลที่ 5เสด็จเยือน

นางจริญญา บุญอมรวิทย์ ภัณฑารักษ์ชำนาญการของกรมธนารักษ์ เขียนไว้ในบทความเรื่อง "เหรียญที่สร้างจากโรงกษาปณ์รัฐบาลฝรั่งเศส (La Monnaie de Paris) ในการเสด็จประพาสยุโรปของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว" ว่า ในการเสด็จประพาสยุโรปครั้งแรก ทรงเลือกฝรั่งเศสเป็นประเทศแรกของการเยือน เพื่อเจริญสัมพันธไมตรี และศึกษาศิลปะวิทยาการต่าง ๆ ในฝรั่งเศส โดยเฉพาะพระองค์ให้ความสนใจทอดพระเนตรโรงงานเหรียญกษาปณ์รัฐบาลฝรั่งเศส (La Monnaie de Paris) ที่มีความเก่าแก่ และมีชื่อเสียงในเรื่องการผลิตเหรียญที่ระลึกและเหรียญกษาปณ์

พระองค์เสด็จทอดพระเนตรโรงกษาปณ์แห่งนี้เมื่อ 16 ก.ย. 2440 ดังปรากฏหลักฐานในพระราชหัตถเลขา ดังนี้

"เสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ลูฟร์ (Muse du Louvre) ได้ทอดพระเนตรรูปแกะสลักศิลาที่มีชื่อ เช่น วีนัสของมิโล (Venus de Milo) เสด็จหอสมุดแห่งชาติ เพื่อทอดพระเนตรหนังสือไทยโบราณ รวมทั้งหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรี ระหว่างกรุงสยามกับกรุงฝรั่งเศส แต่ครั้งแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จากนั้นเสด็จพระราชดำเนินไปยังพิพิธภัณฑ์ เรียกว่า "มงเน" (Muse de la Monnaie) ซึ่งมีสิ่งของล้ำค่าจากสยาม เขมร ญวน ลาว จีน ญี่ปุ่น และประเทศทางตะวันออกอื่นๆ แล้วเสด็จไปยังโรงกษาปณ์ โดยมีเสนาบดีกระทรวงคลังนำเสด็จ ทอดพระเนตรตัวอย่างเหรียญเงิน ทอง..."

Image copyright Reuters

เหรียญที่ระลึก

หลังจากที่รัชกาลที่ 5 ทรงทอดพระเนตรโรงกษาปณ์เรียบร้อยแล้ว พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้โรงกษาปณ์รัฐบาลฝรั่งเศส จัดสร้างเหรียญที่ระลึกในการเสด็จครั้งนี้ จำนวน 2 วาระ ได้แก่

1. เหรียญที่ระลึกพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสยุโรป ครั้งที่ 1 ร.ศ. 116 โดยเหรียญนี้ถือเป็นเหรียญประวัติศาสตร์ที่สร้างขึ้นในการเสด็จประพาสยุโรปเป็นครั้งแรก สร้างขึ้นเพื่อพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการที่ติดตาม

2. เหรียญประพาสมาลา เป็นเหรียญราชอิสริยาภรณ์ เพื่อพระราชทานเป็นที่ระลึกพร้อมกับเหรียญที่ระลึกเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ร.ศ. 116 สำหรับพระราชทานฝ่ายหน้าใช้ประดับที่อกเสื้อด้านซ้าย หากพระราชทานฝ่ายใน จะมีแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ใช้ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย จัดสร้างด้วยโลหะชนิดทองคำ เงิน และทองแดง

"กล่าวได้ว่าเหตุผลสำคัญที่รัชกาลที่ ๕ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้โรงกษาปณ์รัฐบาลฝรั่งเศสสร้างเหรียญที่ระลึกในครั้งนี้ เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีระหว่างประเทศสยามกับฝรั่งเศส และที่สำคัญลดความตึงเครียดทางการเมือง เพื่อรักษาอำนาจอธิปไตยของไทย ถือเป็นเหตุผลที่สำคัญที่สุด" นางจริญญาเขียนไว้ในบทความ