Dolar yükseliyor: Merkez Bankası ne yapabilir?

Telif hakkı Getty

Dolar'ın Türk Lirası karşısında rekor üzerine rekor kırması, Merkez Bankası üzerindeki baskıların yeniden artmasına neden oluyor.

Uzmanlara göre zayıf büyüme ile değer kaybeden TL arasında sıkışan Merkez Bankası için 'Şimdilik en iyi eylem, eylemsizlik'.

Dolar/TL kurunun 2,70 seviyesini aşmasının ardından Merkez Bankası Salı günü alışılmadık biçimde haftaya Çarşamba günü yapılacak olan Para Politikası Toplantısı'nın gündem maddelerini açıklama ihtiyacı hissetti.

Merkez Bankası'nın açıklamasında iki teknik tedbirin masada olacağı ifade ediliyordu:

  • Döviz depo piyasası faiz oranlarında ölçülü bir indirim
  • Türk lirası zorunlu karşılık oranlarına ödenen kısmi faiz oranlarında ölçülü bir artış

Açıklamaya bir de "Gerekli görülmesi halinde finansal piyasalardaki istikrarı destekleyici yönde ilave tedbirler de ele alınacaktır" ifadesi eklenerek, piyasaya gerekirse diğer araçların da kullanılabileceği mesajı verildi.

TIKLAYIN - FT: TL YILIN EN KÖTÜ PERFORMANS GÖSTEREN PARA BİRİMİ

Telif hakkı AFP
Image caption Para Politikası Kurulu 22 Nisan Çarşamba günü Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı başkanlığında toplanacak.
Merkez Bankası'nın elindeki silahlar
Fonlama maliyetini yükseltmek Merkez Bankası günlük olarak bankalara sağladığı fonlamanın maliyetini likidite yönetimiyle yükseltebiliyor. Aslında bu yöntem 10 Nisan'dan bu yana devrede. Günlük ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti yüzde 8'e ulaşarak yüzde 7,50'lik politika faizinin üzerine çıktı.
Zorunlu karşılıklar Bankaların Merkez Bankası'nda tutmak zorunda oldukları kaynakların gevşetilmesiyle piyasaya döviz likiditesi sağlanması olası. Son açıklamada da bu adımın sinyali verildi.
Günlük döviz satımını artırmak Her gün yapılan döviz satım ihalelerinde tutarın yükseltilmesi, bankanın daha önce TL'nin değer kaybettiği dönemlerde başvurduğu bir yöntemdi. Bu seçenek TL'ye değer kazandırmaktansa, değer kaybını yavaşlatıcı bir tedbir olarak görülüyor.
İstisnai günler Başkan Erdem Başçı'nın öncülüğünde geliştirilen bu fonlama tedbiri kısa süre için faizlerde hızlı yükseliş sağlıyor ve TL'yi destekliyordu. Ancak piyasa öngörülemeyen bir yöntem olduğu için bu yöntemi eleştiriyordu. Şu ana kadar Başçı'nın değimiyle 'istisnai günlere' geri dönüşe dair bir işaret yok.
Dolara doğrudan müdahale Merkez Bankası döviz piyasasına gelerek doğrudan yüklü döviz satışı da yapabilir. Ancak genel kanı, sınırlı rezervler nedeniyle piyasanın şu anda böyle bir hamleye ikna olmayacağı yönünde.
Faiz artırımı Bankanın TL'yi destekleyebilecek en güçlü silahı politika faizinde doğrudan artırıma gitmesi. Ancak yavaşlayan ekonomik büyüme ve seçim atmosferinin iyice ısınması, bu adımın şu anda masada olmayacağı fikrinin ağırlık kazanmasına yol açıyor.

Telif hakkı BBC World Service

Harekete geçmenin zamanı mı?

Finansbank Genel Müdür Yardımcısı Tunç Erdal, Merkez Bankası açıklamasını "Bu tedbirler bankalara teknik olarak bir miktar rahatlama sağlayabilir ama kuru etkilemez" sözleriyle yorumladı.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Erdal'a göre Merkez Bankası'nın şu an için Türk Lirası'nı desteklemek adına harekete geçmesine gerek yok:

"Kurdaki hareket şu an için rahatsız edici düzeyde değil [...] Değer kaybı ufak ölçekli değil ama büyük de değil. Döviz likiditesi hâlâ var. Bu likiditenin kuruduğunu görürsek asıl o zaman endişelenmek gerekir."

Tunç Erdal, 7 Haziran seçimlerinin ardından belirsizliklerin bir miktar ortadan kalkmasıyla TL'nin tekrar değerlenebileceğini düşünüyor.

TIKLAYIN - DİĞER EKONOMİ HABERLERİMİZ

Eski Hazine Müsteşarı ve Kadir Has Üniversitesi Ekonomi Profesörü Mahfi Eğilmez de Merkez Bankası'nın şimdilik sadece gidişatı izlemesi gerektiği görüşünde.

Eğilmez, BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlarken "Telaşla hareket edilmemeli. Yanlış anlaşılabilir" diyor ve Merkez Bankası'nın atacağı adımların TL'yi destekleyememesi halinde piyasada bankaya olan güvenin yıpranabileceğini ifade ediyor.

ABD ekonomisinin iyiye gitmesi nedeniyle Dolar'daki yükselişin kaçınılmaz olduğunu söyleyen Mahfi Eğilmez "Yıl sonunda 2,80 - 2,90 civarında bir Dolar/TL görmemiz mümkün" diyor.

Hem Tunç Erdal hem de Mahfi Eğilmez her ne kadar Türk Lirası diğer gelişen ülke paralarına kıyasla daha hızlı değer kaybetmiş olsa da, küresel trendin Dolar lehine olduğunu ve bu nedenle şimdilik Merkez Bankası'nın atacağı adımların bu dalganın önünde duramayacağını düşünüyor.

İlgili haberler