ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson: İran kontrol altına alınmazsa Kuzey Kore'nin izinden gidebilir

Rex Tillerson Telif hakkı Getty Images

ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson, İran'ı Orta Doğu'da Amerikan çıkarlarını hedef almakla ve provokasyonla suçladı.

"İran kontrol altına alınmazsa Kuzey Kore'nin izinden gidebilir" diyen Tillerson, buna karşılık eski Başkan Barack Obama döneminde Tahran'la imzalanan nükleer anlaşmaya tarafların uyduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran nükleer anlaşmasının gözden geçirilmesi için Beyaz Saray ekibine talimat vermişti.

Tillerson, ABD Kongresi'ne gönderdiği mektupta, Beyaz Saray'ın sadece 2015'te imzalanan anlaşmanın gidişatının değil, İran'ın Orta Doğu politikasının da inceleneceğini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı, Tahran yönetiminin Lübnan, Irak, Suriye ve Yemen'de, ABD çıkarları aleyhinde faaliyetler yürüttüğünü de öne sürdü ve "Nükleer anlaşma hedefine ulaşamıyor" dedi.

Tillerson mektubunda, "Kapsamlı bir İran politikası, ülkenin yarattığı tüm tehditlere karşı tedbir alınmasını gerektiriyor" ifadelerini kullandı.

Telif hakkı EPA

Trumplomasi: 'Tansiyon yükseliyor' - BBC muhabiri Barbara Plett Usher


Her ne kadar İran politikası ile ilgili geniş bir değerlendirme açıklanmış olsa da Trump yönetimi nükleer anlaşmayı çöpe atmış değil.

Fakat Dışişleri Bakanı Tillerson, neredeyse anlaşmanın artık bir anlamının kalmadığını ima etmesine karşın işe yaradığını da kabul etmiş görünüyor.

Tillerson bu hafta Kongre'ye yazdığı mektupta, Tahran yönetiminin anlaşma gereğince üzerine düşenleri yerine getirdiğini söyledi. Yani İran, yaptırımların kademeli olarak kalkması için nükleer programını sınırlamaya ve 90 günde bir de buna uyduğunu onaylamaya devam ediyor.

Ancak Tillerson sözlü konuşmalarında, İran'ın yalnızca negatif tavırlarından ve bunların anlaşmanın geleceğine olası etkilerden bahsediyor ki bu mesajın İran'dan çok Kongre'yi yönlendirme amacı taşıması da muhtemel.

Önceki başkan Obama da, İran'a yöneltilen, "terörizm destekçiliği, bölgedeki ABD çıkarlarının altını oymaya çalıştığı, İsrail düşmanı olduğu, balistik füze denemeleri yaptığı" gibi suçlamalara katılabilirdi.

Ama Obama, tüm bunları nükleer anlaşmanın dışında tuttu ki eğer yapmasaydı anlaşma imkansızlaşabilirdi.

Ama diğer taraftan Tillerson, bu yaklaşımın yanlış olduğunu ve nükleer anlaşmaya getirilecek yeni değerlendirmenin, İran'ın yaydığı tüm tehditleri kapsayacağını açıkladı.

Tillerson, anlaşmanın İran'ın nükleer bir ülke olma hedefine ulaşmasını engellemekten çok geciktirdiğini söylüyor. Ve böyle söyleyerek kritiklerin dahi kabul ettiği bir konu olan, anlaşmanın büyük bir güvenlik tehdidini azalttığı konusunu görmezden geliyor.

İran, halen nükleer silah geliştirme çalışması yaptığını reddediyor.

Ama ABD Dışişleri Bakanı, İran ile Kuzey Kore'yi karşılaştırarak çıtayı yükseltiyor.

Tillerson, işe yaramaz bulduğu anlaşmanın kısa vadede, "nükleer hedefleri olan bir ülkeyi satın alma amacı taşıdığını" uzun vadede, tıpkı Kuzey Kore ile olduğu gibi geri tepeceği görüşünde.

Dahası Tillerson, "Kontrol edilmeyen bir İran'ın Kuzey Kore ile aynı yolu izlemesi muhtemel" diyor ve ekliyor, "Trump yönetiminin, İran problemini gelecekteki yönetimlere devretme planı yok"

Tabii bu 5 farklı ülkenin imzası olan bir anlaşmayı yırtıp atacakları anlamına da gelmiyor.

ABD, özellikle İran Devrim Muhafızları'nı hedef alacak şekilde İran üzerindeki baskıyı artırmayı amaçlayacak gibi görünüyor.

Aynı zamanda, ABD Kongresinde de İran'a, balistik füze programı ve terör gruplarına verdiği destek nedeniyle ek yaptırımlar getirilmesi konusunda, partiler üstü bir görüş birliği oluşuyor.

Bu yaklaşım, nükleer anlaşmada yer alan ABD sorumluluklarını ihlal etmese de yine de anlaşmayı riske atabilir.

Tahran, kesin olarak Trump yönetimini anlaşmaya uymamakla suçlayıp en sonunda da geri çekilmeye karar verebilir.


ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyası boyunca İran'la yapılan anlaşmayı 'gelmiş geçmiş en kötü anlaşma' olarak niteliyordu.

Eski Başkan Obama ise anlaşmanın küresel nükleer tehditleri gidermenin tek yolu olarak görüyordu.

İlgili haberler