Trump'ın Suudi Arabistan ziyareti ve 'başparmak diplomasisi'

ABD Başkanı Donald Trump (sağda), Melania Trump (sağdan ikinci) , Suudi Kralı Salman bin Abdulaziz El-Suud (ortada) and Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el Sisi (solda) Riyad'da Dünya Aşırı Görüşlerle Mücadele Merkezi'nin açılışında Telif hakkı EPA
Image caption Başkan Trump Suudi Arabistan'da iki gün kaldı

Donald Trump ilk dış gezisinin Suudi Arabistan ayağını tamamladı. Ziyaret sırasında dikkat çeken, tartışmalı ve tuhaf anlar da yaşandı. İşte bazıları:

1. Başkan'dan 'ayıp' hareket

Baş parmakla yapılan "tamam" ya da "iyiyiz" anlamına gelen işaret ABD başkanının en sevdiği ve çok kullandığı jestlerden biri. Riyad'da Bloomberg'den gazeteci Jennifer Jacobs'u gördüğünde de bunu yaptı ve gazeteci de bunu twitledi.

Telif hakkı Twitter - @JenniferJJacobs
Image caption Trump ilk dış macerasında altından yürüyen merdivenden çıkarken bana "başparmak" işareti yaptı

Bu tweet atılır atılmaz tartışma başladı. ABD Büyükelçiliği'nin Riyad gezisini izleyen gazetecilere dağıttığı "Suudi Arabistan'da dikkat edilmesi gereken davranışlar" bildirisine göre bu hareket ülkede ayıp sayılıyordu.

Politico'dan gazeteci Annie Karni şu tweeti attı.

Telif hakkı Twitter - @anniekarni
Image caption Annie Karni, "Suudi Arabistan'da tabular. Son madde, Trump'ın en sevdiği jest" diye yazdı

Fakat hakikaten böyle mi? Arap ülkelerinde çok uzun yıllar yaşayan ve çalışan BBC muhabiri Kim Ghattas "Ben hiç böyle bir şey duymadım" diyor.

Suudi Dışişleri Bakanlığı danışmanı Faysal bin Ferhan da bir tweet atıp Trump'ın hareketinde yanlış bir yan bulunmadığını söyledi.

Telif hakkı Twitter
Image caption Faysal bin Ferhan "Nereden çıktı bilmiyorum ama bu hareket burada kesinlikle ayıp değil" diyor

Öyleyse ABD Büyükelçiliği gazetecilere neden böyle bir bildiri dağıttı? Sonradan anlaşıldığına göre çok yıllar önce bu hareket gerçekten de ülkede ayıp sayılıyordu.

National Review dergisinin bildirdiğine göre ABD Savunma dili Enstitüsü konuya şöyle açıklık getiriyor: 1991'deki Körfez savaşı sonrasında Arap Yarımadası'nın yerlileri bu el hareketini özgürlük için işbirliği sembolü ve 'tamam' anlamında kullanmaya başladılar.

Ve işte kanıtı da görüntülü olarak geldi!

Suudi Arabistan Krali Salman bin Abdülaziz el Suud'un danışmanı, kralın Başkan Trump'ı karşılamaya hazır olduğunu Riyad havaalanında başparmağını kaldırarak haber veriyor.

Telif hakkı Reuters

2. Trump'ın "İslami terörizm" sözü

Başkanın Suudi Arabistan'daki konuşması daha önce kullanmış olduğu ve bir çok Müslüman'ın tepkisine yol açan "radikal İslami terörizm" sözünü içermiyordu.

Facebook sayfasından yayımlanan konuşma metninde bunun yerine "İslamcı aşırılık" ve "İslamcı terör grupları" kavramları geçiyordu.

"İslamcı" kelimesi siyasi düzeni İslami hukuk ve Şeriat ile düzenlemeyi önceren kişiler için kullanılırken, "İslami" kelimesi bir bütün olarak İslam dinini kapsıyor. Bu yüzden Orta Doğu uzmanları genellikle şiddete başvuran örgütlerle ilgili olarak "İslami" değil "İslamcı" kavramını kullanmaya dikkat ediyorlar.

Fakat Trump konuşmasında daha önce yayımlanan metne sadık kalmak yerine "İslami aşırılık krizi" ve "İslamcılar ve her türlü İslami terör" ifadelerini kullanıverdi.

Bu bir dil sürçmesi miydi yoksa metinde değişiklik mi yapmıştı?

Beyaz Saray'dan bir yetkili daha sonra bu değişmeyi Trump'ın çok yorgun olmasına bağlayan bir açıklama yaptı.

Yine de Trump'ın metnine sadık kalmayıp yaptığı gaflar büyük bir tepkiye yol açmış görünmüyor.

3. Melania'nın başı açıktı

Suudi Arabistan'ı ziyaret eden yabancılar başını örtmeye zorlanmıyor. Nitekim İngiltere Başbakanı Theresa May, Almanya Başbakanı Angela Merkel, bundan önceki 'First Lady' Michele obama ve ABD eski Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, krallığa ziyaretleri sırasında başlarını örtmediler.

Telif hakkı AFP

Öyleyse niye bu konu gündeme geldi?

Bunun sebebi Trump'ın 2015 Ocak ayında, o zamanki Başkan Barack Obama Riyad'ı ziyaret ederken attığı bir tweet.

Trump, "Birçokları Bayan Obama'nın Suudi Arabistan'da başını örtmeyi reddetmesinin harika bir şey olduğunu söylüyor.

Fakat bu Suudileri incitti. Yeterince düşmanımız var" demişti.

Telif hakkı Twitter - @realDonaldTrump
Image caption Trump iki yıl önce Barack Obama ile eşinin Riyad ziyareti sırasında Michelle Obama'nın başını örtmemesini eleştirmişti

Gezi sırasında Trump'ın kızı İvanka da başını örtmedi.

Neden başlarını örtmedikleri sorulduğunda CNN International televizyonunun haberine göre Beyaz Saray'dan bir sözcü, başlarını örtmelerinin istenmediğini söyledi.

Telif hakkı Reuters
Image caption Ivanka Trump (solda) Riyad'daki bir törende Melania ve Donald Trump ile birlikte

Buna karşılık uzmanlar her iki kadının da uzun ve kapalı, oldukça muhafazakar giysiler içinde göründüklerine dikkat çektiler.

4. Trump Kral'ın karşısında eğildi mi?

Bu tartışma bundan önceki ABD başkanı Barack Obama'nın 2009 yılında Londra'da yapılan bir doruk toplantısında Suudi Arabistan Kralı Abdullah'ın karşısında eğilerek reverans yapmış olmasının yarattığı büyük tepkiye dayanıyor.

Telif hakkı Getty Images
Image caption Barack Obama 2009 yılında Suudi Arabistan kralı Abdullah'ın önünde eğilmişti

Donald Trump sonraki yıllarda sık sık bu konuyu öne çıkaran tweetler atmıştı.

Telif hakkı Twitter - @realDonaldTrump
Image caption Trump yıllarca Barack Obama'nın herkesin önünde Suudi Arabistan kralının önünde eğilmesini eleştiren tweetler attı

Bu yüzden Trump'ın Suudi Kralı'nın verdiği şeref madalyasını kabul ederken ne yapmakta olduğu merak konusu oldu.

Telif hakkı AFP
Image caption Trump Suudi Arabistan kralının verdiği madalyayı alırken eğilmiş görünüyor

Reverans yaptı mı yapmadı mı?

Yoksa sadece Kral Abdülaziz madalyayı takabilsin diye dizlerini kırıp biraz başını mı eğdi?

Bazı dikkatli gözlemciler bunun acemi bir reverans olduğunu öne sürdüler.

Beyaz Saray ise şu ana kadar yorum yapmadı.

İlgili haberler