İran'ın Devrimler Yüzyılı 6. Bölüm: Rüzgâr Şah aleyhine dönüyor
Cihazınızda ses/video gösterim programı bulunamadı

İran'ın Devrimler Yüzyılı 6. Bölüm: Rüzgâr Şah aleyhine dönüyor

İran, şüphesiz Orta Doğu'nun en etkili ülkelerinden. Tarih boyunca bölgenin çehresini belirlemede rol oynadı, son yüzyılda da büyük bir devinim içindeydi.

20. yüzyılın eşiğinde, Pers Krallığı'nda ıslahat ve meşrutiyet çağrıları tartışılırken, yüzyılın sonuna doğru İran dünyanın ilk "İslam Cumhuriyeti"ni kurmuştu.

2007 yılında BBC Türkçe radyosunda yayımlanmış olan dizide bu kritik dönemi ele almış, 1906'da Meşrutiyet'in ilanını hazırlayan olaylardan yola çıkmış, 1979 İslam Devrimi ve sonrasına uzanmıştık.

Ülkede yaşanan son toplumsal protestoların ardından, 8 bölümlük bu dizimizi yeniden yayımlıyoruz.

İran'ın Devrimler Yüzyılı 6. Bölüm: Rüzgâr Şah aleyhine dönüyor

1906'da liberal bir anayasa hazırlanması ile sonuçlanan Meşrutiyet (İnkılab-ı Meşruta) ve Muhammed Rıza Pehlevi'nin Beyaz Devrim'i (İnkılab-ı Sefid) sonrasında, İran 1970'lere girildiğinde yeni bir devrime doğru gidiyordu.

Şah bu sırada katlanan petrol fiyatlarından yararlanıp yoğun şekilde silah satın alıyordu. Ekonomi aşırı ısınmış ve resesyon başlamıştı. Entelektüeller ya sürgünde, ya hapisteydi. Toplumsal yaşama baskı hakimdi. Modern sanayi, ekonominin temel direği çarşıya zarar vermişti.

Toplumdaki huzursuzluklar din adamlarının değişim çağrılarına güç kazandırıyordu.

Özellikle sürgüne gönderilmiş olan Ayetullah Humeyni'ye kulak verenlerin sayısı giderek arttı.

Milyonlarca kişinin sokaklara dökülüp Şah aleyhinde gösterilere girişmesi uzun sürmedi. Bunu çatışmalar, ölümler, cenazeler, yeni eylemler izledi.

Dünya medyası, Şah'ın başlıca siyasi rakibi olarak sivrilen Humeyni'ye kulak vermek üzere Paris'in Neuf le Chateau banliyösüne koşuyordu.

Şah'ın önünde pek bir çıkış kalmamıştı. Son aşamada askeri yönetime yönelmesi de sonuç vermedi.

Bu bölümde İran İslam Devrimi'ni hazırlayan yıllara geri dönüyoruz.

BBC için Neil McCarthy ve John Tusa'nın hazırladığı diziyi, Sevi Sarıışık Türkçe'ye uyarladı.