Hukukçular yüksek yargıdaki operasyonu nasıl yorumluyor?

Yargida operasyon Telif hakkı Hurriyet.com.tr

Gülen Cemaati mensuplarının darbe girişimi yaptığı iddiasıyla başlatılan soruşturmalar kapsamında binlerce yargı üyesi görevinden el çektirilirken, Türkiye genelinde yapılan operasyonlarda 426 hakim ve savcı gözaltına alındı.

Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre gözaltılar için operasyonlar farklı illerde sürüyor.

Bunun yanı sıra yüksek yargıdan bazı Danıştay üyeleri ve Yargıtay üyeleri için de gözaltı kararları çıkarıldı.

2 bin 745 adli, idari hakim ve savcı açığa alındı.

BBC Türkçe'nin konuştuğu yargı mensupları bunun aynı zamanda gözaltına alınacakların sayısı olabileceğini ve gözaltı sayısının artacağını tahmin ediyor.

Türkiye'de 14 binin üzerinde hakim ve savcı bulunuyor. Yani Türkiye'deki yargı mensuplarının yaklaşık beşte biri dün itibariyle açığa alınmış durumda.

140 Yargıtay üyesi hakkında da gözaltı kararı var.

Anayasa Mahkemesi'nin iki üyesi de gözaltına alındı.

Peki yargı üyeleri, yargıç sendikaları, hukukçular bu adımları nasıl yorumluyor, bu gözaltılar ne anlama geliyor?

Hukukçular BBC Türkçe'nin sorularını yanıtladı...

Nuh Hüseyin Köse, Yargıçlar Sendikası Yönetim Kurulu Üyesi: Tasfiyelerin muhalif gruplara yayılmasından kaygılıyız

Bu listeler önceden hazırlanmış listeler. Sadece hakim savcılar değil, eşleri ve eşlerinin mesleklerine ilişkin bilgiler de var. Bu listenin içinde çok sayıda, geçmişte Cemaat evlerinde kalmış hakim ve savcı var. Ama bunun içine Cemaat'ten olmadığını bildiğimiz isimler de var.

Fakat şunu söyleyeyim, bunların darbeye teşebbüs suçlamasıyla gözaltına alınmasını son derece hukuka aykırı görüyorum. Bu eylemden önce fişlenmişler, teknik takip altındalar. Hiçbir eylemleri olmadığını bildikleri halde bu işin içine sokuyorlar. Bu genel anlamda bütün muhalifleri sindirmek gibi görünüyor.

Telif hakkı AP

Açıkçası daha önceden tespit ettikleri cemaate mensup olduğunu düşündükleri hakim ve savcıları ihraç edebilmek için gerekçe bulamıyorlardı, şimdi bir gerekçe olarak kullandılar.

Peki hükümet askeri harekatın bir hukuki ayağı olacağını, siyasilerin gözaltına alınması ihtimalini düşünmüş olabilir mi?

Olabilir, çünkü onu gösteren örnekler var. Benzer örneklerden kaygılanmış olabilirler. Bu saldırıları yapacak insanlar da olabilir aralarında. O çekince mi de bir tarafa koyuyorum. Ama somut bir eylem olmaksızın onlarla ilgili alınan gözaltı kararları kaygı uyandırıyor. Hukuksuz bir şekilde darbeye bulaşan insanlar varsa alsınlar işlem yapsınlar. Ancak bunu yaparken masumiyet karinesi ve hukukun diğer ilkelerini çiğnemeden, muhalifleri de sindirmek için aynı torbanın içine atmadan yapsınlar istiyoruz.

Bu gözaltıların darbe ile ilgisi olmayanlara uzanması gibi bir kaygınız var mı?

Şu andaki gelişmeler özellikle Cemaat mensubu olan kişilere karşı yapılıyor gibi görünüyor. Şu anda durum bu, ancak ilerleyen aşamalarda, muhalif gruplara karşı da yayılacağını tahmin ediyoruz. Yargıçlar Sendikası üyelerine, taciz boyutuna varacak ölçüde var. En azından sürgün tehdidi altındayız. Muhalif yazılar yazan arkadaşlarımıza karşı sürgün tehditleri var. Muhalif ses çıkaranların üzerine daha çok gidileceği endişesini açıkça taşıyoruz. Olup bitenlerin bunun altyapısını oluşturacağı kaygısını taşıyoruz.

Ümit Kocasakal, İstanbul Barosu Başkanı: Ayrık otlarını biçer döverle temizlerseniz, çiçekleri de koparırsınız

Yargı içerisinde böyle bir yapılanma olduğu bir vaka. O var. Biz bunu bizzat gördük, yaşadık. Ama tabii bu paralel yapı denilen yapı devletin kılcal damarlarına, polise, emniyete, adliyeye, yargıya kim zamanında ve nasıl sızdı; Kimin teşvikiyle sızdı, bunu hiç unutmamak lazım. 12-13 yıldır kim iktidardaysa o sayede.

Ülkenin genetiği, kimyası tamamen bozulmuş durumda zaten. Ama bu tehlikeli bir yapı ve devletten temizlenmeli. Yolu nasıl olacak? Şimdi benim gördüğüm nasıl ki, Ergenekon döneminde bir suçlamadan hareketle, bu bir fırsat vesile yapılarak bir tasfiye hareketine girişilmişse aynısı yargı bakımından yapılıyor.

Ayrık otlarını temizlemesinin yolu vardır. Normalde tek tek yapmanız lazım. Ama oraya biçer döverle girerseniz, ayrık otları temizlenmiş olur ama onun yanı sıra içindeki başka bazı çiçekler de koparılmış olur. Bu anlamda bu kadar yüksek mevki ve alt mevkide binleri ifade eden bu kadar toptancı bir yaklaşımı çok tehlikeli buluyorum. Suçların takibinde masumiyet karinesini hiç unutmayacaksınız. Suçta ve cezada şahsilik ve kusur ilkesi.

Çok büyük bir badire atlattık ve biz aynı gece tavrımızı sergiledik.

Reşat Petek, AKP milletvekili, eski savcı: Toptancılık anlayışıyla değil, deliller toplanarak bir karar verilecektir

Şimdi 2010 Anayasa değişikliğinden sonra HSYK döneminde görev alınan ve üst göreve getirilenlerle ilgili ciddi kuşkular oluşmuştu. Bu konuda mesleki kıdemine, mesleki başarısına, atama ve nakil yönetmeliğinde yer alan görevde tercih esaslarını dikkate almadan bir takım işlemler yapılmasıyla bu durumla ilgili kuşkular, şüpheler ve soruşturmalar başlamıştı.

Çünkü dediğiniz gibi ben de yargı mensubuyum, yargıda hukuk kuralları dışında başka kriterleri esas alan, başka yerden emir alan birisinin olması kabul edilemez bir durum. Bu yargıda bulunan Fethullahçı terör örgütü mensupları çok sinsi bir yapılanma ve gizli bir örgütlenme oluşturdukları ortaya çıkmaya başlamıştı.

Telif hakkı AFP

Ama yasal anlamda soruşturma söz konusu olduğunda sadece niyet sorgulayıp veya bu konudaki hazırlık çalışmalarını sorgulayıp ona göre karar vermek sözkonusu olamıyordu.

Ama bu örgütün bir darbe girişimi yaptığı ortaya çıkınca, yargıda, emniyette, silahlı kuvvetlerde veya kamu bürokrasisinde bağlantılı olanlarla ilgili gerek idari gerek adli işlemler daha süratli başlatılmış oldu. Gerektiğinde tutuklama ve açığa alma bu gibi durumlar için vardır. Birincisi kaçma, ikincisi delillerin karartılma şüphesi.

Şimdi de bu terör örgütü ile bağlantısı olduğu iddiasıyla açığa alınan veya hakkında yakalama kararı çıkarılan hakimleri bu gözle değerlendirmek lazım. Toptancılık anlayışıyla değil, deliller toplanarak bir karar verilecektir.

Bu gözaltıların bir gecede yapılmış olması nedeniyle soru işaretleri var. Buna ne diyorsunuz?

Benim öğrenebildiğim kadarıyla bunlar ile ilgili verilen bir mahkumiyet kararı değil, bir soruşturmadır. Bu darbe girişimine karşı bunun da yapılması gerekirdi.

Gerek idari gerek istihbari soruşturma bağlamında bir bilgi kaynağı oluşmuştu. Kamuoyunda birey olarak ifade edilmedi ama bu konuyla ilgilenenler açısından bunlar biliniyordu.

Bir darbe girişimi olduğu açık ve nettir. Hem milletimize hem de milletimizin meşru müesseselerine karşı başta TBMM olmak üzere bomba ve silah kullanılmıştır. Bunu yapanın da paralel devlet yapılanması olarak ifade ettiğimiz bir örgütün yaptığı ortadadır.

Hal böyle olunca elbette ki, silah kullanan kanun tanımayan bu unsurlarla, bu terör örgütü unsurlarıyla her alanda en etkili şekilde yapılacaktır. Devlet bu konuda tedbirini alacaktır. Yeni yasa gerekiyorsa, yasal ve anayasal önlemler alanacaktır. Bu bağlamda nasıl bu teröristler, bu saldırganlar Cumhurbaşkanının kaldığı oteli veya meclisi bombalayacak kadar ileri gitmişlerse bunlara karşı en ağır tedbirlerin alınması konusunda da yürütme ve yargı erkleri her türlü tedbiri alacaktır.

Demokrat Yargı Derneği Eş Genel Başkanı Orhan Gazi Ertekin: Hükümet 3 bin kişinin terör örgütü üyesi olduğunu söyleyerek çok açık bazı itiraflarda bulunmuştur

Bunların hepsi gözaltına alınması kararı ile uzaklaştırma kararları aynı karara tekabül ediyor. Sadece sayılara baktığımızda normal bir insan zihninin alabileceği şeyler değil bunlar. Yargının yaklaşık dörtte birinin tek bir kalemde terör üyesi ilan edildiği bir ülkeden söz ediyoruz. 3 bin kişinin terör örgütü üyesi olduğu bir ülkeden söz ediyoruz. Bu pek rastlanır bir durum değil. Hükümet 3 bin kişinin terör örgütü üyesi olduğunu söyleyerek çok açık bazı itiraflarda bulunmuştur.

Birincisi Türkiye'de bir yargının olmadığını söylemiştir.

Bugüne kadar yapılan bütün yargılamaların, özellikle ceza yargılamalarının ve özel yetkili mahkeme yargılamaların tümünün gayri meşru olduğunu da ilan etmiştir. Bu insanların kararlarıyla içeride yatan binlerce insan var.

İkincisi bunlar çok olağanüstü rakamlar, sayılar, oranlar. Bir hakimin terör örgütü üyesi olması, yargının dörtte birinin terör örgütü üyesi olması, bunlar yargının ve genel olarak devlet kurumlarının iktidar savaşının olduğunu gösteriyor ve bu herkes açısından olağanüstü korkutucu.

Bu bir iktidar savaşı ve geleneksel siyaset oyununu bozan iki aktörden birisi olan bu iktidar savaşında yenildi.