Sudan'ın petrol geliri adil paylaşılıyor mu?

Sudan hükümeti, iç savaşı sona erdiren barış anlaşmasının bel kemiğini oluşturan petrol gelirinin adaletli paylaşımı hükmüne uymadığı suçlamasını reddetti.

Image caption Sudanlı yetkililer bir petrol yatağının açılışında

Sudan'ın petrol gelirinin kuzey ve güney arasında eşit paylaşımı 22 yıl süren iç savaşın ardından, 2005 yılında imzalanan barış anlaşmasının kilit maddelerinden birisi.

Dolayısıyla gelirin adil bölüşümü barışın da anahtarı olarak kabul ediliyor. Fakat hazırlanan yeni bir rapor, anlaşmanın çiğneniyor olabileceğine işaret ediyor.

Global Witness (Küresel Tanık) adlı örgüt tarafından hazırlanan raporda, kuzeyde yer alan başkent Hartum'un sağladığı petrol geliri rakamlarıyla, yatakları işleten Çin şirketinin rakamları arasında ciddi bir fark bulunduğu belirtildi.

Rapora göre Güney Sudan, kuzeye göre ülkenin petrol gelirinden hak ettiğinden çok daha az bir pay alıyor olabilir. Güney Sudan bundan önce de kuzeydeki Hartum hükümetinin petrol parasını eşit bölüştürmediğinden şikayetçi olmuştu.

Güneyin bütçesinin yüzde 98'ini petrol geliri oluşturuyor.

Sudan'ın petrol endüstrisi fiilen kuzeydeki yönetimin elinde olsa da, sağlanan kazanç üzerinde güneyin de hakkı var.

Kuzeydeki Hartum hükümetinin sözcüsü Abdullah Massar BBC'ye verdiği mülakatta, Güney Sudan'dan yetkililerin petrolle ilgili bütün devlet kurumlarında temsil edildiğini söyleyerek, gelirin adil biçimde bölüştürüldüğünü kaydetti.

Rakamlar tutmuyor

Global Witness örgütünden Rosie Sharpe ise kuruluşun raporunu açıklarken, ''Şayet Güney Sudan petrol gelirinin adil paylaşılmadığına hükmederse, barış anlaşmasının geleceği tehlikeye girebilir'' diye uyarmıştı.

Global Witness, Sudan'daki yatakların hemen hemen hepsini işleten Çin şirketinin bildirdiği petrol hacminin, Hartum hükümetinin açıkladığı rakamlardan çok daha fazla olduğuna dikkat çekiyor. Bu da kuzeydeki yönetimin çıkarılan petrolü olduğundan daha az göstererek, gelirin önemli bir kısmını güneyden sakladığı ihtimalini akla getiriyor.

Eğer Kuzey Sudan 2005'ten bu yana çıkarılan petrolü yüzde 10 daha az gösteriyorsa, Güney Sudan'ın bundan zararı 600 milyon doları buluyor.

Rosie Sharpe, Çinli şirketin rakamlarını resmi bir belge olan yıllık şirket raporundan aldıklarını söyleyerek, ''Bir petrol şirketinin üretimini olduğundan daha fazla göstermekte ne gibi bir çıkarı olacağını tahmin etmek zor. Oysa Hartum hükümetinin petrol geliri rakamlarını düşük göstermeye yöneltecek sebepler var.'' diyor.

Rosie Sharpe, Kuzey Sudan yönetimini güneyin parasını çalmakla suçlamadıklarını, fakat konuyla ilgili daha çok şeffaflığa ihtiyaç duydulduğuna dikkat çekmek istediklerini belirtti.

Ülkenin güneyinde güç sahibi olan Sudan Halkının Kurtuluşu Hareketi'nin genel sekreteri Bagan Amum, petrol satışının yönetiminde Güney Sudan'ın hiçbir şekilde temsil edilmediğini belirterek Hartum hükümetini şeffaf olmamakla suçladı.

Sudan'daki BBC muhabiri, kuzeye yönelik yolsuzluk suçlamalarına karşın, güneydeki yetkililerin de sık sık yolsuzluk iddialarının hedefinde olduğunu bildiriyor.

İlgili haberler