UCM Afganistan'daki savaş suçlarını inceliyor

Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Luis Moreno-Ocampo, Afganistan'daki NATO askerleri ve Taliban direnişçileri tarafından işlenen savaş suçlarına ilişkin veri topladığını açıkladı.

Image caption Ocampo bunun bir 'ön inceleme' olduğunun altını çizdi

Moreno-Ocampo, mahkemeye çok farklı kaynaklardan saldırılara ya da operasyonlar sırasında sivillere verilen zarara ilişkin suçlamalar iletildiğini söyledi.

Afganistan, Lahey merkezli olarak faaliyet gösteren mahkemeyi kuran anlaşmaya taraf bir ülke.

Dolayısıyla Afgan vatandaşı olsunlar ya da olmasınlar, Afganistan topraklarında işlenen suçların mahkeme tarafından soruşturulması mümkün.

Moreno-Ocampo ayrıca ekibinin Gürcistan, Kolombia, Kenya, Fildişi Sahili ve Gazze'deki İsrail güçleri tarafından işlendiği öne sürülen suçlarla ilgili olarak 'ön araştırma' yaptığını söyledi.

Afganistan davet etmeli

Kuruluş ilkelerine göre mahkeme ancak Kabil yönetimi bir talepte bulunursa konuyu görüşebilir ya da BM Güvenlik Konseyi nezdinde, Afganistan'ın bu konuyu soruşturma isteği ya da olanağı olmadığı yönünde bir karar alınırsa mahkeme devreye girebilir.

Soruşturma için Afganistan'ın daveti, ya da araştırmaya yanaşmadığının tespiti gerek.

2002 yılında kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesi, dünyada savaş suçlarını zaman ya da vaka kısıtlaması olmadan soruşturan ilk kalıcı mahkeme.

Moreno-Ocampo Afganistan konusunda yapılan ön incelemelerin 'son derece karmaşık' olduğunu, gerekli bilgilere ulaşmak çok güç olduğundan, çok da zaman aldığını söyledi.

Başsavcı, özellikle ülkede faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının kendilerine bilgi ve kanıt sunmakta çok etkili olduğunu kaydetti.

Afganistan'da çeşitli gruplardan ve Afgan hükümetinden bilgi istediğini kaydeden başsavcı, başka hükümetlerin sunacağı bilgilere de açık olduğunu vurguladı.

Image caption Yabancı askerlerin durumu hukuken karmaşık

Moreno-Ocampo ön incelemeye konu olan iddialara ilişkin ayrıntı vermezken, "çeşitli türden suçlamalar var; büyük saldırılar da, saldırılar sırasında makul olanı aşar şekilde çevredekilere verilen zarar da, işkence de buna dahil" dedi.

Başsavcı "Bir soruştırma açmadan önce, görevimiz soruşturma açıp açmayacağımızı kesin olarak ortaya koyacak bilgilere ulaşmak" dedi ve Afgan yetkililer bu konuda kendileri güvenilir iç soruşturmalar açarlarsa, UCM'nin devreye girmesine gerek olmayacağını kaydetti.

Afgan yetkililer son dönemde çok sayıda sivilin ölümüne yol açan saldırılara tepki gösteriyor.

Geçen hafta Afgan Cumhurbaşkanı Hamid Karzai, onlarca sivilin ölümüne yol açan bir NATO hava saldırısını büyük bir hüküm hatası olarak nitledi.

Nato ise çoğu zaman Taliban ve El Kaide'yi sivillere saldırmak ve sivilleri canlı kalkan olarak kullanmakla suçluyor.

Afganistan'da en fazla sayıda yabancı askere sahip olan Amerika Birleşik Devletleri UCM'ye taraf değil ve Amerikalı yetkililer de uzun yıllardır ülke dışındaki ABD askerlerinin uluslararası hukuka değil Amerikan yasalarına tabi olması gerektiğini savunuyor.

ABD pek çok ülkeyle de askerlerinin hukuki muafiyeti yönünde anlaşmalar yapıyor.

İlgili haberler