Mezhep temelli siyaset sürüyor

Irak'ta parlamento aylar süren müzakereler sonunda, yeni seçim yasası üzerinde uzlaşmaya vardı.

Image caption Türkmen milletvekillerinden Abbas Bayati de oturumda söz alanlardandı

Geçen ay, parlamentonun onayladığı yasa, mülteci durumuna düşmüş olan Sünni Arapların oy kullanmasında kısıtlamalara yol açtığı gerekçesiyle, yine Sünni Arap cumhurbaşkanı yardımcısı Tarık el Haşimi tarafından veto edilmişti.

Pazarlıklar sonunda varılan anlaşmayla, daha önce kendileri dışında grupların parlamentoda sandalye sayılarının arttırılmasına karşı çıkan Kürtlerin de rahatsızlıklarının giderildiği anlaşılıyor.

Uzlaşmaya olanak sağlayabilmek amacıyla milletvekili sayısı 275'ten, 325'e çıkarıldı.

Yasanın ilk haliyle veto edilmesinden önce seçimlerin 16 Ocak'ta yapılması planlanmıştı. Şimdi ise hedeflenen tarih 27 Şubat.

Seçimler Amerika Birleşik Devletleri'nin çekilme takvimine uyabilmesi için öne sürülen ön koşullardan biriydi. Bu nedenle Beyaz Saray, varılan anlaşmanın Irak demokrasisi açından çok önemli olduğunu vurguladı.

Anlaşmayı Independent gazetesinin Irak konularındaki uzman muhabiri Patrick Cockburn'le konuştuk.

BBC: Ülke güvenlik açısından nasıl bir noktada?

Cockburn: Irak'ta güvenlik, iki yıl önce olduğundan çok daha iyi durumda. 2-3 yıl önce kitselel katliamlar yaşanıyordu, ayda 3 bine yakın kişi hayatını kaybediyordu. Şimdi bu sayısı ayda bir kaç yüz civarında.

Dolayısıyla Irak'ta durum, daha önce olduğundan daha iyi. Ama diğer ülkelerle karşılaştırdığınızda çok kötü olduğunu da söyleyebiliriz. Günlük yaşamlarına gelince, Iraklıların talepleri var. 2 milyon civarında Iraklı mülteci durumunda. Benzer bir sayıda kişi de ülke içinde göçmen durumunda.

Kürtler, Sünniler ve Şiiler arasında belki şu anda daha az şiddet olayı yaşanıyor, ama mülteciler hala geri gitmiyor. Zira, yaşamın zor koşulların hala çok tehlikeli olduğunu düşünüyorlar.

BBC: Bu noktada da, Irak'ta seçim yasası, aylar süren müzakerelerin ardından parlamentoda kabul edildi. Tarihi bir olay olarak görenler de var? Neden önemliydi yasa?

Cockburn: Çünkü, bir çeşit seçim yapılmasının mümkün olması çok önemli. Seçimlerin yapılmasını engelleyen, ülkenin önde gelen toplumlarının seçimlerin nasıl yapılacağı konusunda bir uzlaşmaya varamamış olmasıydı. Bu ülkedeki ayrışmaları da ortaya koyuyor.

Şimdi en azından aralarındaki ayrışmaları, bir seçim yapılmasına olanak sağlayacak şekilde ortadan kaldırmış oldukları anlaşılıyor. Ama sorun şu: Seçimler muhtemelen Şii Arap çoğunluk partiler tarafından kazanılacak. Mezhepçilik eskisi kadar olmasa da, bu yılın başlarındaki vilayet seçimlerine baktığımızda, Iraklıların hala mezhep ve etnik kaygılarla oy kullandığını, yani Kürt, Şii ya da Sünni hatlarında oy kullandığını söylüyoruz.

BBC: Peki seçim yasası üzerindeki temel uzlaşmazlık noktaları nelerdi?

Cockburn: Çok sayıda uzlaşmazlık konusu vardı. Bunlardan biri, mültecilerin oy kullanma hakkına sahip olup olmayacağında, eğer olacaklarsa da, oylarının nasıl sayılacağı konusundaydı.

Bu Sünni Araplar için önemliydi. Çünkü mültecilerin büyük bölümü Sünni Arap. Kürtler de milletvekili sayısının arttırılmasını istiyordu. Daha önce herkese Kürtler hariç daha fazla sandalye verilmişti. Şimdi bunda da değişiklik yapıldı. Dolayısıyla insanlar hala konumlarını güçlendirmek için mücadelelerini sürdürüyorlar.

İlgili haberler