Afganistan: Bir yıldır hükümetini bekleyen ülke

Telif hakkı GETTY
Image caption Cumhurbaşkanı Eşref Gani (sağda) ve iktidarını paylaşmak zorunda kaldığı rakibi Abdullah Abdullah

Afganistan'da cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bir yıl sonra hala tam bir hükümet yok.

5 Nisan 2014'te seçmen ağır yağmura rağmen, bir bayram havasında sandık başına gitmişti.

Ama kabinedeki koltukların üçte ikiden fazlası hala doldurulmamış halde.

Cumhurbaşkan Eşref Gani'nin tüm eyalet valilerini ve emniyet müdürlerini askıya alma kararı da ülke genelindeki yönetim tıkanıklığının daha da artmasına yol açtı.

Doğudan batıya durgunluk

Doğudaki Nangarhar eyaletinin reformcu valisi Molla Ataullah Ludin, işini yapmak için gerekli yetkisi kalmadığı gerekçesiyle istifa etti.

Hayber Geçidi'nden Afganistan'a giriş bölgesi olan Nangarhar, hem güvenlik hem de gelir kaynağı olma açısından önemli bir konuma sahip.

Eyaletin başkenti Celalabad, son aylarda Taliban ve diğer direnişçilerin artan saldırılarıyla karşı karşıya.

İstifa eden vali görevini vekaleten yürütür konumda olduğu için öğretmen atamalarını yapamadığından, sınırdaki bir yük ölçüm istasyonunun kapatılması kararının ise iptal edildiğinden yakınıyordu.

Vali kamyonların tonajının sürekli eksik yazıldığını, dolayısıyla da rüşvetten kuşkulandığını söylüyordu.

Ayrıca rüşvetin de ötesinde, ağır kamyonların eyaletin yollarını bozmasından şikayetçiydi.

Vali Molla Ataullah Ludin, vekil valiler ile emniyet müdürleri sorunu yakında çözülmezse ülkenin istikrarsızlığa sürükleneceğini, insanların hükümete olan güvenlerini kaybedeceğini ve yolsuzluğun artacağını söylüyor.

Eski komutanlar cumhurbaşkanına karşı

Afganistan'ın en önemli ticaret yolunun batı ucunda, İran'a geçit vilayeti olan Herat'ta da durum aynı.

En üst düzey yetkililerin askıya alınmasının burada yol açtığı tıkanma, eski vali İsmail Han'ın Gani hükümetine karşı aktif bir kampanya başlatmasına yol açtı.

İsmail Han, 1980'lerde Sovyetler Birliği'ne karşı savaşta önemli bir mücahit komutandı.

O ve diğer eski komutanlar hükümetten dışlandıklarını söylüyor.

Bu grup, modernleşme yanlısı olan teknokrat kökenli cumhurbaşkanına güçlü bir muhalefet sergiliyor.

İktidar çekişmesi

Ama Gani yalnızca bu grupta değil, geçmişte kendisini destekleyenler arasında da destek kaybediyor.

Kadın milletvekillerinden Helai Erşad, Gani'yi reformcu bir hükümet kurmak yerine "bir avuç mücahitle" ittifaklar kurmakla suçluyor.

Erşad sorunların, uluslararası toplumun Gani'yi seçimlerde açık arayla yendiği Abdullah Abdullah'la iktidarını paylaşmaya ikna etmesiyle başladığı görüşünde.

Her iki liderin de ikişer yardımcısı olduğu için, bir atama yapmadan önce altı farklı güç odağını memnun etmek gerektiğini kaydediyor.

Afganistan patronaj gücünün temel belirleyici olduğu bir ülke. Hiçbir siyasi parti olmadığı için, mevzi kazanma çabası sürüp gidiyor.

Sonuçta seçimlerden bir yıl sonra hala atanması gereken 20 bakan var; yeni eyalet valileri ile emniyet müdürleri de cabası.