Ürdün'deki mülteci çocukların modern kölelikle mücadelesi

Ürdün’ün başkenti Amman’daki bir dernek ülkedeki mülteci çocuk işçi sömürüsünü BBC’ye anlattı.

Yaşları üçten başlayan Suriyeli çocuklar Ürdün’deki çiftçiler ve şirketler tarafından yasadışı olarak çalıştırılıyor.

Tamkeen isimli çocuk gelişimi kurumunun yaptığı incelemeler, çok küçük yaştaki çocukların ebeveynleri ve kardeşleri ile Lut Gölü yakınındaki çiftliklerde çalıştığını gösterdi.

Tahminlere göre 14 yaş ve üstündeki Suriyeli erkek çocukların yüzde 46’sı, kız çocuklarının da yüzde 14’ü haftada 44 saatten daha fazla çalışıyor.

Ülkedeki yasal reşit olma yaşı ise 16.

Modern kölelik

14 yaşındaki Yassan da bu örneklerden sadece biri.

Ürdün’ün kuzey şehri İrbid’in şehrinde bilinen bir firmada temizlik görevlisi olarak haftada 7 gün 12 saat çalışıyor.

Saatte 1 dolardan daha az kazanıyor.

Bu miktar asgari ücretin yarısından bile az.

TIKLAYIN - YAKLAŞIK 3 MİLYON SURİYELİ ÇOCUK OKULA GİDEMİYOR

Yassan, "Her gün 12 saat çalışıyorum, ve bu zor bir iş. Müdürlerimden istemedikçe boş günüm olmuyor, olsa da ücret ödenmiyor" diyor.

14 yaşındaki çocuk iş ortamının zorlu şartlarından da bahsediyor:

‘’7 buçukta kalkıp 8’de orada oluyorum. Genelde geç saatlere kadar çalışmamızı istiyorlar. Eve en erken 9’da dönebiliyorum. Ramazan ayında daha fazla çalışmak zorunda kaldım ve eve gece 1’e kadar dönemiyordum.’’

Yassan’a maaşının yeterli olup olmadığı sorulduğunda ise "Hayır, tabii ki yeterli değil. Ama daha fazla maaş veren bir iş bulamadım. Ürdünlülere aynı şekilde davranmıyorlar, onları daha iyi yerlere koyuyorlar. Bizim durumumuzdan faydalanıyorlar. Bizleri sadece temizlik yapmamız için işe alıyorlar. Suriye’de daha bir hayat yaşıyorduk ama işler değişti, bu yüzden çalışmak zorundayız" yanıtını veriyor.

Yassan’ın babası Maher, Suriye’de uğradığı işkenceden sonra gövdesinden aşağısı felçli ve çalışamıyor.

Annesi ise günde birkaç saat hizmetçi olarak çalışıyor, fakat onun da hayatını tehdit eden bir kan hastalığı var.

Yassan’ın annesi Alia çocuğunun okulu bırakmasıyla ilgili büyük bir pişmanlık duyuyor:

"Çok zor bir karardı çünkü çok iyi bir öğrenciydi, en iyilerinden. Okulda çok zekiydi ve her zaman eğitimini bitireceğini ummuştum. Bu sorunu sürekli düşünüyorum ve beni her gün üzüyor.’’

Ailenin toprak sahibine onlar için çok büyük bir miktar olan 1.540 dolar borcu var.

En küçüğü 3 yaşında

Tamkeen derneğinin başındaki isim Diala el Emiri, Ürdünlü işverenlerin Suriyeli mülteci aileleri ve çocuklarının çaresizliğinden faydalandığını söylüyor:

‘’Suriyeli mülteci çocuklar restaurantlarda, süpermarketlerde ve bunun gibi sektörlerde çalışıyor. Bazıları da tarım sektöründe. Tarım işçisi olmaları güneş altında saatlerce ve kötü koşullarda çalışmaları demek. Bu da büyük bir sorun. Bazıları maaş almadan çalışıyor. Tek istedikleri aileleri ve beş, altı kardeşleriyle başlarını sokabilecek bir yuva. Tarım sektöründeki en büyük çocuklar 13 yaşında, en küçükleri ise sadece 3 yaşında.’’

Diala El Emiri Suriyeli mültecilerin diğer tarım işçilerinden ayrı tutulduğunu ve çadırlarda yaşadıklarını da ekliyor.

Emiri, "Bu duruma modern kölelik diyebiliriz. Yaşam şartları korkunç ve çaresiz oldukları için durumu kabullenmek zorundalar" diyor.

Sınırlamalar getiriliyor

Ürdünde yaşayan 1,4 milyon Suriyeliden 650 bini mülteci.

102 bini mülteci kamplarında yaşıyor, diğerleri de kiralık mülklerde kalıyor.

Ürdün hükümeti en son 2007 yılında ülkede 33 bin çocuk işçi olduğunu açıklamıştı.

Tamkeen’e göre Suriye'deki savaştan dolayı bu sayı neredeyse iki katına çıktı.

Ürdün Çalışma Bakanlığı'ndan yetkililer çocuk işçilerden faydalanan yüzlerce firmanın detaylarını BBC ile paylaştı.

Geçtiğimiz yıl firmalardan 213 tanesi kapatılmıştı.

Bu yıl ise şu ana kadar 353 firma kapatıldı, 799 işveren para cezasına çarptırıldı.

Bakanlık işçi çocuklarının yarısının Suriyeli mülteciler olduğunu doğruladı.

‘Yasa değişikliğine gidilebilir’

Politika ve Stratejik Planlama’dan sorumlu Dr Ragda el Fauri "Çalışma Bakanlığı'nın uyguladığı cezaları gözden geçirebiliriz. Fakat bunun için kanun değişikliği gerekiyor. Eğer aldığımız önlemlere rağmen çocuk işçi sayısında artış görülüyorsa yasa değişikliğine gidilmeli" diyor.

Fauri, sorunun büyüklüğünün araştırıldığını ve gelecek günlerde yasalara uymayan firmalara verilecek cezanın ağırlaştırılıp ağırlaştırılmayacağının konuşulacağını ekliyor.

Şiran el Talib de hükümetin çocuk işçi biriminin başında yer alıyor.

Birim 180 denetçiyi görevlendiriyor.

Talib, "Bizim yaptığımız sadece yasayı çiğneyen firmaları saptayıp onları kapatmak. Ama bu çocuklara yardım da etmeliyiz. Suriyeli, Ürdünlü ya da değil, fark etmez" diyor.

İlgili haberler