Got a TV Licence?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

Find out more
I don’t have a TV Licence.

Özet

  1. Anadolu Ajansı'nın aktardığı sonuçlara göre sandıkların yaklaşık yüzde 99'u açıldı. "Evet" oranı yaklaşık yüzde 51, "Hayır" oranı ise yüzde 49.
  2. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan; Başbakan Binali Yıldırım, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve BBP Genel Başkanı Mustafa Destici'yi arayarak referandumda elde edilen sonuçtan dolayı tebrik etti.
  3. Erdoğan, "Türkiye yönetim sistemi konusunda tarihi bir karar verdi" dedi
  4. Destekçilerine hitaben yaptığı konuşmada "Boşuna uğraşmayın, atı alan Üsküdar'ı geçti" diye konuşan Erdoğan, gerekirse idam konusunda da bir halkoylaması yapacaklarını söyledi.
  5. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ise YSK'nın referandumu tartışmalı hale getirdiğini söyledi.

Canlı anlatım

time_stated_uk

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin oylandığı anayasa referandumuyla ilgili gelişmeleri gün boyunca aktardığımız canlı anlatımımızın sonuna geldik. Okurlarımıza teşekkür ediyoruz. Bir sonraki canlı anlatım sayfamızda buluşmak üzere, hoşçakalın.

Sonuca sevinen AKP'liler
Reuters

Birçok şehirde kutlamalar yapılıyor

Referandumdan resmi olmayan sonuçlara göre "Evet" çıkması, birçok farklı şehirde kutlanıyor. 

Türkiye ve AKP bayraklarıyla yapılan kutlamalarda özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a destek sloganları atılıyor. 

View more on twitter

Referandum sonuçlarına tencere-tavalı tepki

Anayasa referandumundan, resmi olmayan sonuçlara göre "Evet" çıkmasının ardından, İstanbul'da bazı semtlerde sonuçlar protesto ediliyor. 

Şişli ve Levent'te tencere ve tavalarla ses çıkararak sonuç protesto edildi. 

Kadıköy'de ise sokağa çıkanlar "Bu daha başlangıç, mücadeleye devam" sloganları attı. 

Özellikle Yüksek Seçim Kurulu'nun üzerinde mühür olmayan zarf ve oy pusulalarını geçerli saymasına tepki var. 

View more on twitter

YSK Başkanı Sadi Güven: Mühürsüz oylar daha önce de geçerli sayılmıştı

Mühürsüz oyların geçerli sayılması uygulaması ilk defa yapılmamıştır. Daha önce onlarca kararda sandık kurullarının ihmali nedeniyle mühürsüz oy kullanılması durumunda oylar geçerli sayılmıştır. Benzer şekilde pusulalara vurulan mühürlerin ön yüze veya arka yüze vurulmasının bir değişiklik yaratmayacağı değerlendirilerek bu oyların da kabul edilmesine karar verilmiştir. Bu kararlar oy birliğiyle verilmiştir. Oy pusulaları özel filigranla üretilmiştir. An itibariyle sisteme girilmeyen oy miktarı 594 bin, oylar arasındaki fark ise 1 milyon 252 bindir. Bu sonuca göre halkoylamasında evet çıkmıştır. Kesin sonuçlar en geç 11-12 gün sonra açıklanacaktır.

Sadi GüvenYüksek Seçim Kurulu Başkanı

Avrupa Konseyi:Türk liderler sonraki adımlarını dikkatli atmalı

Thornbjorn Jagland
Getty Images

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, anayasa referandumunda evet sonucunun çıkmasının ardından Türkiye'nin lider kadrosunun bir sonraki adımları konusunda dikkatle düşünmeleri gerektiğini söyledi. 

Jagland'ın yazılı açıklamasında, "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan hukukun üstünlüğü ülkesine uygun bir şekilde, yargının bağımsızlığının sağlanması çok önemlidir. Türkiye'nin tam üyesi olduğu Avrupa Konseyi bu süreçte ülkeye destek vermeye hazırdır." denildi. 

Kılıçdaroğlu'ndan YSK'ya tepki: Maçın ortasında kural değiştirilmez

Seçim Kanunu’nun 98. maddesinde çok net geçiyor: Üzerinde mühür bulunmayan zarflar geçersiz sayılır. YSK bunları geçerli kabul etti, niçin? Seçim Kanunu’nun 101. maddesi: Arkasında sandık kurulu mührü bulunmayan oy pusulaları geçersizdir. YSK bunu da geçerli kabul etti. Vatandaşın oyuna saygılıyız ama hiçbir kurum kendini parlamentonun üzerinde göremez. Yasa da, genelge de bunlar geçersizdir diyor. Ama siz iktidar partisinden birinin itirazı nedeniyle bunu kabul ediyorsunuz. Siz hangi gerekçeyle yapılan referandumu tartışmalı hale getiriyorsunuz? Maç yapılırken maçın ortasında kural değiştirilmez. Bunu doğru bulmuyoruz, asla kabul etmiyoruz. Referandumu tartışmalı hale getirdiler. Aklın alacağı şey değil. Bunu sonuna kadar takip edeceğiz.

Kemal KılıçdaroğluCHP lideri

Kılıçdaroğlu: Anayasa toplumsal uzlaşma belgesi olma niteliğini yitirdi

Anayasalar birer toplumsal uzlaşma belgesidir. Toplumun en az yüzde 50’si buna hayır diyor. Anayasa, toplumsal uzlaşma belgesi olma niteliğini yitirmiş durumda.

Kemal KılıçdaroğluCHP lideri

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu: Evet'i savunanlar hukuk dışına çıktı, biz çıkmadık

Koşullar eşit değildi, bunu herkes biliyor. Koşullar eşit olmamasına karşın demokrasiye sahip çıkmak için elimizden gelen her türlü çabayı gösterdik hukuk zemininde kalarak. Evet’i savunanlar hukuk dışına çıktı ama biz çıkmadık.

Kemal KılıçdaroğluCHP lideri

ABD: Resmi sonuçlar ve AGİT açıklamasına dek yorum yapmayacağız

ABD Dışişleri Bakanlığı
Getty Images

Amerika'nın Sesi'nin haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'deki anayasa değişikliği referandumununun sonucunu takip ettiklerini, sonucun doğrulanması ve AGİT'in ilk bulgularına ilişkin raporunu tamamlamasına kadar yorum yapmayacaklarını açıkladı.

Bakanlığın bir sözcüsü, Amerika'nın Sesi muhabirinin sorusuna e-posta yoluyla gönderdiği kısa açıklamada, "Türkiye'deki referandum oylamasının neticesini elbette takip ediyoruz. Sonuçların doğrulanması ve AGİT'in (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) ilk bulgularına ilişkin raporuna kadar yorum yapmaktan kaçınacağız" ifadesini kullandı.

Erdoğan: İdam konusunu hemen Başbakan ve Bahçeli ile görüşeceğim

[İdam konusunu] hemen sayın Başbakan ve Bahçeli ile görüşeceğim. Meydanlarda hep bununla karşılaştım diyeceğim. Önüme gelirse ben bunu onaylarım. Kılıçdaroğlu desteklemezse, gerekirse bir halkoylaması da onun için yaparız.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan: Millete sopa gösterilmez

Anayasa Komisyonu’nda engellemek istediler, başaramadılar. Genel Kurul’da 339’la parlamentodan geçti. AK Parti ve MHP’nin dayanışmasıyla. Sıra millette dedik, millet de görevini yaptı mı? Millete sopa gösterilmez. Gösterenler cevabını sandıkta aldı mı? AK Parti, MHP, BBP ve özellikle Güneydoğu’da Hüda-Par’a gönül veren vatandaşlarıma teşekkür ediyorum. İnanıyorum ki diğer partilere gönül verenlerden de destek geldi. Bundan sonra vites büyüteceğiz.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan: Boşuna uğraşmayın, atı alan Üsküdar'ı geçti, haberiniz olsun

Dünya yüzde 50’lilerle, 55’lerle, bazı yerlerde 35’lerle seçim yapıyor. Biz bugün yüzde 86 ile seçim gerçekleştirdik. Böyle bir katılım var mı ya? Bu neticeyi küçümsemeye çalışanlar var. Boşuna uğraşmayın, atı alan Üsküdar’ı geçti, haberiniz olsun.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan: Bunlar bize hep patinaj yaptırdılar

Bunlar bize hep patinaj yaptırdılar, artık Allah’ın izniyle patinaj olmayacak. Her alanda Türkiye çok daha büyük adımları atmak üzere. Bugüne kadar projesi olmayanlar bizim karşımızda konuştu ama biz projelerimizle konuştuk.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan Huber Köşkü'nde halka sesleniyor: Adeta yedi düvel saldırdı

Adeta yedi düvel saldırdı. Ama bütün bunlara karşı milletim dik durdu. Bölünmedi, parçalanmadı. Sandıkları siz patlattınız. Sizlerle beraber yapacağımız çok iş var.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

CHP'liler öfkeli, parti yönetiminden açıklama bekliyor

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi'nde bulunan BBC Türkçe'den Mahmut Hamsici, genel merkezde toplanan çoğu genç partili ve seçmenin öfkeli olduğunu bildiriyor: 

"Genel Merkez'e giden birçok kişi parti görevlilerine 'Oylarımızı korumak için ne yapabiliriz?' diye soruyor. Genel Merkez içinde onlarca kişi referandum sonuçlarını FOX TV'den ve sosyal medyadan takip ediyor. Dışarıdan ise Evet konvoyları korna çalarak geçiyor. Bir CHP'li genç bana Etimesgut'ta müşahit olduğunu, daha kendi okulundaki sandıkların hiçbiri dışarı çıkmamışken TV'lerin AA'ya dayanarak Etimesgut'tan yüksek oranda Evet çıktığını duyurduğunu söyledi".

Genel Merkez'de bir grup Başbakan Bİnali Yıldırım'ın konuşması ardından parti yönetiminden açıklama beklediklerini söyleyince ortam gerildi. 

Bazı CHP'li milletvekilleri ise Yüksek Seçim Kurulu'nda bulunuyor. 

BBC Türkçe'ye konuşan bir CHP yetkilisi, asıl eleştirilerinin YSK'nın mühürsüz oy pusulaları ve zarflarına kabulüne karşı olduğunu belirtti. 

View more on twitter

Erdoğan: Artık belirli değerlerin istismarıyla cumhurbaşkanı seçilmek mümkün değildir

Halkoylaması bitti, o süreçte yaşlanan tartışmalar geride kaldı. Anayasa değişikliğinin tüm maddeleri yürürlüğe girmiyor. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile yapılan değişiklikler 3 Kasım 2019’da yapılması beklenen seçim ile yürürlüğe girecektir. Artık sadece sloganlarla, belirli değerlerin istismarıyla cumhurbaşkanı seçilip yönetimi üstlenmek mümkün değildir.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan: İlk defa sivil siyaset ile yönetim sistemi değişiyor

Tamamen TBMM ve milletin iradesiyle böylesi önemli bir değişime karar verildi. Geçmişte anayasamız ve yönetimimizin belirlenmesi ya Kurtuluş Savaşı gibi olağanüstü dönemlerde ya da darbe dönemlerinde olmuştur. Tarihte ilk defa sivil siyaset ile yönetim sistemimizi değiştiriyoruz, bu çok önemli.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Erdoğan: Doğu ve Güneydoğu'daki oylar ayrıca önemli

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgemizdeki oyların ayrıca önemi olduğunu burada vurgulamak isterim. Partilerin halkoylamasındaki konumlarını dikkate aldığımızda bu bölgelerde yüzde 10 civarında artış olduğunu görüyoruz. Evet oyu veren herkese şahsıma gösterdikleri güven için şükranlarımı sunuyorum.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Huber Köşkü'nde konuşuyor: 200 yıllık tartışma konusunda tarihi bir karar

Seçim sonuçları herkese hayırlı uğurlu olsun. Oyunun rengi ne olursa olsun sandık başına giderek iradesine sahip çıkan milletimin her bir ferdine şükranlarımı sunuyorum. 16 Nisan halkoylaması milletimizin geleceğine sahip çıktığının göstergesidir. Bugün Türkiye 200 yıllık kadim bir tartışma olan yönetim sistemi konusunda tarihi bir karar vermiştir. Mevcudu savunmak kolay, değişimi savunmak zordu. Hamdolsun, zoru başardık.

Recep Tayyip ErdoğanCumhurbaşkanı

"Kadıköy, kaybetmişlik psikolojisinden uzak"

BBC Türkçe'den Rengin Arslan, resmi olmayan referandum sonuçları sonrası Kadıköy'deki havayı aktarıyor:

"Sabahın erken saatlerinden beri oylarını kullanacakları okullara akın eden Kadıköylüler, referandum sonucunun "Evet" olacağının anlaşılmasıyla bugün onları bekleyen bir kutlama olmadığını düşünüp evlerine çekildi.

Günün başından beri iyimser bir havanın estiği Kadıköy'de şimdi Pazar gününün alışıldık sakinliği hakim. Seçim yasakları nedeniyle barların da kapalı olması bu sessizliği daha da derinleştiriyor. Ama tek tük de olsa meydan okuyan sesleri duymak mümkün. Bir ara sokakta neşeli sesleriyle uyarladıkları ünlü bir şarkıyı söyleyen gençlerin sözleri şöyle başlıyor: "Ne başkanlık ister bu şen gönlüm..." Kaybetmişlik psikolojinden uzak söylenen şarkı belki de Hayır oyu verenler için çok küçük bir farkla kaçırılmış galibiyetin tam bir yenilgi sayılmadığının da habercisi."

Binali Yıldırım: İç ve dış düşmanlarla mücadelemiz daha da şiddetlenecek

Türkiye’nin ayağına basmak isteyenler mağlubiyet yaşadı. 2019 seçimlerine kadar gerekli hazırlıkları yapıp yeni yönetim sistemini ilk genel seçimde hayata geçireceğiz. İç ve dış düşmanlarla mücadelemiz daha da şiddetlenecek. Evet diyenler de hayır diyenler de birdir, aynı şekilde değerlidir. Evet diyenlere de hayır diyenlere de şükranlarımı sunuyorum.

Binali YıldırımBaşbakan

Kati Piri: Anayasa paketi bu haliyle uygulanırsa Türkiye-AB müzakereleri sona erer

Kati Piri
Getty Images

AP Türkiye Raportörü Kati Piri, referandumda oylanan anayasa paketinin olduğu gibi uygulanmasının, Türkiye'nin AB'yle katılım müzakerelerinin sona ermesine yol açabileceğini belirtti. 

Piri, "Adil olmayan seçim ortamında, Türk nüfusunun küçük bir çoğunluğu Cumhurbaşkanı Erdoğan'a denetlenemeyen güçler verecek anayasa paketini kabul etti. Bu, Türkiye'deki tüm demokratlar için acı bir gün. Güçler ayrılığına saygı duymayan, denge ve denetleme mekanizmaları olmayan anayasaya sahip bir ülkenin AB'ye tam üye olamayacağı çok açık." dedi. 

Binali Yıldırım: Türk demokrasisinin olgunluk düzeyini bütün dünyaya gösterdi

Türkiye’ye düşmanlık yapan dış mihraklara en güzel cevabı milletimiz sandıkta vermiştir. Bu seçimler Türk demokrasisinin olgunluk düzeyini bütün dünyaya göstermiştir. Vatandaşlarımızın tercihi doğrultusunda geleceği güven içinde inşa edeceğiz. Bu halkoylamasının kaybedeni yoktur. Şimdi artık dayanışma, bir olma zamanıdır. Bu büyük mutluluğa gölge düşürecek her türlü davranıştan kaçınacağız.

Binali YıldırımBaşbakan

Binali Yıldırım: Farklı fikirlere sahip olmak birbirine üstünlük sağlamak değildir

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve partisinin bütün teşkilatlarına teşekkür ediyorum. Diğer partilerimize de olumlu katkılarından ötürü şükranlarımı sunuyorum. Durmak yok, yola devam. Farkı düşüncelerimiz olacak ama neticede birliğimizi beraberliğimizi gözümüz gibi koruyacağız. Farklı fikirlere sahip olmak birbirine üstünlük sağlamak demek değildir.

Binali YıldırımBaşbakan

Binali Yıldırım AKP Genel Merkezi'nde konuşuyor

Tercihini yapan, demokrasimize sahip çıkan bütün vatandaşlarıma teşekkür ediyorum. Çıkan bu sonucu halkımızın huzuru ve refahı için değerlendireceğiz. Kurucu genel başkanımız, liderimiz, cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür ediyorum.

Binali YıldırımBaşbakan

Mühürlü/mühürsüz oy pusulası konusunda Seçim Kanunu'ndaki düzenleme ne diyor?

Mevzuat
BBC

Kılıçdaroğlu MYK'yı toplantıya çağırdı

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin Merkez Yürütme Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırdı. 

HDP'li Baydemir: Referandum henüz kesinleşmedi

HDP Sözcüsü Osman Baydemir, parti genel merkezinde sonuçlara ilişkin açıklama yaptı.

Baydemir: İtirazlarımız sonuçlanıncaya kadar, referandum sonucunun kesinleşmediğini kamuoyuna açıklıyoruz. #HayırDahaBitmedi

Baydemir: YSK’ye ulaşan tutanaklar resmiyete kavuşuncaya kadar, herhangi bir ajansın verisi sonuç olarak kabul edilemez. #HayırDahaBitmedi

#Baydemir: Mühürsüz oy pusulalarının yüzde kaçı evettir, yüzde kaçı hayırdır? Bu sorunun yanıt dahi, şaibeli durumu ortaya koyacaktır.

#Baydemir: Mithat Sancar ve Dilan Dirayet Taşdemir, itirazlarımızı sunmak için YSK’deler. Bu saat itibariyle referandum sonuçlanmamıştır.

Alman Dışişleri Bakanı'ndan sükunet çağrısı

Sigmar Gabriel
EPA

Almanya Dışişleri Bakanı Sigmar Gabriel, Türkiye'deki referandumun sona ermesinin iyi bir şey olduğunu söyledi ve "sükunet" çağrısında bulundu. Gabriel, "Beklendiği gibi yakın bir sonuç çıktı. Türk halkının kararı her ne olursa olsun, sukünet çağrısında bulunuyoruz. Burada, Almanya'da da sert geçen kampanya döneminin bitmesi iyi bir şey" dedi. 

CHP ve HDP'li vekiller: YSK'da açıklanan sonuçlar farklı

View more on twitter

Anadolu Ajansı yüzde 99.7 tamam diyor, YSK'ya yüzde 70 girdi. Sayımın ortalarındayız. En uyanık olmamız gereken an.

Arkadaşlar sakın tahriklere kapılmayın... Tek tek ıslak imzalı tutanakları giriyoruz... Referandum bitmedi...

Eyy YSK, sandık mührü olmayan oy pusulalarını gecerli sayacaktiniz da 50 milyon insani ne diye sandıga goturdunuz

AA sonuçları geçersizdir. Bizde ki veriler hayır kazanmıştır. Sonuçlara itirazlarımız yapıldı. Yapılıyor. AA'nın sonuçlarını kabul etmiyoruz

Arkadaşlar. AA verileri yayınlanıyor heryerde. Bizim verilerimize göre HAYIR önde. YSK sonuçları açıklanmadı. Durun henüz bu iş bitmedi...

Sırrı Süreyya Önder: YSK partilere veri akışını yüzde 60'tan sonra durdurdu. Elimizdeki sonuçlarla A.A'nın sonuçları arasında büyük fark var

Bahçeli: MHP üzerine düşen görevi yerine getirdi

Devlet Bahçeli
Getty Images

"Türk milleti tarihi nitelikli demokrasi imtihanından alnının akıyla çıkmış, irade ve tercihini sandıkta göstermiştir. 18 maddelik anayasa değişikliğinin oylandığı 16 Nisan 2017 halkoylaması yüksek bir katılım, takdir edilecek huzur ve güven ortamında tezahür etmiştir. Aziz milletimiz büyük bir olgunluk içinde sandık başına gitmiş ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesine hür iradesiyle onay vermiştir. Bu çok önemli bir başarı, ihmal ve inkârı imkansız bir kazanımdır. Milliyetçi Hareket Partisi 16 Nisan 2017’ye kadar üstüne düşen her görevi harfiyen yerine getirmiş, verdiği demokratik sözün ardında kararlı ve omurgalı şekilde durmuştur. Tüm dünyanın 16 Nisan referandumuna dikkat kesilip hayır tercihinin öne çıkması için yaptığı baskı, şantaj, dayatma, zorlama ve tehditler Türk milletinin muazzam iradesiyle püskürtülmüştür."

Devlet BahçeliMHP Genel Başkanı