DERGİ – Esrarengiz patlama seslerinin kaynağı ne olabilir?

Geçen hafta sonu ABD ve İngiltere’de kaynağı belli olmayan bazı patlama sesleri işitildiği bildirildi. Nereden geldiği bilinmeyen bu seslerin birkaç açıklaması olabileceğini söylüyor David Robson.

Kıyamet mi kopuyor yoksa uzaylıların işgaline mi uğradık? Geçen hafta sonu İngiltere ve ABD’nin bazı bölgelerinde insanlar şiddetli gümbürtü sesleriyle uyandı. Bazıları gürültünün pencere camlarını sarsacak şiddette olduğunu söylüyordu. Sosyal medyada ‘ #amantanrımhepimizöleceğiz’ etiketinin çıkması uzun sürmedi.

Oysa aslında korkacak bir şey yoktu; gizemli ve şiddetli gümbürtü sesleri yüzyıllardır dünyanın farklı bölgelerinde duyuluyor.

Peki, bu seslerin kaynağı ne olabilir?

Amerikan Jeoloji Araştırmaları’ndan David Hill, “gizemli patlama sesleri”nin birçok nedeni olabileceğini belirtiyor. Örneğin, kıyı bölgelerinde dev dalgaların kayalara vurması sonucu çıkabilir bu sesler. ABD’deki sörfçüler dev dalgaların yarattığı gök gürültüsü sesinden çok söz etmiştir.

Okyanus mu, çöl mü, yeraltı mı?

Bazı gözlemciler de böylesi gürültülerin tsunami olurken ya da kaynağı bilinmeyen ateş topları görüldüğü sırada ortaya çıktığını ifade etmiştir. Bu nedenle Hill bu seslerin, okyanus tabanında molekülsel sıkışımla oluşmuş bileşik kristallerinde meydana gelen metan gazı püskürmesi sonucu olabileceğini belirtiyor. Bu gaz bir şekilde alev aldığında büyük bir patlama olur.

Seslerin bir diğer kaynağı ise çöllerdeki kum tepeleri olabilir. “Koşulları oluştuğunda kum tepeleri fısıltı, ıslık, mırıltı, gıcırtı ve hatta gümbürtü sesleri çıkarabilir,” diyor Hill. Fakat bu seslerin nasıl çıktığına dair bir fikrimiz yok henüz.

Hill, çoğu zaman depremlerin bu seslere neden olabileceğini düşünüyor. Bir keresinde böyle bir olaya tanık olmuş. California’daki Mamut Dağı olarak bilinen bölgede çalışma yaparken hiç sarsıntı hissetmediği halde boğuk bir uğultu duymuş. Cihazlarını kontrol ettiğinde, o sırada yerin 4 km derinliğinde küçük depremler meydana geldiğini görmüş. Hill, çok derinlerdeki depremlerin uğultusu insan kulağıyla duyulamayacak kadar düşük olabilecekken, yerkabuğunda yüzeye daha yakın kırılmaların sesini duyabileceğimizi tespit etti.

Göktaşları

Sesin kaynağına ilişkin komplo teorileri üretenler de olmuyor değil. Örneğin İngiltere’de yayımlanan Daily Mail gazetesi, bazı mühendislerden alıntı yaparak ABD ve İngiltere’de duyulan bu seslerin ses hızının beş katı hızla hareket eden casus uçaklarına ait olduğunu yazmıştı. Fakat ne casus uçaklarının böylesine gürültü yapması ne de hiç radara takılmadan hareket etmiş olması pek olası görülmüyor.

Bazı uzmanlar ise bu sesleri dünyaya düşen göktaşlarına bağlıyor. Peki göktaşlarının atmosfere girerken parıltılı bir şekilde yanmadan yere düşmesi mümkün mü? Hill, ses dalgası yere ulaşmadan önce yanma görüntüsünün çoktan bitmiş olması nedeniyle bunun mümkün olduğunu söylüyor.

Yoksa rivayet mi?

Fakat aslında bu teorilerden hiçbiri geçen hafta sonu duyulan seslerin kaynağına dair net bir açıklama getirmiyor. Hatta daha ilginç olan şey, bu seslerin kum tepelerinden, dev dalgalardan ya da düşen bir göktaşından çıkmayacak kadar yaygın duyulmuş olması.

Aslında bu seslerin kaynağının havai fişekler, süpersonik uçaklar, gök gürlemesi gibi basit bir açıklaması da olabilir belki. Biri gürültüyle ilgili bir şey yazdığında, Twitter’in yankı odasında kitlelerin canlı hayal gücüyle birleşip kat kat büyümüş de olabilir. Dedikodu ve söylenti yoluyla hikâye üretmek hiç zor değil ne de olsa.

Bu makalenin İngilizce aslını BBC Future’da okuyabilirsiniz.

Dergideki diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.