DERGİ - Çinli yeni zenginlere Batılı adap kursları

Beş Çinli kadın, marka çantalarını sandalyelerinin dibine indirmiş, dimdik oturarak zenginlere yönelik bir derginin fotoğrafçısından halk arasında nasıl poz vermek gerektiğini dinliyor dikkatle.

Dünya güzellik yarışmasına katılacaklar. Odanın duvarları ünlü bir markanın duvar kağıtlarıyla kaplı. Kadınlar ünlü bir marka porselen çay takımından çaylarını yudumluyor. Ellerinde defterleri, kamera karşısında ne yapmak ve yapmamak gerektiğine dair ders alıyorlar.

“Kamera karşısında nasıl zarif poz verilir” konulu bu kurs Sarita Enstitüsü’nün Çinli yeni zenginlere yönelik hazırladığı kurslardan biri. Pekin’in gözde bir semtindeki binada, çocuk yetiştirme, masa adabı ve lüks markaların telaffuzu gibi başka kurslar da düzenleniyor.

İthal Fransız mobilya döşeli odada ders veren kurs eğitmeni Sara-Jane Ho “Birçok öğrencimiz yurtdışındaki bir iş yemeğinde utanılacak bir durumla karşılaşmıştır,” diyor ve uluslararası bir ortamda nasıl davranmak gerektiği konusunda eğitim verdiklerini belirtiyor.

TIKLAYIN: Dergideki diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Yeni zenginler

Kendisi de İsviçre’de, nesli tükenmekte olan bu görgü kuralları okullarından birinde eğitim görmüş. Bugüne kadar 200 kadar zengin Çinliye ders vermiş. Mayıs’ta da Şanghay’da yeni bir şube açacakmış.

190 milyarderi ve iki milyondan fazla milyoneri ile Çin, zenginler sıralamasında ABD’den hemen sonra geliyor.

Bu zenginliklerin birçoğu, Çin’in gelişen ekonomisine paralel olarak hızla oluştu. Bazıları uluslararası iş dünyası ortamlarında nasıl davranmaları gerektiğini bilmiyor.

“Çin 30 yıl öncesine kadar çok izole bir yerdi. Çok kısa zamanda zenginleşti. Bu dönüşüm bireyler üzerinde büyük bir baskı yarattı,” diyor. Bu nedenle bazı işadamları batılı ya da Asyalı meslektaşlarına kaba görünebilir.

Görgü kuralları kurslarına katılanlar arasında hükümet yetkilileri, yurtdışında eğitime giden çocuklar, misafir ağırlama durumundaki ev kadınları ve seyahat etmeyi sevenler bulunuyor.

Bu kurslara önceleri sadece Rolls Royce sahipleri katılırken daha sonra İngiliz yaşam tarzına merak sarmış, seyahat eden orta sınıf mensupları da ilgi göstermeye başlamış.

Batıda bıçak ve çatalla portakal soymak biraz fuzuli görünse de Çin’in yeni zenginleri, yeni statülerine uygun davranışları edinmek için büyük paralar ödemeye hazır.

10 kişilik bir grupla yapılan yarım günlük kurslar için toplam 3243 dolar ödemek gerekiyor. Sarita Enstitüsü’nün en gözde kurslarından biri olan “misafir ağırlama” kursu ise 12 gün sürüyor ve maliyeti 16 bin doları aşıyor.

Kaba davranışlar

Bazı Çinlilerin yurtdışındaki tavırlarına ilişkin eleştiriler Çin medyasında dile getirilmiş, hatta Devlet Başkanı Şi Cinping bile geçen Eylül ayında “yurtdışına seyahat edenler biraz daha medeni davranmalı” demişti.

100 milyondan fazla Çinlinin seyahat ettiği 2014’te kaba davranışlı Çinlilerle ilgili haberlerin sayısı giderek artmıştı. En uç örnekler arasında Mısır’da bir heykelin yüzünü çizmek, uçakta hostesin üstüne sıcak su fırlatmak, dışarıda işemek gibi davranışlar sıralanıyor.

Ekim’de Çin Turizm Bakanlığı bir genelge yayınlayarak yurtdışına seyahat edenleri davranışlarına dikkat etmeleri konusunda uyardı. Uyarılar arasında yüzme havuzlarına işememeleri, uçaktan can yeleklerini çalmamaları ve tuvalet oturakları üzerinde ayak izlerini bırakmamaları yer alıyordu. Kaba turistleri gönderen tur operatörlerine ceza verilmesi öngörüldü.

Çin-Amerikan TV kanalı sunucularından Yue-Sai Kan’ın, Modern Çinliler için Görgü Kuralları adlı kitabı en çok satan kitaplar listesine girerek üç milyondan fazla satmış. “Çinlilerde adap denen bir şey yok. Aile eğitiminde buna yer verilmiyor. Paris’te erkekler kapıdan geçmeden önce benim geçmemi beklediğinde şaşırmıştım önce,” diyor.

Batılıların kaba davranış olarak gördüğü bazı şeyler aslında kültürle ilgili. Kamu alanı ve özel alan ayrımları Çin’de çok farklı. İnceliklerin tümüyle burjuva olarak görülüp cezalandırılmasına neden olan Kültür Devrimi’nin de bunda etkisi olduğu düşünülüyor.

Çin’de sıra atlama, itme, kamu alanlarında yüksek sesle konuşma, burun karıştırma birçok kişi açısından normal davranış. Fakat ülke dışa açıldıkça dışarıda nasıl algılandıkları kaygısı halk arasında yaygınlaşıyor.

Statü sembolü

Yeni seçkinler muaşeret okullarına giderek bu kötü şöhretten kendilerini arındırmak istiyor. Batılı adap yeni bir statü sembolü olarak görülüyor.

Dünyanın en güçlü ülkeleri arasına girmek Çinlilerin, siyasi ve ticari ilişkilerini geliştirmek için diğer kültürleri ve davranış biçimlerini öğrenmelerini gerekli kıldı.

Eskiden büyük araba sahibi olmak yetiyordu. Şimdinin yeni zenginleriyse kendilerini farklı kılmak için başka şeylere yöneliyor.

Bu makalenin İngilizce aslını BBC Capital’da okuyabilirsiniz.

Dergideki diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.