مزار شریف سياحتيدن سفرنامه

1392 قویاش ییلی نینگ نوروز بیرمیگه قتنه شیش مقصدیده نوروزدن بیر هفته آلدین مزار شریف شهریگه سفر قیليشگه تيارلنديم. سفر جرياني مين اوچون جوده هم قيزيقرلي بولدي. چونكه نوروز بيرمي نينگ قنده ي نشانله نيشيني هيچ بير زمان يقيندن كورمه گن ايديم.

مزار شریف گه ییتیب باریشیم بیلن شهر قیافه سی اوللردن كوره انچه اوزگرگن ایدی نظريمده. شهر اطرافی و ایچیده یوزلب مینگ افغانستانلیک لر تشریف بوییرگنلری نمایان ایدی. بوندن آلدین مزارشریفده بولگن سفرلریم ده شهر باشقه چه راق کورینر ایدی. هرچند جاری ییل ده نوروز بیرمی اوچون قتنه شگن لر سانی اوتگن ییللرگه قرگنده آز ایکن لیگی ایتیلسه ده – بیراق، شهر ده گی گاوجوم لیک و خوف سیزلیک چاره- تدبیرلرنینگ توتيلگني، نوروز طنطنه لري اهميتي، اجتماعي و عنعنوي نقطه نظردن قنچه ليك كوپ ايكنليگيني كورسه تريدي.

بو ييل باشقه ييل لرگه قرگنده مزارشريفگه كيلگن مهمان لر ساني آز ايدي. مهمان لرنینگ آز لیگی گه اساسی سبب هم سالنگ شاه یولی بوزیق ایکنليگي، عین زمانده اوچاق کرایه سی قیمتگه توريشي ديب ايتيلر ايدي.

نوروز آقشامی مزارشريف آسمانیني نيه- ده ياروغ و رنگمه- رنگ بوليشي اوچون آتش بازلیک مراسمی یولگه قوییلدی. بو آتش بازلیک اوریش و اولدیریش اوچون ایمس بلکه نوروز طنطنه لری دن نشانلش و خوشلیک کیلتیریش مقصدی بیلن یولگه قوییلدی.

شونگه قره مسدن هم مزارشريف شهریده نوروز بیره می دن باشلب 40 کونگه چه پهلوان لیک و اوغلاق کبی محلی اویین لر، یوزلب تماشاچی اشتراکی بیلن یولگه قوييليب اوتيشيگه شاهد بولديم. عادتگه كوره، اوشبو عجايب شهر نینگ اطرافیده گی دشت و دله لری یشیل بولیب هر کونی یوزلب افغانستان لیک او ییرلرگه دم آلیش مقصدیده باره دیلر. مزارشريف شهری نینگ شادیان منطقه سیده مزارلیک لر و باشقه ولایت لردن تشریف بویورگن مهمان لر اوزلری بیلن آذوق- آوقت کیلتیریب ایرته لب دن آقشامگه قدر بو یشیل تیپه لرگه باله- چقه لری بیلن بیرگه لیکده دم آله دیلر. ليكن شو رنج كورگن وطن يشاوچيسي اوله راق ميني رنجيتگن يگانه نرسه ايسه، يوزلريده قيغو غباري كورينيب تورگن ياشي كيچيك باله لر ايدي. ايرته لبكي پيتدن باشلب كون نينك قاق اورته سيگچه،‌گاهيده تينمه ي كيچگچه بو باله لر ايش بيلن آواره. بيري قوروق نان ساتيش بيلن مشغول بولسه، ايكينچيسي اسپندچيليك قيلردي. موچي گرليك، موتر يوويش و شونگه اوخشه گن اونلب آغير و مشقتلي ايشلر خودي اولرنينگ ييلكه سيگه مجبورن قوييلگنديك كورينر ايدي مينگه. لبلريده تبسم بوليش اورنيگه (كيلينگ،‌ آليب قالينگ! منه، نانلر جوده ارزانگه توره دي.) كبي بوغيق سيسلر ايسه كيشي آنگيني نوروز طنطنه لريدن اوزيب، حيات نينگ مركبليگيگه تاقيب قوير ايدي. اولرني كوريب، مين البته كه يقنيلريگه باريب حال- احوال قيلگندن سونگره، خلیل اسملی بیرته سیدن اونينگ ياشيني سوره ديم " اون یاشیمده من دیدی. ایککی اوکم و بیر آپه م بار. مین ایشله ب بوتون روزغار نی تيبره تيشگه حركت قيله من ديدي. بو باله هر کونی یوز- ایککی یوز افغانی پول تاپیشگه اولگوره من دیدی. خاندانيميزده مین دن تشقری ایشله یاتگن آدم یوق" دیب ججي كوزلري بيلن مينگه مايوس قره ب گينه گپيني توگتدي. بو باله موچی گرلیک قیلریکن و آته سی هم دنیا دن بیر کسللیک طفيلي قریب ایککی ییل آلدین دنیا دن کوز یومگن ایکن.

بو ایشلاوچی باله بيلن گپيريب بولگندن كيين،‌ شهرنينگ باشقه حدودلريدن ايله نيب اوتگيم كيلدي. خلاصه، مزارشریف شهریده گی دوکاندارلرنينگ هم نوروز بیرمی ده ایشلری یخشی راق کورینر ایدی. مزار شریف ده ایشله ب چیقریله یاتگن تورلی خیل شیرینليكلرنينگ اعلا كيفيتي بوتون افغانستانلیک لرنینگ دقتی نی اوزیگه تارتگنی همه گه معلوم. دوکاندار لر باشقه ولایت لردن کیلگن مهمان لرگه شیرینليك ساتیش بیلن مشغول ایکن لیگی هم اولرنینگ ایشلری یخشی بولگنی نی کورسه ترایدي. چونكه مزارشريفگه كيلگن مهمانلر عايله اعضالري همده قرينداش- اوروغلري شيرينليكلرني ساوغه قيليب آليب باريش عادتي حالگه ايلنگن.

اما بويوك سوداگرلرنينگ فعاليت لري ايسكيسي ديك رواجلنمه ياتگن تلقينيده گي گپ افغانستان نینگ هر بير ييرده تيلگه آلينه دي. مزارشريف هم مملكت نينگ مهم ولايت لريدن حسابلنيشي بيلن بيرگه بو امر دن مستثني ايمس ايكن. بوتون يخشيليك و ناقوله ي شرايطلري بيلن بيرگه بو شهرني ايله نيب، سير ايتيب، اوزبيكستانگه سياحت قيليش حسي مينده اويغاندي.

حيرتان گه باريب او ييردن اوزبيكستان نينگ ترمز شهريگه هم يول آلديم. بير قنچه افغان تاجر لر بيلن اوچره شيش امكاني يره لدي. مين بيلن گپله شيب تورگن تاجر لردن بيري كوليمسيره ب ميندن سوره ياتگن سوراقلرينگي ترقه تيب ميني جنجللرگه دچار قيلمه سنگ يخشي ديب، ايشلرينينگ انچه قيين چيليك بيلن عملگه آشيريليشني ايتدي. بو ياش شخص گه كوره، او حاضر پاكستاندن افغانستانگه كچالو و كينو كيلتیريب، حيرتان يوليدن اوزبيكستانگه كوچيريشيني معلوم قيلدي. بعضن ماللريميزني افغان لر و كوپراق هم اوزبيكستان مسووللري توخته تيب قوييشه دي، ديب اورغوله دي. حیرتان ده گی باج خانه نينگ مالیه آلیشی ایسکی دن کوره انچه کوپه ی گنی نی ایتیب، متاعلري نينگ شو توخته تيليشي سبب نيچه مرته چوريب كيتگني دن سوز يوريتدي. بو شخص هم افغان چيگره چي لري و هم اوزبيكستانليك لرگه پاره بيريشيني ايتدي اما بو پاره قنچه مقدار ده بولگني توغريسيده گپيريشني افضل بيلمه دي. شو قيين چيليك لرگه قره مه ي هم ايشيميزدن راضي ميز ديدي. چونكه حيرتان بولگه سيده امنيت انچه تامين لنگني اوچون خاطر جمعليك بيلن ايشله آله ميز ديب گپلريني توخته تيب قويدي بو ياش تاجر.

شمالی حدود لر افغانستان نینگ باشقه بولگه لریگه قرگنده خوف سیزلیک نقطه نظریدن انچه تامین لنگن. اما شونده ی بولسه هم شمالی ولایت لر جمله دن؛ بلخ ولایتی نینگ چیکه حدود لریده طالبان گروهی نینگ فعالیت لری کوزه تیلیشی محلی رسانه لرگه ترقه تيليب توره دي و كون نينگ دال ضرب خبرلريني هم تشكيل بيريب توره دي.

اما بو امنیتی تهدید لر مزار شریف و باشقه شمالی ولایت لرنینگ قیته قوریش و اقتصادی فعالیت لریگه هیچ قنده ی تاثیر قویمه گن. مزار شریف شهرینی مثال قیلیب آلگنده، اونلب بلند منزل بنالر، تورت یوللیک لر، و سرک لرنینگ توزه لیشی شو نینگ دیک صنعتی شرکت لر فعالیت لری بلخ و شمالی ولایت لرنینگ مینگلب یشاوچیلریگه ایش زمینه سینی یره تيشگه اولگوريب بولگن. میلادی 2014- ییليده افغانستاندن خارجی کوچلر چیقیب کیتیشی همه نی، ‌آچيغي کوپ گینه افغانستانلیکلرنی جمله دن شمالی حدود یشاوچیلرينی كوپراق خواطرلنتیرگن بولسه ده- بیراق، بو بولگه افغانستان نینگ اقتصادیاتینی رواجلنتیریشیگه کتته حصه قوشه یاتگن منطقه لردن بيري حسابله نیب، ایشلری توختمس لیگیگه ایشانچسيزليكلر كمه يگن.