قیتمس :اوز تیلیگه سـوزلالمه گن اوزبیگیم کیملیگینی سیزا لمه گن اوزبیگیم

Image copyright bbc uzbek
Image caption عبدالمطلب قیتمس

عبدالمطلب قيتمس 1364 ييل تخار ولايتي نينگ تالقان تومنيده توغيلگن. او آنه سي تمانيدن اوقيش و حركت قيليشگه ترغيبلنگن. قيتمس تورت ياشيده اوز محله سي ده گي مسجد گه باريب، ديني تعليملرني اورگنگن.

قیتمس 1990- ییلدن 1996- ییلگچه ديني تعليمات ني بيتيرگن دن سونگ،تالقان نینگ اوقولیده یعنی ابوعثمان تالقانی ليسه سيده مكتبگه قبول قيليندي.

طالبان دوريده يامان كونلرني باشدن كيچيرگن. اوقيش و يازيش دن اوزاقلشگن. شو درد و الملر اوني شعر يازيشگه اونده گن. شوندن كيين، شعريت عالميگه كيرگن.

قيتمس طالبان حاكمي دن قوتيلگني دن كيين، عالي تعليماتگه دوام ايتديريب، تخاربيليم يورتيگه طلبه صفتيده قبول بوله دي. كيينچه ليك او بير رسمي تعليم اوچون چين مملكتيگه باريب، صناعت بيليم يورتي ده اوقيشگه كيره دي و شو دورده بيرقطار مكافات لر بيلن تقديرلنه دي. او 2011 ييل چين ده عالي معلومات گه ايگه بوله دي.

عبدالمطلب قيتمس اوقيش جريانيده تورلي فعاليتلرگه شغللنيب، ثمره لي نتيجه لرگه ايريشه دي. چين اولكه سيده برپا ايتيله ديگن كورگزمه لر و سينمالرده قتنه شيب، تورلي مملكتلر آدملري بيلن تنيشه دي.

او شو فعاليتلرگه شغللنيشي يانيده ادبيات گه قيزيقه دي. او اوز آنه تيلي (اوزبيكچه) ني باشقه تيللرگه قره گنده، اوستون كوره دي. او حاضر چين مملكتيده كون كيچيره دي.

قيتمس 2010 ييل آنه تیلی گه یازگن شعرلریدن بیرينی توغی تورکستانلیک ادبیات اوقوتقوچیلری ،اوقووچیلری و ینه بیرقنچه کیلگن مهمانلرنینگ حضوريده نوروزتوغريسيده گي شعرینی نای کویی بیلن کویله گن، شو بیلن قیتمس سیکین ـ سیکین اولرنینگ ایچیده تانیلیب، یوره گلریگه اورین آلگن. و بگونگچه نوروز بيره ملريدن باشقه ینه هرتورلی بيره ملرده چقیریشیب توره دیلر. همده اوندن ینگی ینگی یازگن شعرلینی اوقوشینی ایسته یدیلر. قیتمس نینگ یازگن شعرلری یقین پیتلرده توغی تورکستان نینگ مجله لریده باستیريلیب چیقماقده.

تورک اولوس

تورکـنگ ای تورک اولوسلر ایندی تورینگ لر

تورکـــــستانی اولکه ســـــــینی قایته قورینگ لـر

آزه ر،اوزبیک و اویغـــــور ،قـــرقــیزوقازاق

تاتار، تورکـــــمن واویمـــــاق بیرگه بولینگ لر

بـــــــونداق قایگن بوآتلر بیزگه یارا ش مـس

آنه یورت تورکســـــــــــتانی بیرلب قورینگ لر

هـــرقایسینگیز هـــــر ئیرده بولیب بویورت نی

ســـتان، ستان قــــــورگونچه توران قورینگ لر

بیز و ســــــــــــیز ایت و تورناق ایریب بولمس

اییرمنگ مین و سین دیب بیر تورک بولینگ لر

تارتیش منگ اوزبیک اویغور،قازاق قرقیزدیب

بیزلـر بری بـــــیز تورکمـــیز ایندی بیلینگ لر

اولکه قــوریب تورکستان یوقلب تورک اولوس

پارچه لگن اولوســـــــــــــنی تاپیب تیرینگ لر

اولکه قایب اوز آت گه اییرمنگ خـــــــلق نی

بیر بیراوینگ تانیشــــــــــیب بـــیرله بولینگ لر

ای تورک ایلم بیر بولیب قول قول گه اوشـلاب

بیرون داکـــــــیدای اینه دوران ســــــورینگ لر

قیتمس بولینگ الله نینگ ایتکان سوزسیدن

الله غــــه یانباسیشیب، بیرلیک قورینگ لر

اوزبیگــــــــیم

اوز تیلیگه سـوزلالمه گن اوزبیگیم کیملیگینی سیزا لمه گن اوزبیگیم باشـقه تیللر قولی بولیشیب یاشـاب اوز تـیلیگه یازالمــــــه گن اوزبیگیم اوزبیک بیلن ازبک ســوزنی ایچیدن اوز آتینی تنالــــمـــه گن اوزبیگیم اوقول اوقوب باشـــقه تیللر اورگانیب اوز تـیلیگه بـــیتالـمـــه گن اوزبیگیم هرکیم آغـــزیده توشیب هرسوزبیلن اوزتیلینی قـــــورالمه گن اوزبیگیم بیراو تیل اوستون قیلیب اوز تیلــیدن تـیلی توتیب تورالمـــــه گن اوزبیگیم ایاق باســیب ایل آلدیده چیققــــنده اوز تیلیگه ایتـالمـــــه گن اوز بیگیم کورمای اوزی باشقه لرنی مختاشیب هیچـتیمــه گه ییتالمـــــه گن اوزبیگیم بووه مـیزدن آلیشیب بوگــــــونگه چه اوز تیلــــــینی کوتالـمـه گن اوزبیگیم بیراو تیللر کـــــیین نـیدن ئیرگشیب اوز تیــلینی تاتالمه گن اوزبیگیم باشــقه لر یامـاندیمنگ اوزدنکورینگ تیلــینگــــیزنی توتالمـه گن اوزبیگیم ئیزیلیب یوق بولیشیب هـرکوچه ده اوز یولیگه کیتالمــــــه گن اوزبیگیم آنه تیل بیلـن سوزله شیب، یازیشیب اوز یورتـیگه ایتـالمــــــه گن اوزبیگیم بیزگه باشلیق بولیب باشــقه لر قـولی بیکلیگی نینگ کوتالمه گن اوزبیگیم باش اوقولنینگ اوقیمسدن یوگیریب بیلیم یورتگه اوتالمه گن اوز بیگیم اوزایل بیلن باشقه تیلگه سوزله شیب آنه تـــیلنی باقالمـــــه گن اوزبیگیم آنه تیلنی یولی کیزیب اوقـویمای اوز تیلی نینگ تاپالمــــه گن اوزبیگیم بیرعمر یاشاب یوریب اوتیب کیتیب اوز تـــیلیگه بیتــالمـــه گن اوزبیگیم اوزتیلی سـوزله شیدن قیتمس بولیب تیله گیگه ییتالمـــه گـــن اوز بیگیم.

تورته لیک

تورک اولوس نینگ تامریدن اوزه لیب اوستیم بیراق

سیز تورک نینگ باله سی من،تشله منگ مینی ییراق

بوآچین نینگ هــــــــر ییرده توغولیب اوسم مو مین

هرقانیم نینگ تامچی سیدن چیقر تورک من دیب پراق

*******

قـویاش قارا ب تیکله سـنگ یاقتو اورار کـــــــوزینگ گه

یخـــــــشی لب گر سوزله سنگ ییلان آنگلرسوزینگ گه

هــــیچ قچـــــان یامــــان دیمــه اوز ایلینگ اوروقیـــــــنی

کوکـــــده قـــاره توکور سنگ کیلیب توشه ر یوزینگ گه

**********

الله نی یوقــــلاش اوچون ایاق قــویاسیز قـــییرده ؟

ایگـــم اویی اوزاق مـس،بیلسنگیز اوشــــــبو ییرده

قـول یاراتکان اول اوینی،اول یاراتکان بول اوینی

الله بیلور هـــــر ییرده ؛گرقیل ســــــنگیز شوییرده

نوروز

هـر ینگی ئیل باشـی گه نوروزی بار دور هرقارا نگغو کیچه نینگ کوندوزی بار دور

قايغو اور مــــــنگيز لرکــــون کیتیشی گه قـــویاش بولمســــه مو آی یوزی بار دور

قــــیش کوپ قیناسه مو اوتمه گن کون یوق هــــر یورکــــده بو قیشتن سوزی بار دور

بو قیش قیــــناشــــــــــیدن نالینمه نگیزلر بـــیرکون نوروز دیگن کوندوزی بار دور

بـیز اوی قــــارا نگغو دیب اویله منگیز لر اوی مـــیز اوســــــــتیده یولدوزی بار دور

هر کیم بول نوروز و بهـــــار نی کوریب یورکـــده ایتاتکا ن کــوپ سوزی بار دور

کاروان بولیب کوچیب کیتــــسگ مو بیزلر کاروان کوچگن یورتده بیرئیزی بار دور

یارق کـــــون بیزقــــارا نگغو گه تشله سه اوســـــــتیمیزده الله نینگ اوزی بار دور

بـیزدرخت یاپراغینینگ کوزآلیب کیت سه درختـــــــــــیمیز آســــتیده ئیلدیزی بار دور

بیز تامــچی دی توشیب هر ییر ده قالدیک تامچی لب آقگن سونینگ دینگیزی بار دور

بولــــوت بیکیتالمـــس قـــویاش کوزی نی قــویاش یاقتوسـیــده مینگ کوزی بار دور

قیتمـس کیلیب نوروز قوتلوغ بولسون دیب

اولوسیم بیرله شینـگ دیب سوزی بار دور

نــــــــــوروز

کیلدی بول نوروز کـــونی آیلانیب کــــــوب اوزاغدن

یاشرتیریب گلـــــــه تیب کــــــــــوکرتریب توپراغدن

بیزلرمو شــــوتو پراغ دن توزلدیک و تاپیلــــــــدیک

بوگـــــون بیز کیم بوسک هـــم ئیلدیز میز توپراغدن

برچه میز یشب چیق تیک گل اوقشب هر بویاققه

گل بُویَاققه ائیرمنگ برچه مــــیز شــو بیر باغدن

تاتار- ترکمن یا قرغزبرچه میز تورک اولـوس میز

یاکه بولسه مین اوزبیک سیزاویغـــور اول قازاقدن

قارامنگ یوز بوئیگه چینلیک گـیگه کـــــوزتوتینگ

مــــــیلی بولسه هــرقــنداق ایتمه گیل قـــــارا آقدن

هر تاغـدن سو ایزیشیب توکیلــر ســــای گه قـاراب

بیرله شیب دریا بولور توکیــلیب هـــــــر بـولاغدن

بیرچیچک آچیل گنـده بولالمــس کوکلـــم بولـــــوم

گل آچیلـــیب چیقــمسه یاشــــاریب چــــول وتاغدن

باغدی بیرگلی بیلن گوزه ل بولمـــس هیچ قــــچان

اوقـــــشه مــه گن چیچک لرآچیلمـــسه اول باغدن

یاسلـــگن ترمــاغیمیز ایریب قــایســـــک ئـــیراق

بـیله گیمـــــــــیز نی چاپیب کوزتوتامیز برمـاقدن

تورک اولوس بیرلشمسه بیلگین سـین قیتمس بونی

کیملیگیـــنی یوقـــاتیب قـــــــول یوار بارو یاقدن

تانـــــگ آتر

ارته لب چیقـــن قویاش کیچه سی باریب باتر هرقارانگغو کیچه لر باریب باریب تانــگاتر

بیزنینگ بواویقله گن ایل اوزییریدن تالقانمای کیچه کوندوزی بیلن اویغنمای اویقلب یاتر

اوز بیلمـه گن اولوسلرقیریب ویاقاتیب اوزی اوزاولوســــیدن بیزیب یاولر ســوزیگه کیتر

کورکبی بیلامایدی کــــیچه کوندوز ایریمی اوزبیکلیگیدن کیچیب قول بوالیشگه کوزتوتر

سینجاوئیت لرگه اوقشب یوگوریب هرایشگه داش تیمه گن کوچیک دی ایشیگینی اونوتر

اوزلرینی بیک توتیب اوی وجــاینی سـاتیب آته یورتی با قـــــالمای باریب چـولرگه یاتر

قرانگغوگه قالیبدی بیز اولوســیمیز بوگون بیزاولوسنینگ کیچه سی قچان باریب تانــگاتر

بیزنی اولوس دینگــیزگه سـینیق قائیقی بیلـن بیرله شیب چیقر مه سک قائیق دینگیز باتر

قیتـمس ایقیراولوسنگ اوچیرمه سین چراغی

برچه اوی یاقتو بوالسه بیز کیچه میز تانگاتر

کـچيرينگ بيزنی

ای کـــوزل آنــه جانـیم! کيـچيرینگ بـيز نی بيزنی باقيــب بيرگـن اوزآق ســــــوتينگيزنی

تارکرينــــده کوتریب توقــوزآی تـــــــــوقوز اوزقـــان وجـانينـــگيزدن توزه تيـــپ بيزنی

کيـچه اویقله می تورگن بيزباشيــــــــــميزگه ايگمدن باشــــقه ايگه، آنه مــــــــــيز بیز نی

بیزنی درديمـــیزاوچون کوئيب يغــــــــلاگن کيچـــيرينگ بيزگه آنه کوز ياشينــــگيز نی

اياغينــــــگيزآستــــيده جنت ایشيـــــــــــگی آنه قویينـگ کوزيم ده اوز پوتينــــــــگيزنی

قيتــــمس آبارسنگ کـــعبه کوتريب آننــگ

ادا قيلالمــس قــــــچان، بـــيرکيچه مـــیزنی