تحليل: امريكا افغانستان ني چينگه بيريب قويه دي مي؟

Image copyright none

ييتكچي منطقه وي تحليلچيلرگه كوره، يوق. اما، اولرنينگ بيرديك اعتراف ايتيشلريچه، بوگون اوشه غربني جدي خواطرگه ساله ياتگن اقتصادي و حربي قدرتيدن فايده لنيب، چين منطقه ده اوز سوزيني ايتيشگه قتيق حركت قیله دي. خوش، نيمه گه موفق بوله دي؟:

تحليلچيلرگه كوره، منطقه ده گي ييريك اويينچي دولتلر: روسيه، پاكستان، هندوستان، ايران و بوياغي افغانستان نينگ اوزي بيلن موازنتلي علاقه لري سبب، قدرتلي چين افغان ماجراسي نينگ ييچيميده ييريك ديپليماتيك رول اوينه شي ممكن.

اولرنينگ بو كبي بهالري غرب باشچيليگيده گي اتفاق قشونلري 13 ييلليك حربي حاضرليكلري آرتيدن عينآ چين و ايران سبب، اولر اوچون اوته مهم سياسي اهميت كسب ايتگن افغانستان ني ترك ايته ياتگن بير منظره ده ينگره ماقده.

اوتگن 12 ييل بدليده ايلك بار كابلگه رسمي سفربيلن تشريف بويورگن چين تشقي ايشلروزيري نينگ بيان قيليشيچه ايسه، افغان حكومتي امريكا بيلن مهم خوفسيزليك بيتيميني امضاله گن تقديرده، بو ـ اوزلريگه بي واسطه قوشني افغانستان بيلن مناسبتلريگه تاثير قيله آلمه يدي.

عين اورينده ايسله تيب اوتيش جايز، امضالنگن تقديرده، مذكور بيتيم بو ييلگي عاموي سفربرليك آرتيدن هم، خارجي قوشينلرنينگ افغانستانده گي حربي حاضرليكلريگه رسمآ ايزن بيره دي.

5 مينگدن 10 مينگچه چيت ايل عسكري و قطار حربي قرارگاه لرنينگ افغان توپراغيده قاليشيگه زمين يره ته دي.

امضالنمه گن تقديرده ايسه، افغانستان ده بيرار بير خارجي عسكر قالمه يدي. غرب نينگ دنياده گي اينگ قشاق دولتلردن بيري بولگن افغانستانگه ييليگه بير نيچه ميليارد دالرليك ماليوي ياردملري هم توخته يدي.

منطقه وي تحليلچي فضل احمد بورگيت نينگ ايتيشيچه، عينآ غرب كوچلري نينگ حاضرليكلري سبب، چين هم شونداققينه بيقينيده گي افغانستانني اوز حاليگه تشلب قويه آلمه يدي.

باشقه تماندن مستقلليك ايسته گيده بولگن مسلمان اويغور بولگينچيلري معماسي سبب، اوزيگه بيواسطه چيگره داش بير مملكتده طالبان باشچيليگيده گي عصيانچي گروه لرنينگ فعاللشوويگه هم بي فرق قره ب توره آْلمه يدي.

خوددي شو باعث هم، رسمي پيكين يقينده بوتون منطقه ده كته راق ديپليماتيك رول اوينش ايسته گيده ايكنيگه آشكارا اشاره قيلگن و افغان ماجراسيده اينگ مهم اورين توتيشي ايتيلگن پاكستان بيلن علاقه لريني كوچه يتيريشگه زور بيرگن.

Image copyright BBC World Service

سونگي ييللرده بو ايككي دولت ملازملري آره سيده گي اوزارا باردي ـ كيلدي لرنينگ انچه يين فعاللشگني كوزه تيله دي.

هر تمانلمه همكارليكني چوقورلشتيريش ايسته گيده گي بياناتلر ايسه، يوقاري منبرلردن آشكارا بيان قيلينماقده.

واقعه لرنينگ بو كبي رواجي منظره سيده رسمي اسلام آباد اوتكن ييلي چين حكومتي نينگ طلبي بيلن منطقه ده فعال ديب قوريلگن او ايكتيريميست تشكيلات نينگ فعاليتيني هم رسمآ تحقيقله دي.

بولر شرقي توركستان اسلامي حركتي، اوزبيكستان اسلامي حركتي و اسلامي جهاد اتفاقي دير.

ايتيليشيچه، چين اوشبو گروه لرنينگ شينجان ولايتيده گي عصيانكارليك حركتلريگه علاقه سي بارليگي گه ايشانه دي.

رسمي اسلام آبادنينگ بو سعي وحركتلري ايريم تحليلچيلر تمانيدن چينگه عالي درجه ده كورستيلگن بير

التيفات صفتيده هم بها تاپدي.

منطقه وي تحليلچيلرگه كوره، چين ني خارجي قشونلرنينگ بو ييلگي عاموي سفربرليكلري آرتيدن، افغانستانده استراتيژيك بوشليك، ناانيقليك و طالبلرنينگ حاكميتگه قيتيشي احتمالي قورقيته دي.

اولرنينگ ايتيشلريچه، اگر بو كبي احتمال عملگه آشسه، چين اوچون جدي باش آغريقلر باشلنه دي.

طالبان مفكوره وي حركت صفتيده هيچ قچان رسمي پيكين بيلن مراثه گه بارمه يدي و مسلمان اويغور بولگينچيلريني شونداققينه تاپشيريب قويمه يدي.

تحليلچيلرگه كوره، واقعه لرنينگ بو كبي رواجي منظره سيده اوز مستقلليكلري اوچون كوره شه ياتگن اويغور اسلامي حركتلري نينگ چين نينگ شونداققينه بيقينيده، يعني افغانستانده پلچدرم تاپيشي احتمالي كوچه يه دي.

چين ايسه، بوندن تشويشده: حتي، يقينده منطقه ده گي تورت ييريك اويينچي دولت نينگ بو ييلگي "استانبول انجمني"گه ميزبانليك قيليشي ايسته گيده ايكنيني هم بيان قيلگندي.

Image copyright AFP

دنياده اهاليسي اينگ ييريگي بولگن و اقتصادي جدلليك بيلن رواجلنيب باره ياتگن چين اقتصادي جهتدن هم افغانستان بيلن همكارليك دن منفعتدار.

اوني اوزي نينگ ينگي بازاريگه ايلنتيريش بيلن بيرگه، افغانستان ايگه بولگن ييريك ايمس و نفت ذخيره لريگه هم كته قيزيقيش بيلن قره يدي.

افغانستان ده گي اوزاق ييلليك بيقرارليكلرگه قره مسدن، "عينك" مس كانيني اوزلشتيريش اوچون 3 ميليارد امريكا دالري مقداريده سرمايه كيريتگن.

ييريك نفت كانلري بارليگي تخمين ايتيلگن افغانستان شماليده گي نفت كانلريده هم هله قچان ايش باشلب يوبارگن. يعني، چين هندوستان بيلن بيرگه افغانستان نينگ منطقه ده گي اينگ بيرينچي و اينگ ييريك ايكي ياردمچيسي سنه له دي.

ليكن، منطقه وي تحليلچيلرگه كوره، اقتصادي منفعتلري منظره سيده هم افغانستان چين اوچون اينگ اولا خوفسيزليك نقطه ي نظريدن مهم بوليب قاله ويره دي.