۱۱ عصرده یشه گن تورک عالمی یوسف خاص حاجب

Image copyright bbc uzbek

یوسف خاص حاجب ۱۱ عصرده یېتیشگن عالم و ادیبلردن بیری بۉلیب، بالاساغون (حاضرگی قیرغیزستان حدودیده‌گی تۉقماق) شهریده یشب، ایجاد اېتگن.

یوسف خاص حاجب اۉز دوری نینگ یېتو‌‌ک عالملریدن اېدی. او تاریخ، ریاضیات، نجوم، ادبیات و باشقه علملردن یېترلی درجه‌ده خبردار اېدی.

اونینگ بیزگچه یېتیب کېلگن بیردن-بیر اثری «قوتدغو بیلیک» («بخت کېلتیرووچی بیلیم») کتابی دیر. مؤلف ۱۱-عصرنینگ اېنگ مهم یازمه ادبي یادگارلیکلریدن بۉلگن بو ییریک اثرینی ۱۰۶۹ ییلده یازگن.

اثرده دولت آبروسینی کۉتریش ساحه‌سیده‌گی تدبیرلر، دولت آبروسیگه خلل بېرووچی حاللردن تییش، اقتصاد و زراعتنی تیکلش حقیده کۉرستمه‌لر و تورموشگه دایر باشقه قطار مسأله‌لرنی مؤلف علیحده بابلرده کېنگ ایضاحلب بېردی. نتیجه‌ده ۷۳ بابدن عبارت سیاسي، علمي، ادبي اثر میدانگه کېلدی.

«قوتدغو بیلیک» اثری نینگ بیزگچه اوچ قۉلیازمه نسخه‌سی یېتیب کېلگن. بیرینچیسی ۱۵-عصرده هرات شهریده اویغور یازووی بیلن یازیلگن، ویانا شهریده سقلنه‌دی. ایکّینچیسی قاهرده و اوچینچیسی تاشکېنتده بۉلیب، بو قۉلیازمه‌لر عرب یازووی بیلن یازیلگن دیر.

نمونه‌لر:

بیلیب سۉزله‌گن سۉز بیلیککه سانور،

بیلیک‌سیز سۉزی اۉز باشینی یېیور.

اوگوش سۉزده آرتوق آسیغ کۉرمه‌دیم،

ینه سۉزله‌میشده آسیغ بولمه‌دیم.

اۉگوش سۉزله‌مه سۉز بیرار سۉزله آز،

تومن سۉز توگونین بیرار سۉزده یاز.

کیشی سۉز بیله قۉبتی، بۉلدی ملک،

اۉگوش سۉز باشیغ یېرگه قیلدی کولیک.