نمه اوچون غرب مطبوعاتیده افغانستان اوزبیکلری سلبی تصویر لنه دی ؟

Image copyright bbc

19 عصرنینگ برینچی ییللریدن حاضرگچه غرب ده کی یازووچی لر افغانستان حقیده یقیندن یا کی اوزاق دن توریب تورلی تحقیقی مقاله لرنی نشر ایتیب کیلگن.

اولرنینگ یازو لری افغانستان ده کی حکومتلر و اهالی سی باره سیده غرب ده کی اینقسه اروپا و امریکا ده کی اهالیگه معلومات بیریب کیلگن.

هرچند، یازلگن نظرلر و مقاله لر نینگ اکثری پیتلرده ناتوغری معلوماتلر اساسیده یازلگنی ایتله دی.

جمله دن افغانستان ده یشه یاتگن اوزبیکلر باره سیده یازلگن معلوماتلر شوندی مثاللردن بیری دیر.

افغانستان تحقیقات ترماغی ویب صفحه سی نینگ یازوچی سی Christian Bleuer غرب یازوچی لرنینگ افغانستان ده کی اوزبیک لر باره سیده 19 عصرده کی تعصب لی قرشلر هنوز هم ژورنالیست لر نینگ یازوولریده موجود لیگنی تیلگه اله دی.

کوپده افغانستان ده گی تورلی مللتلرگه معین سیاسی مقصدلر نقطه نظریدن تورلیچه تعریف بیریب کیلنگن.

اینقسه، سونگی پیتلرمرکب و یشیرین سببلرگه کوره، ناتوغری قرشلر عکس ایتگن چلمه –چتی تحلیللر بیتلگنی راست، دیدی مقاله مولفی.

مقاله ده یازلیشیچه ، وقت اوتیشی بیلن کوپینچه تحقیر آمیز، بیر یاقلمه و یا اعتبارگه نا لایق خلق صفتیده تصویرلشگن اوزبیکلرگه مناسبت غرب نشریه لری و مطبوعاتیده اوزگریب بارگن ایسه ده، اما ایریم عنصرلر امان سقله نیب قالگن. بوندی قرش لرنی بریتانیا امپراطور لیگی دوریده هم ، انچه یین یقین تاریخده هم کوزه تیش ممکن .

مقاله ده مولف تاریخچی هاپکینس نینگ 2008 ییل چاگ ایتلگن خلاصه لریگه توخته له دی. تاریخچی بریتانیا امپراطورلیگی دوریده نه فقط افغانستان ایچکی مساله لریگه اره لشو جریانیده ، بلکی چاپ قیلنگن علمی، ادبی اثرلرده هم مللتلرگه مناسبت اوته بیر یاقلمه بولگنی حقیده یازگن. یعنی ف بوندی عصرلرده باشقه مللتلرگه چیتگه سورلیب، پشتونلرگه اساسی دقت قره تیله دی .

تشقریدن افغانستان ایشلریگه اره لشو حاضرگه قدر هم دوام ایته یاتگن ایکن، پشتون لرنی " کوتار-کوتار" قیلیشگه قره تیلگن حرکت لر بوگونگی کونده سقله نیب قالگن.

تاریخچی هاپکینس گه قیتسک، او اورنیده تورلی دورلرده بیتلگن و نشر قیلنگن ایشلردن مثاللر کیلتیره دی. و فقط پشتون لرگه اعتبار قره تیش افغان سیاسی جمعیتیگه عاید قرشلرنی قنچه لر چیگره لب قویگنی خصوصیده گپیره دی. بوندی قرش بیلن باشقه قوملر قانونی لیگیگه اورغو بیرلمه گن و قدرت یگانه پشتونلر قولیده بولیشی کیرک دیگن تصور شکللنگن.

Image caption مقاله یازووچی سی جنرال دوستم افغانستان ده کی باشقه رهبرلرگه قره گنده کوپراق تنقید گه اوچره یاتگنینی یازه دی .

مقاله ده 19 ینچی عصر آخرلریده بریتانیا لیک حربی جراح هنری والتر بیلو هم اوز کوزه تولریده اوزیدن آلدین نشر ایتلگن ایشلرده گی کبی افغانستانده گی پشتون بولمه گن قوملرگه نسبتن اوته اعتبار سیز قره گنی مثال کیلتیرله دی .

اونینگ" افغانستانده گی قوملر" کبی مملکتده استقامات قیلوچی قوملر حقیده یازگن کتابلریده اوزبیکلر و باشقه تورکی خلقلرنی بوتون لی اعتبار سییز قالدیره دی .

بیلو اوزبیک لرگه توخته لر ایکن، اولر " همینقدر فعالیت قیلیشلری، قیلگنده هم مملکت ایشلریده تاثیرلری دقتگه لایق ایمس" لیگی حقیده یازه دی .

اونینگ باشقه اثرلریده هم اوزبیک لرنینگ قریب تیلگه آلینماقده. خودی شوندیف افغانستان نینگ تنیقلی تاریخچیلری، سیاحلری و یازووچیلری هم افغان اوزبیکلریگه جوده کم اعتبار قره تیشگن.

مثلن ، بریتانیا ادبیاتیده اوزبیکلر تیلگه آلینگن تقدیرده هم کوپده پست و یا تحقیر آمیز قرشنی کوریش ممکن.

1841 ییل اسکاتلند لیک حربی دینگیزچی جان ودننیگ سفر نامه سیده:" آدملر دانشمند لیگی اولرنینگ ساقالری اوزونلیگیگه قرب حساب لنه دی: اما اوزبیکلر سلیمان نینگ دانا لیگینی جوده آز میراث قیلیب آلیشگن" دیب یازیله دی.

جان ود افغانستان یا کی بریتانیای مستملکه سی آستیده گی هندوستان ده او قدر تنیقلی شخص بولمگن بولیشی ممکن، اما منطقه ده گی کته معما گه ایگه یازووچی لر هم اوزبیکلر حقیده شوندی بها بیریشگن.

افغانستان حکومتی سیاستی معمارلریدن بیری مایور چارلز ادوارد یت هم 1880 ییللر افغانستان شمالی بویلب اوتکزگن تیکشیرلری چاغی :" بیز کورگنلرمیزدن خلاصه قیلیب ایتیشمیز ممکن کی ، اوزبیکلر نه تشقی کورنیشی کیلیشگن آدملر و نه اعتبارگه لایق قوم"، دیب یازه دی .

شونینگ دیک، او افغانستان شمالیده گی قیشلاقلر آدملری اکثرینی افلاس، تند چهره لی، دنگه سه آدملر صفتیده تعریف لیدی.

اوزبیکلرگه قرشی بو کبی تعریف لردن اساسی مقصد، افتیدن، اوشه دورده بریتانیا نینگ پشتون لرگه دستگینی آقله ش، استراتیژیک سببلر باعث پشتون لرنی شمالی منطقه لرگه کوچریشنی آقلش بولگن، دیدی مولف.

بوندن تشقری، بوندی قره ش لر افغان حکومتی سیاستی کوچلی تاثیری نتیجه سی هم دیر. مقاله ده ایتلیشیچه، مذکور حالتنی هر ایککی تمان، بریتانیا لیکلر و اوشه دورده حکمران لیک قیلگن امیر عبدالرحمن اتیدن معین مقصد لرنی کوزلب قیلیشگن.

اولر شمال اهالی سینی کم قیلیب کورسه تیشنی، اوزبیک، تورکمن، هزاره و تاجیکلرنینگ حقیقی سانینی یشیریش و بو بیلن او ییرنی" پشتونلشتیریش: سیاستینی آقله ش ایستشگن.

مولفگه کوره ، بریتانیا نینگ روسیه نظارتی ده گی مرکزی آسیا گه اوته یقین بولگن مللتلرگه مخالف پشتون قیرالیگیگه دستگی عکسل اوزبیک قرشلری عکس ایتگن تاریخی ادبیاتلر آرتیده گی سببلردن بیری دیر.

مولف افغانستان ده گی مللی آزچیلیکلرگه نسبتن بوگونگی مناسبت حقیده هم گپیر ایکن، اوزبیک قوماندانی عبدالرشید دوستم حقیده گی مقاله لرگه اعتباره قره ته دی.