Thầy Vương lập thuyết cho ba tổng bí thư TQ

Vương Hộ Ninh Bản quyền hình ảnh WANG ZHAO
Image caption Ông Vương Hộ Ninh sinh năm 1955 ở tỉnh Sơn Đông

Quê Sơn Đông và từng dạy học tại Thượng Hải, nhà lý luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Vương Hộ Ninh, vừa vào Ban Thường vụ Bộ Chính trị.

Biết tiếng Pháp, Anh và từng dự học ở các Đại học Iowa, Michigan và UC Berkeley, Hoa Kỳ nhưng ông Vương, 62 tuổi, hoàn toàn không mến mộ mô hình chính trị Âu Mỹ.

Một tác phẩm của ông được báo chí quốc tế nói đến nhiều là cuốn "Nước Mỹ chống lại nước Mỹ" (Meiguo fandui Meiguo - America Against Amercia), phê phán hệ thống chính trị xã hội Hoa Kỳ.

Bàn tròn Thứ Năm: Tập tái cử, Trump sắp thăm VN

Tập Cận Bình 'dẫn đầu và ở lại còn lâu'

Tập Cận Bình thành 'hạt nhân của Đảng'

Tập Cận Bình: 'TQ đã bước vào thời đại mới'

Nhưng một số bạn cũ tại Đại học Phục Đán, Thượng Hải cũng nhận xét ông Vương, người từng ký thư phản đối phong trào sinh viên 1989, không bao giờ bày tỏ quan điểm riêng, và ứng xử "như kỳ nhông", đổi màu khi cần.

Đây cũng là lý do ông lên cao trong bộ máy Đảng và được lòng cả ba đời lãnh đạo Đảng từ đầu thập niên 2000 đến nay.

Đi lên từ lý luận

Học Đại học Sư phạm Thượng Hải, ông Vương Hộ Ninh (sinh năm 1955), đã vào Đảng Cộng sản và làm việc tại các cơ quan ở thành phố duyên hải có tiếp xúc nhiều nhất với Phương Tây, từ thời Dân quốc cho đến thời Khai phóng.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Đại học Phục Đán ngày nay

Học ngành Pháp văn, có ngoại ngữ nên ông làm cán bộ Sở Ngoại vụ của thành phố, và tiếp tục làm bằng cấp lên cao.

Năm 1981, ông làm phó Giáo sư, rồi sau lên Giáo sư Đại học Phục Đán và hoạt động mạnh trong khối lý luận, ủng hộ cách cầm quyền tập trung nhưng đồng ý để cấp dưới mở rộng dần dân chủ có kiểm soát.

Các bài lý luận Marxist và chuyên đề về lãnh đạo Đảng thời Khai phóng của ông đã đến được tai Giang Trạch Dân, Tăng Khánh Hồng, Ngô Bang Quốc ở Thượng Hải.

Không chỉ tập trung vào các vấn đề của Đảng, ông còn viết về chính sách đối ngoại.

Năm 1993, ông xuất bản trên báo trường Phục Đán bài viết về quyền lực mềm (ruan quanli) cho rằng nó phải trở thành một phần văn hóa củng cố "sức mạnh quốc gia" của Trung Quốc đối với bên ngoài.

TQ: 'Đảng đã phá tan âm mưu soán đoạt'

Lãnh đạo TQ đi lên từ Quý Châu nghèo khó?

5 điều cần biết về hội nghị G20 ở Hamburg

Sang năm 1995, ông được Giang Trạch Dân chọn làm phụ tá và cũng chính ông Giang cử ông vào làm việc ở Văn phòng Nghiên cứu Chính sách thuộc Trung ương Đảng.

Dù biết ngoại ngữ và từng du học ở Phương Tây, ông không phải là nhân vật ủng hộ tự do chính trị.

Điều này khiến ông bị một số bạn học cũ, nay định cư tại Hoa Kỳ, cho là người "sẵn sàng uốn nắn lập trường để phục vụ cho ai đang nắm quyền".

Năm 2002, ông Vương vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đánh dấu thời kỳ Ban lãnh đạo Trung Quốc cần hệ thống lý luận cải thiện nhanh để quản lý trên 80 triệu đảng viên và đặt ra đường hướng cho quốc gia.

Quả vậy, ông Vương Hộ Ninh là người soạn ra thuyết Ba Đại diện cho TBT Giang Trạch Dân, chủ yếu nhằm mở đường về lý luận để Đảng CSTQ sử dụng tốt hơn giới doanh nghiệp trong sự nghiệp Mở cửa và Hiện đại hóa.

Bản quyền hình ảnh Rustam Azmi
Image caption Ông Vương Hộ Ninh từng ca ngợi mô hình Singapore

Sau đó, ông cũng là người chấp bút để TBT Hồ Cẩm Đào nêu ra lý luận Phát triển Khoa học, Hài hòa.

Về cơ bản, dù vẫn dùng ngôn từ Marxist truyền thống, ông Vương đặt các vấn đề của Trung Quốc vào bối cảnh "đặc thù Trung Hoa" và vì thế, cần các giải pháp cũng đặc thù như "chính trị tập trung" trong hoàn cảnh "kinh tế tăng trưởng nhanh chóng".

Ông cũng phân tích mô hình Anh Quốc thời David Cameron, Singapore thời Lý Quang Diệu và các ví dụ Đông Á để đi đến kết luận rằng "tập trung quyền lực" sẽ tốt hơn cho việc tái phân bổ lợi tức xã hội.

Tuy thế, sang thời Tập Cận Bình, khi nhu cầu chính trị về việc nhất thể hóa càng lên cao, ông Vương không gọi đó là mô hình "tập trung quyền lực" (centralised power), mà đổi thấy "thống nhất quyền lực' (unified power), đưa mọi nhánh về một mối.

Kissinger của Trung Quốc

Nhưng không chỉ lo về lý luận, ông Vương còn đóng vai trò ngày càng quan trọng trong đối ngoại của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Báo chí nước ngoài gọi ông là "cố vấn chính về đối ngoại" (chief foreign policy adviser) cho Tập Cận Bình và xuất hiện trong các chuyến đi nước ngoài cùng ông Tập mà lần gần nhất đây là Hội nghị G20 ở Hamburg, Đức.

Báo Mỹ còn gọi ông Vương là "Kissinger của Trung Quốc", hàm ý không chỉ giúp ông Tập về lý luận, ông còn lập ra chiến lược đối ngoại cho Trung Quốc.

Nhưng khác với Henry Kissinger là người ham vui, ông Vương bị chê là "lạnh lùng", kín tiếng và không bày tỏ thái độ thân thiện với báo chí khi công du nước ngoài.

Trên thực tế, từ năm năm qua, ông Vương đã điều hành các công việc của Bộ Chính trị trong vai trò ở Ban Bí thư và giúp ông Tập lập ra các nét chính của công cuộc cải cách.

Bản quyền hình ảnh FRED DUFOUR
Image caption Lãnh đạo TQ phải ứng phó với tình hình bất ổn ở Đông Bắc Á

Báo Hàn Quốc viết rằng ông Vương là người đề xuất việc lập ra "vùng lợi ích cốt lõi" của Trung Quốc ở Đông Á, nhằm dùng ảnh hưởng của Trung Quốc để chống lại Hoa Kỳ.

Bên cạnh hai nhân vật khác là Vương Nghị và Dương Khiết Trì, ông Vương Hộ Ninh là nhà chiến lược trong đối phó với Bắc Hàn, theo báo Hàn Quốc.

Nay, cùng sự rời ghế Ban Thường vụ Bộ Chính trị của Lưu Vân Sơn, người từng phụ trách mảng Đông Bắc Á và là lãnh đạo cao nhất cuối cùng của Trung Quốc gặp Kim Jong-un năm 2015, ông Vương Hộ Ninh có thể sẽ điều phối cả đối ngoại trong những hồ sơ chiến lược như vấn đề nguyên tử của Bình Nhưỡng.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan