Hatoyama đối diện nhiệm vụ kinh tế khó khăn

Image caption Nhiều người thất nghiệp phải nhờ cậy tới cơm phần của hội thiện nguyện

Sẽ chẳng có nhiều người nếu trở thành thủ tướng sẽ ghen tị với nhiệm vụ mà ông Yukio Hatoyama phải đối mặt.

Ông là người thừa kế trách nhiệm giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ của Nhật ngay sau chiến thắng lịch sử từ cuộc bầu cử vào tuần trước.

Sau khoảng hơn nửa thế kỷ Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền, nay là lúc Đảng Dân chủ Nhật Bản cố gắng tìm thang thuốc chữa cho căn bệnh hiểm nghèo về kinh tế. Thất nghiệp đang ở mức kỷ lục 5,7%. Giá tiêu dùng giảm 2,2% vào tháng trước, làm tăng quan ngại giảm phát, vốn là vấn đề làm kinh tế Nhật Bản trì trệ hồi thập niên 1990. Xuất khẩu, huyết mạch chính của kinh tế Nhật Bản, bị sụt giảm và xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ sụt 39,5% tính theo năm cho tới tháng Bảy; trong khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc giảm 26,5%, và giảm 45% đối với thị trường Liên minh châu Âu. Vậy tân chính phủ sẽ làm thế nào để đưa đất nước ra khỏi thực trạng hiện nay?

Đảng Dân chủ nói sẽ hủy bỏ các dự án vào cơ sở hạ tầng tốn kém không cần thiết, cắt giảm bộ máy hành chính quan liêu, và đầu tư vào các lĩnh vực như công nghệ môi trường và y tế, mà giới lãnh đạo Đảng Dân chủ cho biết họ xác định đây là các lĩnh vực tạo tiền đề phát triển của tương lai.

Nhưng khi tôi đã gặp ông Masao Watanabe, Chủ tịch Công ty Hóa chất Nhật bản, một công ty tuy nhỏ nhưng chế biến hoá chất được sử dụng để bọc vi mạnh điện tử, ông nói với tôi rằng ông muốn tân chính phủ áp dụng cách tiếp cận mới một cách cẩn trọng. Ông nói thay đổi quá nhiều và quá nhanh không phải điều đất đước đang cần.

Cũng giống như nhiều doanh nhân Nhật Bản, ông lo lắng không rõ những thay đổi có ý nghĩa gì.

Hầu hết các hoạt động kinh tế của Nhật Bản nằm trong tay của những doanh nhân như ông Watanabe, những người làm chủ hàng ngàn công ty vừa và nhỏ, nhiều người trong số họ là nhà cung cấp cho các công ty đa quốc gia như Hitachi, Toyota và Sony. Tại công ty điện tử khổng lồ Panasonic, người ta đang đầu tư mạnh vào lĩnh vực công nghệ môi trường, sử dụng bí quyết công nghệ để phát triển cái họ gọi là nhà sinh thái, tức là nhà sử dụng năng lượng của chính những gì thải ra mà không tạo khí CO2. Họ nói đây là hướng đi của tương lai.

Image caption Người đàn ông (trái) bị mất việc nhưng không nói với cha mẹ và hàng xóm

Vậy là Nhật Bản đang đổi thay. Nhưng sự thay đổi đã và đang làm hàng ngàn người mất việc hoặc phải ký hợp đồng ngắn hạn.

Tôi đã gặp một người 48 tuổi từng là quản lý cấp thấp bị mất việc làm sau 18 năm gắn bó với một công ty.

Ông không muốn cho biết tên và không muốn được chụp hình. Ông không dám nói cho cha mẹ hoặc hàng xóm của mình rằng ông không có việc làm. Chỉ có vợ ông và con trai biết mà thôi. Những người xây dựng các tòa nhà khung thép và kính lớn ở Tokyo nay đang trong cảnh sống vạ vật ngoài đường phố.

Tại một điểm phát đồ ăn do một hội thiện nguyện địa phương giúp, tôi thấy hơn 300 người đàn ông kiên nhẫn chờ đợi, họ ngồi bệt dưới đất và đợi cho bữa ăn nóng mà nơi đây phân phát chỉ một lần trong ngày.

Cơm và thịt đều được đựng trong bát nhựa.

Vì vậy, thách thức ngay lúc này cho Đảng Dân chủ là vừa phục hồi kinh tế và đồng thời tìm cách để cung cấp các lợi ích phúc lợi cơ bản cho người vô gia cư và những người thất nghiệp. Nợ quốc gia của Nhật Bản lên tới gần 200% GDP, tỷ lệ cao nhất thế giới; và vay thêm sẽ không dễ dàng. Đảng Dân chủ chưa nắm quyền trước đây và chưa đưa ra chi tiết họ định làm gì để có được tài chính nhằm thực hiện tất cả những gì họ cam kết khi tranh cử.

Nhật Bản, một thời đạt những thành tựu kinh tế làm thế giới ngưỡng mộ, nay bước sang một chương mới trong lịch sử khá nhiều bất chắc.

Tin liên quan