Có cần thưởng nhiều cho nhân viên ngân hàng?

Image caption Nhân viên ngân hàng có cần nhiều tiền thưởng thế mới chịu làm việc không?

Vào mùa công bố lỗ lãi, chuyện tiền thưởng trong ngành ngân hàng lại một lần nữa được công chúng đặc biệt quan tâm.

Các ngân hàng tiếp tục kể bệnh từ cơn khủng hoảng tài chính – nhưng đối với nhiều người quan sát, có vẻ như những kẻ chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng đó vẫn đang bình chân như vại.

BBC News đã hỏi ông Chris Roebuck thuộc trường đại học kinh doanh Cass, London, thuộc Đại học City về vấn đề này.

Những người làm trong ngành ngân hàng có cần tiền thưởng không?

Mọi ông chủ đều cần đưa ra những khuyến khích nhất định – vì vậy mới có lối trả lương theo năng lực.

Điều này cũng làm giảm rủi ro cho các công ty, trả tiền cho những công việc đã được thực hiện, chứ không phải trả tiền trước rồi ngồi hy vọng công việc sẽ được hoàn tất như ý.

Trong bất kỳ công việc nào, vấn đề đặt ra luôn là sự cân bằng giữa lương và thưởng.

Về lý thuyết thưởng to lương nhỏ là sự kết hợp tuyệt vời nhất, nhưng mọi người đều cần tiền để sống, vì vậy trong rất nhiều công ty, công thức cho lương và thưởng thường là 75% lương và 25% thưởng.

Trong ngành bán hàng, tỷ suất này có thể được đảo ngược: 10% lương và 90% thưởng.

Trong ngành ngân hàng, lương gốc đã cao hơn mức lương của hầu hết các ngàn khách vì vậy những người làm trong ngành ngân hàng hoàn toàn có thể sống bằng lương.

Tiền thưởng có cần là những khoản lớn vậy không?

Image caption Các ngân hàng phải trả lương thưởng cao vì đối thủ của họ làm vậy

Câu trả lời là vừa có vừa không.

Vấn đề chính là các khoản giao dịch trong ngành ngân hàng có giá trị khổng lồ vì vậy nếu tiền thưởng được tính phần trăm tổng trị giá giao dịch thì tiền thưởng sẽ là một khoản rất lớn.

Đối với mỗi nhân viên ngành ngân hàng, họ muốn được trả lương và thưởng theo mức chung của thị trường cho những gì họ làm – ai cũng vậy.

Nhưng lý do duy nhất buộc một ngân hàng phải trả khoản tiền thưởng lớn như vậy là vì các ngân hàng khác làm vậy.

Nếu tất cả các ngân hàng đều trả thưởng ít đi thì nhất định sẽ tạo ra một mức thưởng mới thấp hơn mà mọi người phải chấp nhận – đây gọi là mức thị trường.

Câu hỏi được đặt ra là vậy các ngành khác trả thưởng thế nào? Khi nào chúng ta thấy những người làm trong ngành ngân hàng bỏ việc đi làm trong ngành khác vì họ được trả lương thưởng cao hơn, thì rất có thể mức lương thưởng trong ngành ngân hàng đã đạt mức tối thiểu.

Nhưng nếu chúng ta muốn ngành này hoạt động tốt và mang lại tiền bạc cho London thì mức tối ưu là vào khoảng 20% cao hơn mức tối thiểu tôi vừa đề cập tới.

Ở mức này, nhân viên sẽ ở lại làm trong ngành ngân hàng và mang lại lợi nhuận về cho London, đồng thời kiếm được mức lương công bằng.

Tuy nhiên điều này phải được áp dụng trên toàn cầu, nếu không nhân viên ngành ngân hàng sẽ chuyển tới nơi có mức thu nhập cao hơn, hoặc một số ngân hàng cũng sẽ chuyển tới hoạt động tại nơi nào có lợi nhuận cao hơn.

Vậy có phải các ngân hàng đã bị đẩy vào cơn xoáy áp lực trả thưởng cao?

Đúng vậy. Kể từ những năm 1990, mỗi khi kinh tế phát triển chậm lại, các ngân hàng đều sa thải nhân viên.

Khi thị trường tăng trưởng trở lại, họ lại vội vã tuyển dụng, và khi đó họ sẽ không thể tuyển dụng nhanh chóng để bắt kịp với nhu cầu, vì vậy các ngân hàng bắt đầu đưa ra các mức lương thưởng cao để thu hút nhân viên từ các đối thủ, thông thường là 20% cao hơn mức thị trường, trong một số trường hợp đặc biệt, các ngân hàng thậm chí còn đồng ý trả gấp đôi mức thị trường.

Image caption Đây chỉ là hiện tượng thông thường của thị trường, cung ít mà cầu cho người giỏi lại cao

Những nhân viên được thu hút để rời công ty hiện tại sẽ thông báo với công ty và đề nghị công ty mình trả cao ít nhất tương đương, nếu không họ sẽ bỏ công ty.

Điều này đẩy mức trả lương trên thị trường tăng từ 30 đến 100% trong một thời gian ngắn.

Hiện tượng này không diễn ra hàng năm nhưng trong khoảng từ 1990 đến 2010, cứ 4-5 năm nó lại xảy ra một lần.

Đây chỉ là một hiện tượng thông thường của thị trường tự do, cung hạn chế mà cầu thì cao cho những người tài giỏi.

Có bằng chứng nào cho thấy cần có những thỏa thuận trả lương khổng lồ này không?

Số ngân hàng hoạt động có thể đang giảm đi nhưng quy mô của thị trường tài chính thì lại đang tăng lên.

Đối với các ngân hàng, vấn đề không phải là họ có bao nhiêu nhân viên, mà là họ sẽ chiếm được thị phần bao nhiêu và họ sẽ kiếm được bao nhiêu lợi nhuận.

Trong tương lai sẽ có thêm nhiều dòng tài chính được chuyển từ nơi này sang nơi khác trên thế giới, và đó là cách mà các ngân hàng kiếm lợi nhuận.

Và tất cả chúng ta đều muốn bánh xe tài chính hoạt động trơn tru, bởi có vậy, ta mới có tiền bỏ túi, cho dù chúng ta hoạt động trong ngành nào đi nữa.

Nhưng lý do duy nhất cho các thỏa thuận trả lương thưởng cao trong ngành ngân hàng là không một ngân hàng hay một quốc gia nào có thể từ chối mà không phải đối mặt với những thảm họa tài chính.

Nếu các chính trị gia trên toàn thế giới không cùng ngồi xuống bàn thảo và đưa ra một giải pháp cho bài toán lương thưởng công bằng trong ngành ngân hàng, tạo điều kiện cho hệ thống tài chính toàn cầu hoạt động ổn định hơn, giảm rủi ro cho nền kinh tế, thì tất cả những gì chúng ta đã thấy sẽ lại xảy ra một lần nữa.