Hoa Kỳ tiến thoái lưỡng nan về lãi suất

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Janet Yellen đã cảnh báo có thể sẽ tăng lãi suất từ nhiều tháng trước

Liệu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có tăng lãi suất hay không? Câu trả lời rất dễ: Có.

Tuy nhiên phán đoán thời đúng thời điểm xảy ra điều này thì lại không dễ dàng chút nào.

Nhiều khả năng một quyết định sẽ được đưa ra tại cuộc họp chính sách của cơ quan này, vốn sẽ khép lại vào ngày 17/9.

Lãi suất của Ngân hàng Trung ương Mỹ gần như là 0% kể từ thời điểm xảy ra khủng hoảng tài chính.

Mức lãi suất này không đổi kể từ tháng 12 năm 2008, vài tuần sau khi ngân hàng đầu tư Lehman Brothers phá sản. Tôi dùng từ 'gần như', bởi vì lãi suất này có biên độ từ 0% đến 0,25%.

Đây là tình huống chưa từng xảy ra trước đây và cũng là điều mà các nhà hoạch định chính sách của Fed muốn kết thúc, một khi đã hài lòng về sức khỏe của nền kinh tế.

Thị trường việc làm

Vậy, nền kinh tế Hoa Kỳ có thực sự đủ vững mạnh hay chưa?

Nền kinh tế Hoa Kỳ đã bắt đầu phục hồi từ tháng Sáu năm 2009.

Kể từ đó, nền kinh tế đã tăng trưởng ở mức thường niên là 2,2%.

Đây không phải là một mức tăng trưởng mạnh, nhưng đủ để giúp nền kinh tế tăng quy mô lên 9% so với đỉnh điểm của thời kỳ suy thoái.

Xét tất cả những yếu tố này, thị trường việc làm tại Hoa Kỳ trông khá khỏe mạnh. Tỷ lệ thất nghiệp khá thấp, chỉ ở mức 5,1%. Tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực đồng euro cao hơn gấp đôi con số này.

Thống kê mới nhất về thu nhập cũng cho thấy tăng trưởng cao hơn dự đoán.

Diễn biến tích cực tại thị trường việc làm sẽ tạo tiền đề cho việc tăng lãi suất.

Một khi các công ty bắt đầu phải trả nhiều tiền hơn để tuyển dụng lao động mà họ cần, điều này có thể làm gia tăng lạm phát.

Tuy nhiên một số mảng của thị trường lao động vẫn đáng lo ngại.

Chỉ số thiếu việc làm, vốn bao gồm những người làm ngoài giờ hay những người đã ngưng tìm việc, vẫn khá cao, ở mức 10,3%.

Bên cạnh đó, số người thất nghiệp trong thời gian dài hơn 6 tháng cũng khá lớn, hơn 2 triệu người.

Bên cạnh đó cũng phải nói đến lạm phát. Chỉ số Chi phí Tiêu dùng Cá nhân trong tháng Bảy là 0,3%.

Trong khi đó, mục tiêu lạm phát mà Fed đã đề ra là 2%.

Như vậy, chỉ giá tiêu dùng không tăng đủ mạnh để buộc lãi suất phải tăng nhanh chóng.

Một trong các yếu tố khác sẽ làm trì hoãn việc tăng lãi suất là tình hình bất ổn trên thị trường tài chính thế giới do kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại.

Nhiều khả năng sự đình trệ đột ngột này sẽ gây tác động xấu đến kinh tế Hoa Kỳ.

Image caption Biểu đồ lãi suất Hoa Kỳ qua các năm

Khó khăn trước mắt

Tuy nhiên nhiều nhà quan sát cho rằng ngân hàng trung ương của Hoa Kỳ nên từ bỏ chính sách lãi suất 0% từ nhiều năm trước, hoặc không bao giờ nên áp dụng chính sách này ngay từ đầu.

Giáo sư John Taylor, từ Đại học Stanford và từng là một quan chức cao cấp của Bộ Tài chính Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống George W Bush, cho rằng lẽ ra lãi suất nên được tăng từ tận năm 2010.

Ông cho rằng đó là hậu quả của Quy luật Taylor, được đặt theo tên ông.

Quy luật này sử dụng một công thức bao gồm chỉ số lạm phát và các hoạt động kinh tế nhằm hướng dẫn việc ấn định lãi suất.

Một ý kiến khác từ ông Bill Gross, một nhà đầu tư trái phiếu tại Janus Capital, cho rằng chính sách lãi suất 0% đã "phá hoại các mô hình kinh doanh thông thường, vốn đóng vai trò quan trọng đối với chủ nghĩa tư bản như quỹ lương hưu, các công ty bảo hiểm và ý muốn tiết kiệm tiền".

Ông nói: "Nếu tiền tiết kiệm bị dao động thì người em song sinh dính liền của nó - đầu tư - cũng vậy. Điều này tác động đến năng suất lao động về dài hạn, và sẽ không chỉ gây tác động ở Hoa Kỳ mà trên khắp thế giới".

Ông David Stockman, một cựu quan chức cao cấp dưới thời Tổng thống Reagan, cho rằng chính sách này đã tạo nên bong bóng trên các thị trường tài chính. Ông cáo buộc các ngân hàng trung ương, trong đó bao gồm của cả Hoa Kỳ, đã "gây ra bất ổn trên thị trường tài chính một cách vô tâm và với quy mô lớn".

Ông cảnh báo "những khó khăn khổng lồ đang ở trước mắt".

Chính sách lãi suất 0% và nới lỏng định lượng (QE) cũng bị chỉ trích là đã gây nên bất ổn tại các thị trường tài chính của những nền kinh tế đang lên,

QE là chính sách mà ngân hàng trung ương của Hoa Kỳ đã áp dụng khi cảm thấy không thể hạ lãi suất thêm.

Biện pháp này là nhằm thay thế việc ấn định một mức lãi suất thấp hơn, khi ngân hàng trung ương muốn gia tăng kích cầu để khuyến khích chi tiêu và tăng lạm phát.

Lãi suất thấp và QE khuyến khích dòng tiền đổ vào các thị trường đang lên vì các nhà đầu tư muốn có lợi tức tốt hơn. Điều này làm tăng giá tài sản và tiền tệ.

Nếu QE bị ngưng lại và lãi suất nhiều khả năng được tăng, điều này sẽ khiến dòng tiền rời các thị trường đang lên và quay trở về Hoa Kỳ vì lợi tức từ các tài sản đính kèm lãi suất sẽ được cải thiện.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Các nhà đầu tư lo ngại dòng vốn sẽ tháo chạy khỏi các thị trường đang lên một khi Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất

'Tin tốt'

Chính phủ ở các thị trường đang lên lo ngại khả năng điều này sẽ gây bất ổn cho dòng vốn đầu tư vào và ra khỏi các hệ thống tài chính của họ.

Ông Kaushik Basu, trưởng kinh tế gia của Ngân hàng Thế giới, nói với báo Financial Times rằng việc tăng lãi suất có thể "gây hoảng hốt và sự hỗn loạn" tại các thị trường tài chính đang lên.

Các kinh tế gia của ngân hàng này nói trong một báo cáo mới nhất rằng nhiều khả năng sẽ xảy ra tình trạng vốn đầu tư tháo chạy, vốn có thể tác động đến tăng trưởng kinh tế và sự ổn định trên thị trường tài chính.

Tuy nhiên họ cũng cho rằng hầu hết các nước có thể thích nghi với việc Hoa Kỳ tăng lãi suất.

Một số chuyên gia khác thì tỏ ra ít lo ngại hơn về việc tăng lãi suất.

Ông Agustin Carstens, thống đốc Ngân hàng Trung ương Mexico, nói hồi tháng trước rằng đó sẽ là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Hoa Kỳ đang phục hồi.

"Đối với chúng tôi, đó là tin rất tốt," ông nói.

Vậy các nhà hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang đã đưa ra những tín hiệu nào về thời điểm tăng lãi suất?

Ông William Dudley, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang tại New York, nói bất ổn trên thị trường tài chính gần đây khiến việc tăng lãi suất 'kém phù hợp hơn', dù không khép lại khả năng này.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Stanley Fischer lại có bình luận lạc quan hơn về nền kinh tế Hoa Kỳ cũng như về lạm phát, dấu hiệu cho thấy lãi suất có khả năng sớm được tăng.

Tin liên quan