Cập nhật :12:28 GMT - Thứ Năm, 26 Tháng 2, 2009

Sửa sai về học giả Phạm Quỳnh

Nhạc sỹ Phạm Tuyên (tuoitre.com)

Nhạc sỹ Phạm Tuyên năm nay đã 80 tuổi ta.

Nhạc sỹ Phạm Tuyên, trong cuộc phỏng vấn dành riêng cho BBC Việt ngữ hôm 13/03/2009, cho biết tới nay gia đình ông vẫn luôn mong muốn có một tuyên bố sửa sai chính thức về cái chết của thân phụ ông, học giả Phạm Quỳnh (1892-1945), người đã bị cách mạng hành quyết chỉ vài ngày sau khi Tuyên ngôn Độc lập được đọc ở Hà Nội hôm 2/9/1945.

"Đó là mong muốn thôi, còn bây giờ các vị đang lo chuyện kinh tế với các thứ nhiều quá, không biết là đến bao giờ. Nhưng cái quý nhất là có một chỗ đứng trong lòng công chúng, nhân dân và những người làm văn hoá," tác giả của nhiều bài hát thiếu nhi và ca khúc thuộc dòng nhạc 'chính thống' trong nước nói.

"Có những nỗi oan trong lịch sử nhiều khi phải hàng trăm năm mới giải toả, giải thoát được,"người con trai thứ chín của ông Phạm Quỳnh, năm nay đã ở tuổi 79, mượn một châm ngôn của một học giả phương Tây để nói về thân phận của thân phụ ông.

Sau đây, mời quý vị theo dõi nội dung cuộc trao đổi giữa BBC và nhạc sỹ Phạm Tuyên, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội, mà ở phần đầu, ông kể về dự định âm nhạc cuối đời của mình, cùng kỷ niệm sáng tác ca khúc nổi tiếng "Chiến đấu vì độc lập tự do" được phổ biến ngay sau đêm xảy ra Chiến tranh Biên giới giữa Trung Quốc và Việt Nam, hôm 17/2/1979.

'ẤU TRĨ MỘT THỜI'

Cố Chủ tịch Hồ Chí Minh và thiếu nhi

Nhạc sỹ cho rằng ca từ nhạc thiếu nhi không nên răn dạy trẻ nhiều quá.

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Gần đây, tôi động viên nhiều người quan tâm hơn nữa đến âm nhạc cho trẻ con. Vì rằng gần đây, nhiều nhạc sỹ trẻ rất ít quan tâm tới nhạc cho trẻ em. Trong khi trẻ em lại rất cần âm nhạc.

Tôi quan tâm nhiều đến lứa tuổi này, vì ở tuổi này, trẻ em vừa chơi vừa học, vừa học vừa chơi. Nếu mình đưa nhiều điều răn dạy vào đó thì con trẻ không thích lắm. Trẻ em phải chơi, chơi có định hướng.

BBC: Liệu ca từ cho thiếu nhi ở Việt Nam hiện nay có giảm đi những nội dung ca ngợi đảng, nhà nước và lãnh tụ như trước đây không, thưa ông?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Cái đó thuộc về một thời kỳ lịch sử trước đây rồi. Bây giờ nhạc thiếu nhi nên đi vào đời sống của thiếu nhi hiện nay thì hơn. Làm sao để các em tìm thấy niềm vui khi các em được ca hát, vui chơi bổ ích.

Không nên dùng những lời ca răn dạy nhiều quá, như là tụng kinh, các em sẽ không thích. Trước đây, tôi phổ những bài hát mà sau đó tôi rất bất ngờ vì trẻ em ở cả nước hát rất nhiều, như là các bài đồng dao, hay những bài như 'Bà còng đi chợ trời mưa'.

Việc đưa lãnh tụ vào các bài hát thiếu nhi, tôi cho là cái ấu trĩ của thời đầu tiên thôi

Nhạc sỹ Phạm Tuyên

Việc đưa lãnh tụ vào các bài hát thiếu nhi, tôi cho là cái ấu trĩ của thời đầu tiên thôi. Gần đây, yêu cầu của các nhà trường đối với thiếu nhi và đời sống của các em rất phong phú, nên không cần thiết và không nên răn dạy các em theo kiểu xơ cứng như thế.

'BÀNH TRƯỚNG DÃ MAN'

BBC: Khi viết bài hát "Chiến đấu vì độc lập tự do" hồi tháng 2 năm 1979, ông đang ở đâu?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Đó là buổi tối ngày 18/2/1979, tôi viết bài đó ngay sau khi nghe tin trên Đài phát thanh thông báo cuộc Chiến tranh Biên giới nổ ra. Tôi còn nhớ điệp khúc của bài hát là 'Việt Nam, ôi đất mẹ đau thương. Lịch sử đã trao cho người một sứ mạng thiêng liêng. Mang trên mình còn lắm vết thương, người vẫn hiên ngang ra chiến trường. Để lại lẽ sống cho mọi người - 'Độc lập Tự do'. Vì Việt Nam vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh năm 1975.

Quân Trung Quốc 1979

Quân Trung Quốc đánh vào Lạng Sơn tháng 2/1979.

Tôi cũng hơi bất ngờ vì bài hát vừa phát trên đài được một hôm, thì mấy ngày sau, anh em ở trong Tây Nguyên, trong miền Nam gọi ra nói họ rất xúc động khi nghe bài hát. Bài hát truyền bá đi rất nhanh.

BBC: Ông cảm thấy như thế nào khi nghe tin Trung Quốc tấn công Việt Nam hôm rạng sáng 17/2?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Tôi cũng rất bất ngờ. Mình vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh thì mấy anh em bộ đội lại phải lên biên giới phía Bắc để bảo vệ tổ Quốc. Cảm xúc rất tự nhiên đến và phải nói cảm xúc đó là của đông đảo mọi người Việt Nam lúc ấy.

Gần đây, một Nhà xuất bản thuộc bên Quân đội có yêu cầu tôi sửa lại ca từ bài này để đưa vào một tập các ca khúc qua các giai đoạn lịch sử, nhưng tôi đã từ chối.

Họ đề nghị sữa chữ 'quân xâm lược bành trước dã man' để đỡ căng thẳng và phù hợp với hoàn cảnh mới

Phạm Tuyên

BBC: Họ đã yêu cầu sửa đoạn nào và vì sao, thưa ông?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Đó là đoạn tôi viết ''Quân xâm lược bành trướng dã man, đã giày xéo mảnh đất tiền phương, lửa đã cháy và máu đã đổ trên khắp giải biên cương."

Họ đề nghị sữa chữ 'quân xâm lược bành trướng dã man' để đỡ căng thẳng và phù hợp với hoàn cảnh mới. Tôi trả lời họ là bài đó ở một giai đoạn lịch sử nhất định, các anh có thể không dùng cũng được, nhưng tôi không thể sửa.

SỬA SAI CHÍNH THỨC

Nhạc sỹ Phạm Tuyên

Nhạc sỹ Phạm Tuyên với di cảo của thân phụ.

BBC: Thời gian qua chúng tôi thấy có nhiều sách vở của Cụ Thượng Chi Phạm Quỳnh được in ấn, tái bản ở Việt Nam, tới nay số đầu sách đã xuất bản chiếm bao nhiêu phần so với tổng số công trình của thân phụ ông?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Chúng tôi rất cảm động vì từ đầu năm 2000 tới nay, lần lượt nhiều nhà xuất bản lớn từ Hà Nội tới TP Hồ Chí Minh, hay Sài Gòn, tìm và in lại các công trình của ông Cụ tôi. Tập Thượng Chi Văn Tập trước đây là 5 tập. Nay được in gộp lại thành một tập rất dày, năm 2006.

Sau đó, họ in tiếp các tập luận giải văn học, triết học, Pháp du hành trình nhật ký... Toàn là các nhà xuất bản lớn như NXB Hội Nhà văn, NXB Văn học, Trung tâm Văn hoá Đông Tây, NXB Tri thức... Báo chí thì đăng và đăng lại rất nhiều, như Tết thì đăng các bài ông Cụ tôi viết về Tết. Từ điển văn học Việt Nam, cuốn mới nhất cũng viết về ông Cụ. Tôi cho rằng quan trọng nhất là các tác phẩm đó được đời sống đánh giá là tốt.

Thế nhưng ở trong Huế, nó đã manh động làm cái việc ngoài ý muốn của cụ Hồ

Phạm Tuyên

BBC: Tới nay đã có một tuyên bố hay động thái chính thức nào của Nhà nước Việt Nam sửa sai trong vụ việc hành quyết Cụ Phạm Quỳnh?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Tôi nghĩ là sẽ một lúc nào đấy. Nhưng cái đó là do khách quan thôi. Nhưng cũng xin thưa với bạn, cái mà tôi quý nhất là tấm lòng của những nhà văn hoá, những nhà làm sử Việt Nam. Có thể họ không nói ra, nhưng khi cần, người ta bộc lộ những thái độ rất rõ ràng.

Những tạp chí Tôn giáo và Dân tộc ở Sài Gòn, Nghiên cứu và Phát triển ở Huế, tạp chí Huế Xưa và Nay, bài viết của một số tác giả trong đó, đối với gia đình là một sự động viên rất lớn. Người ta viết rất công bằng.

BBC: Về phía đại gia đình của ông, ở trong cũng như ngoài nước, cũng như bản thân ông, có bao giờ nghĩ tới việc yêu cầu Nhà nước Việt Nam có một tuyên bố sửa sai chính thức đối với Cụ Phạm Quỳnh hay không?

Từ trái sang, các ông Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, Phạm Duy Tốn (1922)

Thượng thư Phạm Quỳnh từng chủ bút tờ Nam Phong tạp chí từ 1917-1932.

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Đó là mong muốn thôi, còn bây giờ các vị đang lo chuyện kinh tế với các thứ nhiều quá, không biết là đến bao giờ. Nhưng cái quý nhất là có một chỗ đứng trong lòng công chúng, nhân dân và những người làm văn hoá, thì cái đó là phần thưởng lớn nhất.

'CÂU CHUYỆN TẾ NHỊ'

BBC: Nghe nói là cố Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một thông điệp nhắn gửi tới gia đình ông sau khi thân phụ ông mất, đánh giá tích cực về Phạm Quỳnh, mà theo các tài liệu ghi lại, ông nói: "Cụ Phạm là người của lịch sử, sẽ được lịch sử đánh giá lại sau này. Con cháu cứ vững tâm đi theo Cách mạng". Tại sao khi còn nắm quyền lực trong tay, ông lại không sửa sai ngay cho thân phụ ông?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Đúng như thế, nhưng câu chuyện rất tế nhị. Gần đây nhà sử học, nhà văn Sơn Tùng có viết rất kỹ về quan hệ giữa Nguyễn Ái Quốc và Phạm Quỳnh, từ hồi ở bên Pháp, cho tới sau này nữa.

Tôi vẫn tin rằng sẽ có một ngày có một sự giải toả nhất định

Nhạc sỹ Phạm Tuyên

Ông Tùng viết rõ ràng rằng công việc đầu tiên khi Cụ Hồ về Hà Nội, ông nhờ ông Hoàng Hữu Nam "vào Huế ngay để đưa bức thư của tôi mời ông Phạm Quỳnh ra." Thế nhưng ở trong Huế, nó đã manh động làm cái việc ngoài ý muốn của cụ Hồ.

BBC: Nhưng câu hỏi đặt ra là tại sao khi đó ông Hồ Chí Minh đương quyền nguyên thủ quốc gia, lãnh tụ tối cao của Đảng trong một thời gian dài, đã không sửa sai ngay mà cứ đợi 'đến sau này'? Và nhiều thế hệ lãnh đạo đảng, nhà nước về sau, tới nay vẫn không ai tuyên bố chính thức sửa sai cho Phạm Quỳnh, mà rõ ràng như ông nói đó là một người yêu nước, một học giả bác học chân chính?

Nhạc sỹ Phạm Tuyên: Tôi có gặp nhà văn Nguyễn Đình Thi trước khi ông mất. Ông Thi có nhắc tới lời của một nhà văn phương Tây: "Có những nỗi oan trong lịch sử nhiều khi phải mất hàng trăm năm mới giải toả, giải thoát được." Tôi nghĩ rằng trong khi đất nước còn nhiều vấn đề như thế này, có thể nhiều khi vấn đề chưa được đặt ra để giải toả cho rõ. Nhưng tôi vẫn tin rằng sẽ có một ngày có một sự giải toả nhất định.

Nhạc sỹ Phạm Tuyên, sinh năm 1930, là con trai thứ chín của học giả Phạm Quỳnh, nguyên thượng thư bộ bộ Học, bộ Lại (1944-1945) trong chính quyền cựu Hoàng Bảo Đại. Phạm Quỳnh là Tổng thư ký Hội Khai trí Tiến đức, chủ bút Nam phong Tạp chí. Ông bị Việt Minh bắt giam ngày 23/3/1945 ở Huế và bị giết không lâu sau đó. Quý vị có ý kiến đóng góp, xin sử dụng hộp tiện ích ở dưới đây.

...............................................................

Mời quý vị đóng góp ý kiến bằng cách bấm vào đây.

Không nêu danh
Ở Việt Nam có rất nhiều những người chịu oan như Phạm Quỳnh. Nếu Đảng cộng sản giải oan cho ông Phạm Quỳnh, thì phải giải oan cho hàng triệu người vô tội khác nhất là thời cải cách ruộng đất. Ông Phạm Quỳnh thì có mấy người con, cháu "công thần của Đảng" đòi giải oan, còn các oan hồn khác thì có ai đây?

NYN
Người Việt ta thường chỉ thấy quan nhỏ quyền nhỏ, quan to quan to quyền to. Mấy vị Việt Minh ở Huế ít học, ghét người tài, đã tranh thủ hành quyết sớm, chứ đâu thèm nghe ông Hồ nói. Người Việt mình ai cũng tự cho là giỏi và không ai được giỏi hơn mình. Thế nên, người giỏi bị ghen ghét và bị hại là dễ hiểu. Việt Minh thì cũng là người Việt và sẽ tranh thủ cơ hội để hại người ta. Thế nên, mới có chuyện Nguyễn Trãi đi ở ẩn mà vẫn không yên.

Huy
Thật oan khốc cho cụ Phạm Quỳnh, con cháu đau đớn, xót xa nhưng cũng chỉ dám nói đến vậy. Còn nói như Hồ Chủ Tịch thì cũng dễ thôi mà hình như ông Hồ chỉ hay nói thế mà không có làm.

Long
Tôi đã được đọc một số bút ký của học giả Phạm Quỳnh và cũng được biết về cái chết của ông. Có thể nói ông là một người hâm mộ nước Pháp, nhưng vì thế mà phải chết thì không thể lý giải được. Tôi thấy tiếc cho một con người như vậy mà không được nhìn nhận một cách chính thức và được minh oan. Xin gửi tới gia đình nhạc sỹ Phạm Tuyên sự cảm thông và hy vọng theo tâm nguyện của gia đình.

Tu Mi
Việt nam có rất nhiều nhạc sĩ chuyên sáng nhạc thiếu nhi . Tôi nghĩ Nhạc sĩ Phạm Tuyên được nhiều người trong nước biết đến là nhờ " cái ấu trĩ " như ông đã nói.

Khoa
Cha thì bị Việt Minh sát hại, nhưng cả đời lại sáng tác ca khúc ca ngợi họ. Nay đã gần đất xa trời, mới dám nói lên sự thật để thanh minh cho Cha minh, câu chuyện của ông Phạm Tuyên thật là lạ.

Huỳnh Nhân
Ở miền Nam Việt Nam sau năm 1975, ai cũng ngạc nhiên khi được biết tác giả bài hát 'Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng' là nhạc sỹ Phạm Tuyên. Cứ tưởng rằng khi người Cha ruột của ông bị giết trong cuộc cướp chính quyền tháng 8/45, (cùng lúc với hai cha con ông Ngô Đình Khôi) thì ông Tuyên còn nhỏ tuổi, chưa biết gì. Thực ra lúc đó ông đã 15, 16 tuổi. Viết nhạc ca tụng chính thể đã giết cha mình thật quả cũng là điều rất hiếm trên thế giới này.

Trần Tử Kỳ
Tôi nghĩ Phạm Tuyên là người nhu nhược trong chuyện này, đi phụng sự kẻ giết cha mình, ân và thù không rõ rệt. Tôi tự hỏi liệu có còn Á đông nữa hay không. Phong tục tập quán của Việt Nam đâu cho phép làm như thế? Có thể im lặng không làm gì nhưng tình nước và tình nhà sao cho cân xứng mới phải.

Thái Ba, Long An
Theo tôi cái chết của Cụ Phạm Quỳnh còn nhiều điều phải được sáng tỏ. Ông HCM thì đã chết. Không phải riêng Cụ Phạm Quỳnh mà nhiều nhà Chí sĩ yêu nước khác đã bị chính quyền cộng sản giết hại như thế nào? Tôi nghĩ đã đến lúc phải nhìn nhận những tôi lổi, sai lầm của mình trước nhân dân, kẻo muộn thì không có thời gian để mà hối cải với dân tộc của mình.

Nguyễn Quang
Những người tự xưng là ‘đỉnh cao của trí tuệ', ‘tinh tuý của giai cấp công nông' thì chưa bao giờ biết nhận hoặc sửa sai. Biết bao nhiêu vụ án oan sai, từ cải cách ruộng đất, tới nhân văn giai phẩm, các vụ đốt sách, bỏ tù trí thức trước sau năm 1975... cùng nhiều sự kiện khác đưa đất nước cảnh lầm than. Họ chưa bao giờ nhận thấy sai lầm, chỉ biết tham nhũng và giữ chặt ghế quyền lực, không quan tâm tới lợi ích của nhân dân.

Nguyễn Sơn
Đã là người chiến thắng thì chẳng ai mà dám nhận là mình có lỗi cả. Họ chỉ biết nói người khác có lỗi này lỗi nọ còn bản thân họ thì lúc nào cũng cho là" Đảng cộng sản Việt Nam Quang vinh Muôn năm, rồi Đảng và NN do dân và vì dân. Nhưng thật ra, thì họ chẳng làm gì cho dân ngoài tham nhũng.

Phúc
Các nhà lãnh đạo Việt nam, cứ chiểu theo điều 4 hiến pháp, cùng quan điểm "chuyên chính vô sản" và "đấu tranh giai cấp", sẽ không nhận ra là họ cần phải xin lỗi.

Hải Yến, Hà Nội
Tôi khâm phục và ủng hộ nhạc sỹ Phạm Tuyên trong việc không sửa lời bài hát "Chiến đấu vì độc lập tự do". Bài hát có tính lịch sử. Vì những giai điệu, tiết tấu và sức lôi cuốn của nó, biết bao người đã sẵn sàng chiến đấu và hy sinh cho đất nước. Sửa lời bài hát là phụ lòng những người đã ngã xuống! Lịch sử không thể lá mặt, lá trái!

Lê Văn Toàn, VN
Đảng Cộng sản không bao giờ sai mà phải xin lỗi. Cụ Phạm Quỳnh chỉ là một trong cả triệu người VN bị oan mà thôi.

Công Thu
Tôi mong muốn lịch sử Việt Nam phải thật chính xác và công minh, sự thật phải là sự thật và bao giờ cũng phải là sự thật.

Ngọc Hồ
Lịch sử đã để lại nhiều nỗi oan cho rất nhiều số phận, đôi khi cũng phải chấp nhận . Thượng thư Phạm Quỳnh cũng phải chịu thôi, chính trị mà.

Lê Hoa
Việc ông Phạm Quỳnh bị giết, cần phải truy tận gốc sự việc và tôi không tin ông Hồ không muốn loại trừ ông Phạm Quỳnh. Trong vụ, nữ địa chủ yêu nước Nguyễn Thị Năm bị giết trong cải cách ruộng đất, ông Hồ cũng nói là không muốn giết bà.

Ba Thái
Tôi tham khảo nhiều tài liệu lịch sử và thấy rằng cách thức quyền CSVN đối xử với Cụ Phạm Quỳnh là một hành động bất nghĩa. Không thể đổ lỗi cho hoàn cảnh lịch sử được. Đã sai thì phải sửa cái sai của mình. Hãy nhìn nhận sự thật. Đem lại công bằng cho Cụ Phạm Quỳnh bây giờ thì cũng đâu có muộn màng gì.

Hoàng Hải Ngân, Bắc Giang, Việt Nam

"Giá như được chết đi một lúc,
Chắc bình yên hơn một giấc ngủ dài...
Nếu được xuống địa ngục thì càng tốt,
Lên thiên đường sợ chả găp ai.
Giá mà được chết đi một lúc
Tỉnh dậy xem người ta khóc hay cười
Và xem thử mình cười hay khóc......."

Nguyen, Sài Gòn

Chúng ta nên thấu hiểu và thông cảm cho ông Phạm Tuyên. Đôi khi ông nhận thấy Cha mình đã làm điều gì sai trái với con đường Cách mạng Việt Nam, hoặc ông chỉ dùng tâm trí và công sức tập trung vào việc sáng tác sau này và có khi ông muốn sửa sai cho thân phụ ông không chừng...nên ông đành chấp nhận "gạt bỏ" một bên.

Trần Bình, Sài Gòn

Biết sai và sửa sai thì lịch sử sẽ trân trọng.

Trần Từ Tước, Hà Nội

Tôi thật sự thấy tiếc vì sao cụ Phạm Quỳnh bị Cộng sản giết hại mà con của cụ lại đi theo họ và viết những bài hát ca ngợi Đảng Bác chứ??? Không chỉ Cụ chưa được giải oan đâu mà còn biết bao người nữa chứ nên ông Phạm Tuyên cũng đừng buồn làm gì.

Phuong

Người ta giết cha mình mà nói chuyện như của hàng xóm vậy, vô cảm đến rùng rợn.

Phạm Long

Đề nghị BBC đính chính đoạn cuối sau đây trong bài trên: "Ông bị Việt Minh bắt giam ngày 23/3/1945 ở Huế và bị xử trảm không lâu sau đó."
Thực ra, theo các tài liệu lịch sử thì Ông PQ bị sát hại bằng súng chứ không bằng gươm/đao/máy chém, và cũng không hề có xét xử gì cả, do đó không thể được gọi là "bị xử trảm"

Ý kiến

Tôi nghĩ, Nhà nước nên thật sự quan tâm đến nguyện vọng của Nhạc sỹ Phạm Tuyên. Không phải lý do ông là Nhạc sỹ nổi tiếng mà cũng như muôn vàn gia đình khác bị oan ức trong thời kỳ đó. Đó là giai đoạn Lịch sử đã trải qua ta phải chấp nhận mất và chấp nhận nhìn nhận nó thật trân trọng.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.