Hai mươi năm ghi chép cuộc đời

Bìa sách Người từ tội Việt Nam đầu tiên trên đất Hoa Kỳ
Image caption Tập truyện ngắn của Thập Lang chứa những "đào thải những khắc khoải của tâm hồn"

Với những truyện ngắn thật như những câu chuyện đời thực mà tác giả đã trải nghiệm hoặc nghe kể, tập truyện mới xuất bản của Thập Lang ở Hoa Kỳ chắc chắn không chỉ gây ấn tượng với người đọc mà còn khiến họ phải suy nghĩ.

Sinh năm 1937 tại Can Lộc, Hà Tĩnh, những câu chuyện về một thời cải cách ruộng đất vẫn tiếp tục ám ảnh nhà báo Lâm Quang Thạc cho đến ngày anh quyết định phải trở thành nhà văn.

Câu chuyện một gia đình bị qui thành phần địa chủ và đấu tố - mà cũng chính là chuyện đời của tác giả - được ghi nhận trong truyện ngắn đầu tay viết vào dịp Noel 1983: "Người đi trong đêm Giáng Sinh".

Cũng có những câu chuyện anh nghe được, viết lại và khiến nhiều người đọc cảm kích đến mức sẵn sàng bỏ tiền của giúp nhân vật chính, như truyện ngắn về "Người tử tội Việt Nam đầu tiên trên đất Hoa Kỳ".

Truyện ngắn và đời thực

"Một người như tôi đã đầu tư hầu hết cuộc đời vào hai cuộc chiến tranh đó mà nay còn sống sót, thì có nên hãnh diện như một số lớn, bên thắng, cũng như bên thua cuộc, đã làm hay không?"

"Hay tất cả chỉ là một trò đùa như một người bạn lâu năm gặp lại nói với tôi tại Hà Nội", nhà văn Thập Lang chia sẻ trong cuộc phỏng vấn dành cho BBC tiếng Việt.

Anh cho biết cuộc gặp đó cũng được ghi lại trong truyện ngắn "Tả Đạo".

Không chỉ ghi nhận những câu chuyện của lịch sử, của cuộc đời, mà có những đoạn hình như nhà văn Thập Lang muốn gửi gắm suy nghĩ của mình vào lời thoại của nhân vật:

"Hiện thực là gì? Là con trâu cày ruộng trên cánh đồng... Hãy loại bỏ sự chậm chạp lạc hậu nơi con trâu, nhưng phải giữ lấy sự ngay thẳng và cần cù của con trâu. Như thế đất nước của ba tôi sẽ vượt lên hàng đầu của nhân loại văn minh", nhân vật nữ trong truyện ngắn "Qua sông" phát biểu.

Image caption "Hiện thực là con trâu cày ruộng trên cánh đồng"

Những tác phẩm của Thập Lang ít nhiều đều chứa những "điều muốn nói với những thế hệ đến sau, cái quá đáng của những người gọi là cha anh đã làm ở thế kỷ 20".

"Trong tuyển tập, có chuyện dài 30 trang, có chuyện chỉ có hai trang. Bạn đọc không có thì giờ, đọc chuyện ngắn hai trang như chuyện Phó Sản của một chiến tranh chẳng hạn. Tuy nhiên, tôi e rằng đọc chuyện ngắn hai trang rồi lại có thì giờ đọc tiếp những chuyện khác", nhà văn Thập Lang chia sẻ.

Khởi nghiệp viết báo trong thập niên 1960 và nổi tiếng qua những bài bút chiến trên tờ Tự Do, nay những truyện ngắn nhìn vào ký ức của nhà văn Thập Lang tiếp tục khiến người đọc suy nghĩ.

Truyện "Số Đâu" là những trải nghiệm sau chuyến đi thăm trại tù cải tạo K4 ở Xuân Lộc, còn "Cuộc phiên lưu của một người nông dân" là hồi ức về một thời Xô Viết Nghệ Tĩnh mà xứ đạo Tràng Đình của tác giả là nạn nhân.

Tất cả đều là những "đào thải khắc khoải của tâm hồn", "là những mảnh đời ngang trái ghép lại", "những nghịch cảnh gây nên bởi hai cuộc chiến tranh lâu dài", như chia sẻ của nhà văn Thập Lang.