Cơn sốt nhạc cổ Ba Tư

Mohammad Reza Shajarian
Image caption Nhạc sĩ Shajarian phản đối truyền hình nhà nước dùng nhạc của mình

Với giới trẻ Iran vốn ưa thích nhạc phương Tây, nước này có lẽ không phải thị trường cho loại nhạc cổ điển Ba Tư của nhà soạn nhạc hàng đầu Mohammad Reza Shajarian.

Thế nhưng album mới nhất của anh đã tạo ra làn sóng trên cộng đồng mạng người Iran, với các công dân mạng kêu gọi nhau đi dự hòa nhạc và mua đĩa, trong một nỗ lực có vẻ như để thách đố chính quyền.

Thường được gọi là Ostad ̣(sư phụ) Shajarian, nhạc sĩ này trở thành tâm điểm cho những ai vẫn còn không hài lòng về kết quả cuộc bầu cử gây tranh cãi hồi đầu năm.

Các bản nhạc mới của anh xuất phát từ chỗ là anh phản đối việc người ta dùng nhạc của mình để tổ chức lễ mừng ngày tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử.

Cộng đồng mạng ngày càng thêm ủng hộ album mới của anh Rendan-e Mast, tạm dịch là Người phóng túng trong cơn say, được giới thiệu ngày 29 tháng Tám, trước khi tổ chức chuyến lưu diễn qua các nước châu Âu là Đức, Thụy Sĩ, Pháp và Hà Lan, dự tính bắt đầu từ ngày 4 tháng Chín.

Hai chữ Rend (người tự do hay kẻ dâm đãng) và Mast (say rượu hay nhiễm thói hư tật xấu) thường được dùng trong nghĩa tốt trong thể loại thơ Sufi cổ điển của Ba Tư.

Những biểu tượng trong thơ có sức ảnh hưởng mãnh liệt đối với nhiều người Iran, thường tạo ra phản ứng xúc động trong khán giả, vốn hay khóc khi nghe thể loại nhạc cổ điển với lời thơ này.

Hơn vậy, lời nhạc cũng giao hưởng mạnh với người Iran nhiều nhà thơ Sufi khinh miệt chuyện mà họ tin là sự say mê của giới giáo sĩ chính thống với những chi tiết vụn vặt của sự tuân thủ tôn giáo để được coi là tín đồ "thực sự".

'Album bán chạy nhất'

Một đoạn nhạc trong album được đưa lên YouTube và Facebook gần như ngay tức thời, có khả năng là trước ngày chính thức phát hành album Rendan-e Mast.

Image caption Rendan-e Mast là thơ Sufi từ thế kỷ 13 của Rumi, tức là Mawlana Jalaloddin Balkhi

Đoạn video dài 6 phút chiếu bức ảnh chụp Shajarian và người nghệ sĩ biểu diễn bài thơ từ một trong số những tác giả nổi tiếng nhất thời trung cổ của thể loại Sufi là Mawlana Jalaloddin Balkhi, vốn nổi tiếng ở các nước phương Tây mà đặc biệt là Hoa Kỳ với tên Rumi.

Các lời bình luận bằng tiếng Farsi trên YouTube thể hiện tâm trạng. "Hãy sống lâu Ostad," một người nói. "Chúng tôi tự hào và chúng tôi là Màu Xanh." Màu xanh là màu của những người biểu tình ở Iran sau cuộc bầu cử tổng thống gây nhiều tranh cãi.

Những người khác muốn album này trở xếp danh sách bán chạy. "Chúng ta hãy biến album này thành đĩa nhạc ăn khách nhất trong năm. Chúng ta sẽ mua và nghe album này để tưởng nhớ tất cả các vị anh hùng."

Một số người cảnh báo không nên chép bản nhạc ăn cắp về, kêu gọi công chúng hãy ghé trang nhà chính thức của ông Shajarian để download.

Số một với thanh niên?

Các suy nghĩ tương tự cũng thấy xuất hiện trên trang mạng Shajarianfans.com.

Hôm 31 tháng Tám trang này tái xuất bản một bài báo từ tờ báo ủng hộ cải tổ Etemad, có tựa đề "Sự đón nhận vô tiền khoáng hậu của dân chúng với Rendan-e Mast".

Shajarianfans.com minh họa bài viết bằng một bức ảnh chụp một nghệ sĩ có vẻ như đang làm dấu ngón tay "Victory", cũng là một dấu hiệu của những người biểu tình phản đối việc tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử ở Iran.

Dấu hiệu này không bị độc giả bỏ qua, như một bình luận bên dưới: "Sự lựa chọn hình minh họa của quí vị cho bài viết này rất thông minh và hay."

Những người khác thì nói họ chạy đến tiệm để mua album gốc.

Một độc giả, bắt đầu lời bình luận bằng câu "Ostad muôn năm, anh hùng của đất xanh Iran", quan sát thấy thanh niên nôn nóng muốn tìm mua CD ngoài tiệm khi ông đi thăm quảng trường Enqelab ở Tehran - trung tâm băng đĩa sách báo gần Đại học Tehran.

Thường thì nhạc cổ điển Ba Tư không được thanh niên để ý mấy, vì thích nhạc rap hay các thể loại nhạc của phương Tây hơn.

Các nhận xét trên Twitter.com cũng vậy.

"Ông Shajarian chuẩn bị lưu diễn châu Âu. Hãy ủng hộ ông ấy," một người nói. "Đừng quên mua đĩa nhạc mới của Mohammad Reza Shajarian hôm nay!", một người khác kêu gọi.

'Phản bội'

Ông Shajarian bất hợp tác với chương trình truyền hình và truyền thanh nhà nước IRIB sau cuộc bầu cử ngày 12 tháng Sáu và các cuộc biểu tình sau đó.

Ông phản đối chuyện phát các bài nhạc của ông trên radio và TV, cho rằng nhà nước đã dùng một trong số các bài nhạc nổi tiếng nhất của ông O Iran, Ngôi nhà Hi vọng từ những ngày đầu của cuộc cách mạng 1979 để chào mừng thắng lợi tái đắc cử của ông Ahmadinejad.

"Không có mối liên hệ nào giữa những bài hát đó và tình hình hiện nay. IRIB phải ngưng phát sóng các bài hát của tôi và các tác phẩm khác ngay lập tức," ông nói, theo hãng tin Mehr vào ngày 17 tháng Sáu.

Ông bảo vệ hành động của mình trong các cuộc phỏng vấn dành cho đài BBC Ba Tư, cũng như đài VOA. Ông nói rằng "tiếng nói của ông không có chỗ đứng trên đài truyền hình nhà nước".

Sau đó ông bị báo chí nhà nước tấn công, như tờ nhật báo Keyhan dẫn đầu phong trào mô tả ông là "phản bội".

BBC Monitoring là ban chuyên chọn và dịch tin tức từ radio, TV, báo và các hãng tin cùng Internet từ 150 quốc gia với hơn 70 ngôn ngữ, đặt trụ sở ở Caversham, Anh Quốc cùng một số văn phòng ở nước ngoài.

Cũng ở BBC