Du ký cùng cha đẻ ngành Sử

Justin Marozzi

Từng là phóng viên của BBC World Service, hiện là thành viên của Hiệp hội địa lý hoàng gia Anh danh tiếng, và đang làm việc ở Iraq, nhà văn Justin Marozzi xuất bản quyển du ký của ông về các vùng đất Trung Đông, nơi cha đẻ của ngành Sử Herodotus từng đi qua cách đây trên 2.500 năm.

Justin Marozzi được tờ Sunday Telegraph đánh giá là "cây bút sáng giá nhất trong một thế hệ mới các nhà văn sử du hành".

Sách của Marozzi dẫn dắt người đọc qua những câu chuyện ghi nhận từ các chuyến du hành, bằng ngòi bút sắc sảo và một văn phong đặc biệt, nhưng đồng thời cũng là một quyển sách sử cho những ai quan tâm đến một vùng đất, với không chỉ một sự kiện, và không chỉ giới hạn trong một giai đoạn.

Vườn treo Babylon

Ví dụ như câu chuyện huyền thoại về Vườn treo Babylon - kiến trúc được xếp hạng kỳ quan thế giới - có thực sự tồn tại hay không?

Marozzi đến tận nơi, có người mang súng bảo vệ, cùng một khảo cổ người Ba Lan đang nghiên cứu ở đây, và những trang ghi chép của Herodotus về một đô thị được lập ra từ năm 1792 trước công nguyên, với cả bài hát nổi tiếng của ban nhạc Boney M vào năm 1978 của thế kỷ 20 trên chiếc xe Humvee của quân đội Hoa Kỳ trong thế kỷ 21.

Là sử gia, ông nhanh chóng giải thích với độc giả rằng lời của bài hát Rivers of Babylon được lấy thẳng từ đoạn Psalm 137 trong Kinh Thánh, từng được những người Do Thái bị bắt làm nô lệ hát bên dòng sông Euphrates, nhưng cũng lại có lý giải cho rằng bài hát được vua David của Israel viết ra từ trước đó 500 năm.

Lịch sử chồng chéo, các quãng thời gian khác nhau cùng được chiết ra từ một địa danh Babylon, đó là cách viết sử của các tác giả hiện đại như Justin Marozzi, nhưng thực ra ánh xạ không gian và thời gian đã từng được Herodotus chú ý đến từ 2.500 năm trước.

Bên cạnh di tích khảo cổ được đánh giá ngang hàng với Kim Tự Tháp ở Ai Cập hay Vườn Đá Stonehenge ở Anh là doanh trại quân đồng minh đang chiếm đóng Iraq.

Liền lạc với những công trình xây dựng từ thời vua Nebuchadnezzar là những tôn tạo của Saddam Hussein.

Image caption Sách của Marozzi vừa là du ký vừa là công trình sử học

Đối diện với các câu chuyện về khăn choàng Hồi giáo thời hiện đại là những ghi chép của Herodotus về cuộc sống tình dục phóng khoáng, phát triển tột đỉnh thành tín ngưỡng trong quá khứ.

Lịch sử và Điều tra

Không chỉ ứng dụng phương pháp sử của Herodotus, Justin Marozzi còn thuyết phục độc giả phải tìm đọc các tác phẩm của Herodotus, mà ông coi là tuyên ngôn cho ngành Sử, với nguyên nghĩa chữ Historie trong tiếng Hi Lạp có nghĩa là điều tra (inquiry, investigation).

"Herodotus là sử gia đầu tiên trên thế giới, nhưng ông cũng là phóng viên nước ngoài đầu tiên, phóng viên điều tra đầu tiên, nhà nhân học đầu tiên, và cũng là nhà văn viết du ký đầu tiên," - Marozzi viết trong phần giới thiệu.

Hơn vậy, "Herodotus đã dựng ra Phương Tây" và cũng là lý thuyết gia chính trị đầu tiên qua những mô tả và phân tích về Cuộc chiến Marathon năm 490 trước công nguyên, Marozzi nhận định.

Nhưng để biết Herodotus đã dựng ra Phương Tây như thế nào, và cuộc chiến Marathon quan trọng ra sao với thế giới để đến nỗi triết gia hàng đầu nước Anh John Stuart Mill phải đánh giá còn quan trọng hơn trận Hastings, thì người ta phải đọc sách, bởi vì câu trả lời nằm trong những câu chuyện lịch sử và địa lý đan xen mà tác giả đã dày công chiết lọc và xây dựng.

Justin là sử gia và cũng là chuyên gia về nguy cơ chính trị và an ninh với nhiều năm làm việc ở các nước Hồi giáo và đặc biệt là Iraq, Afghanistan và Darfur, từng là phóng viên cho nhiều chương trình của BBC cũng như Financial Times và The Economist. Quyển sách mới nhất của ông The Man who invented history - Travels with Herodotus được giới thiệu trong sự kiện do BBC World Service tổ chức về Các nhà văn làm việc ở Bush House cuối năm 2009.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài