Cập nhật: 17:36 GMT - thứ bảy, 3 tháng 4, 2010

Nét riêng hội họa Việt

Đặng Xuân Hòa

Họa sỹ cho rằng sự thử nghiệm ít nhiều cũng là 'một cái tốt'.

Việc một bức tượng khỏa thân của nghệ sỹ Bấm Phương Vũ Mạnh, được yêu cầu dừng triển lãm tại Trung tâm văn hóa Pháp, l'Espace tại Hà Nội, hồi hạ tuần tháng Ba, do nội dung và hình thức được cho là không phù hợp với đăng ký trước cơ quan quản lý văn hóa ở Hà Nội, tiếp tục tạo ra dư âm trong nước.

Đang chuẩn bị tham dự triển lãm 'Genesis' (hay Nguồn cội) từ 22/4 tới 22/5 tới, nhân khai trương Bấm Gallery đầu tiên 100% của Việt Nam tại London, họa sỹ Đặng Xuân Hòa vẫn dành thời gian trao đổi và cho BBC Việt ngữ biết quan điểm của ông về 'sự cố' vừa xảy ra với đồng nghiệp trẻ:

"Tôi không trực tiếp theo dõi triển lãm này cũng như chưa trực tiếp xem bức tượng bên ngoài. Tuy nhiên, tôi đoán rằng đây có thể là một thể nghiệm của một loại hình nghệ thuật mới ở các nghệ sỹ trẻ"

Nó có thể là một cái gì đấy để cho người ta thấy nghệ thuật luôn luôn thay đổi, mới mẻ và đổi mới. Và cái đó chỉ có thể có lợi hơn cho nghệ thuật

"Cũng có thể tuổi trẻ say mê nghệ thuật, nhiều khi quá đà, vấp váp phải những vấn đề này nọ. Nhưng nhiều khi cũng có thể do dư luận đánh giá chưa kịp thời. Người ta chưa nắm được ngôn ngữ ấy, nên nghệ sỹ phải tự quyết định. Nhưng tôi nghĩ, sự thử nghiệm ít nhiều cũng là một cái tốt.

"Nó có thể là một cái gì đấy để cho người ta thấy nghệ thuật luôn luôn thay đổi, mới mẻ và đổi mới. Và cái đó chỉ có thể có lợi hơn cho nghệ thuật"

BBC: Ông nghĩ sao khi có bộ phận công chúng cho rằng một số nghệ sỹ trẻ hiện đang cố tình thách đố họ, theo kiểu bắt họ phải 'trồng cây chuối' để thưởng thức và suy đoán?

Họa sỹ Đặng Xuân Hòa (ĐXH): Cũng có một phần như thế. Nghệ thuật nào cũng có một phần thách đố đối với công chúng. Dù mới hay cũ, thì công chúng cũng phải ở một tầm nào đó mới có khả năng cảm nhận được nó.

Dù sao nghệ sỹ cũng là một cá nhân muốn khai mở một con đường mới. Nghệ sỹ phải tự quyết định và đi tiên phong trên con đường ấy. Và như thế đó có thể có phần thách đố với công chúng rồi.

'LÀ ĐIỀU BÌNH THƯỜNG'

Tranh của Đặng Xuân Hòa

Hội họa Việt Nam theo ông Hòa có một nét riêng hiền lành, mơ mộng đáng chú ý.

BBC: Bản thân ông đã bao giờ bị buộc phải đưa tranh ra khỏi một triển lãm hay không? Nếu có thì ông làm gì?

Họa sỹ ĐXH: Chưa bao giờ. Tôi cũng thể nghiệm nhiều, nhưng có thể lúc đó những gì được thể nghiệm gói gọn trong ngôn ngữ của nghệ thuật, nên chưa mắc phải một cái gì khiến người ta phải 'lôi ra, lôi vào'.

Còn tôi nghĩ chuyện bị ngưng triển lãm nếu xảy ra, với mỗi nghệ sỹ, cũng là điều bình thường. Nghệ sỹ nên chấp nhận.

Mỗi khi có một cái gì đó mới mẻ, thách đố với công chúng, mà người ta không chấp nhận, thì mình cũng cần có thời gian. Nếu họ hiểu ra thì tốt, còn nếu không thì mình cần xem lại. Riêng tôi nghĩ là chấp nhận được, không đến mức độ phải đau khổ quá.

BBC: Được biết ông sắp đến London để triển lãm tranh tại Gallery Apricot, ông sẽ mang tới London những nghệ phẩm gì?

Trong một thế giới có rất nhiều mâu thuẫn, đủ mọi chuyện... thì nghệ thuật Việt có một vẻ gì đó hiền lành, mộng mơ, êm đềm hơn

Họa sỹ ĐXH: Đó là những bức mới nhất mà tôi sáng tác trong thời gian gần đây. Đây là những bức kết hợp ngôn ngữ dân tộc với ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại. Còn chủ đề chính là về đời sống con người, đời sống xã hội xung quanh tôi.

Nó có một cái gì đấy mang hơi thở của cuộc sống. Vì đây là những bức mới ngay với tôi, nên tôi cũng hồi hộp và hào hứng chờ đợi sự đánh giá của công chúng tại Anh ra sao.

BBC: Qua những gì ông trao đổi với báo chí trong nước, có vẻ như ông không ngại cạnh tranh với các nghệ sỹ châu Á khác, có nghệ phẩm đưa sang châu Âu hoặc Anh, như những họa sỹ tới từ Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, hay Ả-Rập v.v...?

Họa sỹ ĐXH: Tôi nghĩ nghệ thuật luôn là một sự va chạm, từ nghệ thuật, nghề nghiệp cho tới một thương trường nào đấy. Tôi chỉ mong mỏi tác phẩm của mình thành công và mong công chúng bên đó đánh giá đúng mức giá trị nghệ thuật của mình, hơn là sợ bị cạnh tranh.

'ĐI TÌM CÁI TÔI'

Tranh Đặng Xuân Hòa

Một chân dung tự họa của Đặng Xuân Hòa.

BBC: Vì sao ông tự tin về tranh đương đại Việt Nam đến như vậy?

Họa sỹ ĐXH: Nghệ thuật đương đại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn biến đổi, thử nghiệm và phát triển với nhiều dự án nghệ thuật thành công ở nhiều tác giả.

Có một giai đoạn nghệ thuật và hội họa Việt bị gói kín, cất giữ, lưu kho quá lâu ngày, khiến nhiều người ở nước ngoài không có điều kiện khám phá. Gần 20 năm nay, nghệ thuật Việt Nam đã ló ra với thế giới và có một tiếng nói riêng.

Và người ta thấy ở đó cũng có những chuyện của nghệ thuật, có những vấn đề của con người và xã hội mà tôi tin là có những điểm riêng biệt, những chất riêng ngay trong khu vực, ngày càng mới mẻ, hấp dẫn, nhưng cũng có khả năng hòa đồng được với nghệ thuật của thế giới.

BBC: 'Chất riêng' mà ông vừa nói tới là gì?

Họa sỹ ĐXH: Trong một thế giới có rất nhiều mâu thuẫn, đủ mọi chuyện, mọi thành phần xã hội, mọi tư tưởng, bè phái, giáo phái, rồi đủ mọi mâu thuẫn dân tộc, tôn giáo v.v... thì nghệ thuật Việt Nam có một vẻ gì đó hiền lành, mộng mơ, nó êm đềm hơn.

Nghệ thuật châu Âu, phương Tây và Anh luôn luôn có dấu ấn tiên phong. Nó luôn luôn mạnh mẽ, từ cung cách suy nghĩ cho tới việc làm

Và tôi nghĩ trên thế giới, con người ta luôn thèm khát những cái đó, kể cả cái bình dị nữa. Và đó tôi nghĩ chính là những điểm mạnh của nghệ thuật Việt Nam.

BBC: Và ấn tượng nổi bật nhất sau những lần ông tiếp xúc với hội họa đương đại và trưng bày hội họa tại Anh, hai lần trước là gì?

Họa sỹ ĐXH: Qua những gì tôi được thấy ở các phòng trưng bày và bảo tàng ở Anh, có thể nói nghệ thuật châu Âu, phương Tây và Anh luôn luôn có dấu ấn tiên phong. Nó luôn luôn mạnh mẽ, từ cung cách suy nghĩ cho tới việc làm.

Hơn nữa, trong nền tảng văn hóa cao và sâu đậm, sức mạnh của nghệ thuật luôn là một tiếng nói to lớn với công chúng. Tôi sẽ phải đi xem nhiều hơn lần này, để tìm hiểu thêm xem nghệ thuật ở Anh làm gì, suy nghĩ gì.

Và đặc biệt, tìm hiểu xem họ muốn thể hiện cái tôi của mình ra sao để đến với công chúng một cách trực tiếp nhất. Đó cũng là ấn tượng và bài học lớn nhất mà tôi đã học được một cách cụ thể về nghệ thuật ở châu Âu nói chung và ở Anh nói riêng.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.