Gánh nặng trên vai Mạc Ngôn

Cập nhật: 04:44 GMT - chủ nhật, 9 tháng 12, 2012

Giải Nobel của Mạc Ngôn được Trung Quốc chào đón nồng nhiệt

Hôm 11/10/2012, khi Ủy ban Nobel loan báo quyết định trao giải Nobel Văn học năm nay cho Mạc Ngôn, nhà văn Trung Quốc đang ở ẩn tại quê nhà, huyện Cao Mật, tỉnh Sơn Đông.

Trước đó đã có nhiều đồn đoán ông là ứng viên hang đầu, và vì thế Mạc Ngôn đã chuẩn bị đón nhân cơn bão truyền thông một khi chiến thắng được xác nhận.

Và cơn bão đến thật nhanh. Chiều hôm ấy, có đến 100 phóng viên Trung Quốc và nước ngoài ập đến làng. Một số người đóng trại bên ngoài nhà của ông, và tất cả trông chờ được nghe tiếng người Trung Quốc đầu tiên giành giải Nobel mà nước này có thể công khai ăn mừng.

Trong buổi họp báo được tổ chức vội vã, Mạc Ngôn bày tỏ niềm hạnh phúc và ngạc nhiên vì được giải. Ông nghĩ các tác phẩm của mình có lẽ chinh phục ủy ban vì chúng phản ánh cuộc sống người binh thường, văn hóa Trung Quốc và tinh thần dân tộc.

Ông được hỏi về người được giải Nobel Hòa bình Lưu Hiểu Ba. Mạc Ngôn nói ông đọc vài tác phẩm của người kia hồi thập niên 1980, nhưng không còn đọc nhiều sau khi ông Lưu chuyển sang chính trị.

Mạc Ngôn hy vọng ông Lưu có thể được thả sớm, và rằng ông Lưu có thể tiếp tục nghiên cứu, viết sách. Bình phẩm của ông Mạc được truyền thông nước ngoài tường thuật rộng rãi, nhưng không xuất hiện trên truyền thông Trung Quốc.

Là người sống kín đáo, Mạc Ngôn hy vọng ồn ào sẽ lắng dịu trong một tháng để ông quay về với việc viết lách.

Nhưng đất nước 1.3 tỷ người có vẻ quyết tâm chúc mừng ông càng lâu càng tốt.

Danh tiếng

Thông điệp chúc mừng tràn ngập từ các quan chức, nhà văn và người bình thường.

Làng của ông dự tính tu sửa Bảo tàng Văn học Mạc Ngôn, đặt tên ông cho một trường tiểu học, và xây tượng đài. Họ cũng định tạo một tuyến đường du lịch, trồng nhiều cao lương đỏ dọc đường đi để ghi dấu một trong những tiểu thuyết lừng danh nhất của ông.

Một bưu điện đã phát hành tem, trong khi tên và hình ảnh Mạc Ngôn xuất hiện trên một loạt sản phẩm, từ áo đến chai rượu.

Sau khi nhà văn ngỏ ý dùng tiền thưởng để mua một căn nhà ở Bắc Kinh, dân mạng internet khuyên rằng 1.2 triệu đôla không hẳn đã đủ. Một tỉ phú đề nghị tặng hẳn một căn nhà, nhưng ông từ chối.

Mạc Ngôn

  • Sinh ngày 17/2/1955
  • Tên thật:
    Quản Mạc Nghiệp,
  • Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc
  • Đảng viên Cộng sản
  • 11 tiểu thuyết như Báu vật của đời, Cao lương đỏ, Đàn hương hình

Tiểu thuyết và truyện ngắn của ông nhanh chóng bán sạch ở không ít thành phố. Và đã có hai vụ vi phạm bản quyền nhằm ăn theo danh tiếng nhà văn.

Danh tiếng đã mang lại cả thuận lợi và đau đầu. Một danh sách mới về tài sản văn sĩ Trung Quốc cho biết Mạc Ngôn là nhà văn giàu thứ hai, với nhuận bút hàng năm là 3.45 triệu đôla năm 2012.

Khi được Truyền hình Trung ương hỏi ông có hạnh phúc không, ông trả lời: “Tôi không biết.”

“Tôi bị nhiều áp lực và cảm thấy bất an. Làm sao tôi hạnh phúc được?”

“Nhưng nếu tôi nói mình không hạnh phúc, thì có gì đó không trung thực. Tôi vừa được giải Nobel, làm sao lại không hạnh phúc?”

Mạc Ngôn sinh năm 1955 trong một gia đình nông dân. Giống như nhiều người cùng thế hệ, ông trải qua đau khổ vì hỗn loạn chính trị và cả thiên tai.

Ông được dẫn lời nói cái đói và cô đơn gây cảm hứng viết văn, và quả thực đa số tác phẩm của ông là về đời sống nông thôn.

Trong sự nghiệp đa dạng suốt 30 năm, Mạc Ngôn đã viết 11 tiểu thuyết, 30 truyện dài và chừng 80 truyện ngắn.

Rõ ràng nhiều nhà văn cùng thời đánh giá cao Mạc Ngôn. Văn hào nổi tiếng Vương Mông nói Mạc Ngôn đại diện cho thế hệ của ông. Nhà thơ Cao Hồng Ba nói không ai hiểu văn hóa Trung Quốc như Mạc Ngôn. Nhà văn Tô Đồng lại cho rằng Mạc Ngôn được giải hoàn toàn nhờ chất lượng văn học.

Ông Mạc Ngôn từ chối nói thêm về Lưu Hiểu Ba

Né tránh?

Nhưng cũng có chỉ trích.

Lưu Diệc Vũ, một nhà văn bất đồng chính kiến ở Đức, nói ông bị sốc khi Mạc Ngôn được giải, vì ông quá gần với giới chức sắc.

Nhà văn Mã Kiến, sống lưu vong ở Anh, chỉ trích Mạc Ngôn là không mang trách nhiệm xã hội xứng với danh tiếng.

Có những người lại cảm thấy Mạc Ngôn sẵn sàng lấy lòng nhà chức trách, với ví dụ là năm 2012, ông đề nghị tự tay chép lại tác phẩm của Mao Trạch Đông.

Nhưng những người khác có gắng hiểu Mạc Ngôn vừa như nhà văn vừa như con người.

"Tôi luôn độc lập. Nếu ai đó muốn bắt tôi bày tỏ ý kiến, tôi sẽ không làm."

Mạc Ngôn

Họ nghĩ Mạc Ngôn tránh đưa ra lập trường chính trị hay phê phán chính phủ để tồn tại ở Trung Quốc. Nhưng có vẻ ông phê phán mạnh các chính sách của chính quyền trong nhiều tác phẩm. Chẳng phải đó là cách sống của đa số trí thức ở Trung Quốc?

Mạc Ngôn dường như nhận thức đầy đủ các chỉ trích và bình phẩm về mình. Tại cuộc họp báo ở huyện Cao Mật, ông nói nếu những người chỉ trích đã đọc sách của ông, họ sẽ nhận ra là ông viết dưới sức ép ghê gớm và chấp nhận rủi ro.

Còn tại cuộc họp báo ở Stockholm hôm 6/12, Mạc Ngôn từ chối bình phẩm về Lưu Hiểu Ba. Khi một nhà báo Đài Loan cứ dấn tới, Mạc Ngôn nghiêm mặt: “Tôi luôn độc lập. Nếu ai đó muốn bắt tôi bày tỏ ý kiến, tôi sẽ không làm.”

Điều này sẽ gây thất vọng lớn cho những ai mong rằng khi đã có giải Nobel, ông sẽ sẵn sàng nhận nhiều rủi ro hơn và nêu lập trường về các vấn đề xã hội.

Mong chờ to lớn đặt lên đôi vai người nhận giải Nobel là gánh nặng mà Mạc Ngôn không thể rũ bỏ.

Thêm về tin này

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.