Diễn viên da trắng 'bá chủ' Hollywood?

Bản quyền hình ảnh Warner Bros
Image caption Một cảnh trong phim Pan của hãng Warner Bros

Khi phim Pan, câu chuyện về nguồn gốc của Peter Pan bắt đầu được bấm máy ở Mỹ, đã có những cuộc tranh cãi nổ ra.

Những nhà làm phim đã đối mặt sự chỉ trích khi họ thông báo rằng Rooney Mara, một nữ diễn viên da trắng, được chọn vào vai Tiger Lily, một nhân vật được đa số coi là thổ dân châu Mỹ.

Một đơn kháng nghị trên mạng đã thu thập được 94.000 chữ ký và gửi một thông điệp rõ ràng đến hãng phim: “Hãy dừng việc để diễn viên da trắng đóng vai người thuộc chủng khác.”

Xu hướng lâu nay

Sự cố xung quanh phim Pan chỉ là một trong vài vụ việc liên quan tới chuyện các hãng phim chọn diễn viên da trắng vào vai nhân vật không phải da trắng.

Chẳng hạn như trong phim tình cảm lãng mạn Aloha do Cameron Crowe viết kịch bản và làm đạo diễn, đã có những lời than phiền rằng các nhân vật trong phim đã được ‘tẩy trắng’.

Cameron Crowe đã viết lời xin lỗi trên trang blog của ông. “Tôi đã lắng nghe quý vị và cảm nhận được sự thất vọng của quý vị,” ông viết. “Và tôi muốn có lời xin lỗi chân thành đến tất cả những ai cảm thấy đó là một quyết định phân vai kỳ quặc.”

Sau đó, ông giải thích lý do ông chọn nữ diễn viên Emma Stone vào vai một phụ nữ có gốc gác Hawaii lai Trung Quốc: “Theo kịch bản thì cô ấy là một người Hawaii đầy tự hào nhưng cảm thấy bất mãn vì ngoại hình cô ấy trông không giống một người Hawaii.”

Bản quyền hình ảnh Sony Pictures Releasing
Image caption Phim Aloha bị cho là đã 'tẩy trắng' trong việc phân vai

Các phim có diễn viên da trắng đóng vai da màu gồm cả phim hài hước lãng mạn lẫn phiêu lưu hành động hay phim lịch sử.

Hồi 2014, Ridley Scott đã hứng búa rìu dư luận bởi bộ phim của ông, "Exodus: Gods and Kings", đã chọn diễn viên không phải người Ả rập vào vai người Ai Cập.

Hồi năm 2013, cũng đã có than phiền về việc chọn tài tử Johnny Depp thủ vai thổ dân da đỏ ở Mỹ trong phim The Lone Ranger.

Tài tử Jake Gyllenhaal cũng bị chỉ trích về chuyện dù mang dòng máu Thụy Điển lai Do Thái nhưng anh lại được chọn thủ vai chính hoàng tử Ba Tư trong phim "Prince of Persia: The Sands of Time".

Không xem trọng người châu Á?

Việc diễn viên da trắng đóng vai người không phải da trắng cũng xưa như chính ngành công nghiệp điện ảnh.

Người Mỹ gốc Phi đã từ lâu là nạn nhân chính của tình trạng ‘tẩy trắng’ các vai diễn, và người Á cũng vậy.

“Điều đó gây cảm giác bị tổn thương nặng nề,” Guy Aoki, người đứng đầu và là đồng sáng lập của Mạng lưới Hành động Truyền thông vì người Mỹ gốc Á (MANAA), nói.

“Việc này khiến người ta nghĩ rằng anh đang nói với các khán giả rằng ‘Đừng xem trọng người châu Á’.”

Ông nhớ lại chuyện diễn viên da trắng đã thể hiện nhân vật phản diện Fu Manchu vào thời thập niên 1930 như thế nào, hay Mickey Rooney đã vào vai một doanh nhân người Nhật hài hước ra sao trong tác phẩm kinh điển Breakfast at Tiffany’s hồi 1961.

Khi nhiều cộng đồng và cá nhân cảm thấy việc diễn viên da trắng vào vai người không phải da trắng là một điều khó chịu như vậy thì tại sao chuyện đó vẫn diễn ra?

Bản quyền hình ảnh Twentieth Century Fox
Image caption Ridley Scott bị chỉ trích về việc phim của ông, Exodus: Gods and Kings có các diễn viên không phải là người có nguồn gốc Bắc Phi đóng vai người Ai Cập

Jeffery Mio, tác giả của cuốn ‘Tâm lý Đa văn hóa: Hiểu các Cộng đồng đa dạng của chúng ta’, cho rằng những cách phân vai này là bởi những người trong ngành công nghiệp điện ảnh ở Los Angeles chỉ chọn những ai quen thuộc.

“Một phần là bởi các hãng phim chỉ chọn những người họ cảm thấy thoải mái khi làm việc cùng. Bởi vậy, nếu chọn người giống mình thì họ sẽ cảm thấy dễ làm việc hơn. Nước Mỹ là một xã hội đa văn hóa, vậy mà chúng ta vẫn có xu hướng bó hẹp trong phạm vi của mình,” ông nói.

Cũng có ý kiến cho rằng các ngôi sao da trắng ở Hollywood là những người có sức hấp dẫn mạnh mẽ nhất đối với khán giả, do đó nhà sản xuất sẽ chọn diễn viên da trắng để đạt tối đa lợi nhuận.

Theo lập luận này thì Rooney Mara sẽ giúp cho Pan dễ ăn khách hơn là một nữ diễn viên gốc thổ dân Mỹ ít tiếng tăm hơn trong vai Tiger Lily.

Tuy nhiên, nhiều người trong ngành tin rằng việc nói những bộ phim với các diễn viên không phải người da trắng sẽ không tạo sức hút đối với khán giả nước ngoài chỉ là ngụy biện.

“Từ Will Smith cho đến Denzel Washington, rồi David Oyelowo, các phim của diễn viên da đen đã được đón nhận và ca ngợi ở các thị trường trên khắp thế giới,” David White, giám đốc điều hành quốc gia của Hiệp hội diễn viên SAG-AFTRA, nói.

Cơ hội nhiều hơn?

Guy Aoki tin rằng cơ hội cho các diễn viên không phải là người da trắng ở Mỹ giờ đây đã tốt hơn bao giờ hết do sự thay đổi trên thị trường thế giới đối với phim Mỹ.

“Trung Quốc đã trở thành thị trường phim ảnh lớn thứ hai thế giới,” ông nói.

Bản quyền hình ảnh Paramount Pictures
Image caption Mickey Rooney thủ vai một doanh nhân Nhật Bản với bộ răng giả vẩu và cặp kính như đáy chai trong phim Breakfast at Tiffany’s

“Do đó nếu chúng ta có thêm những diễn viên Mỹ gốc Á trong những bộ phim này thì họ sẽ thích nhìn thấy mình được thể hiện trên phim. Có lý gì mà họ lại không ủng hộ một phim có rất nhiều người giống như họ? Do đó tôi nghĩ việc cho rằng các thị trường nước ngoài không chấp nhận diễn viên gốc Á là một lập luận lố bịch.”

Các tổ chức giám sát truyền thông từ nhiều năm qua đã bất bình với tình trạng này và hiện đang kêu gọi các hãng phim hãy phân vai cho các diễn viên có gốc gác phù hợp với vai diễn ở mức nhiều nhất có thể.

Ít nhất đã có một giám đốc hãng phim ở Hollywood, ông Tom Rothman, đồng ý với quan điểm này.

“Tôi nghĩ nên có sự cân bằng giữa việc chọn diễn viên giỏi nhất cho vai diễn và chuyện phản ánh được đúng mức tính đa dạng trên màn ảnh,” ông nói.

Nhiều người nói rằng chuyện chọn diễn viên có khả năng thể hiện tốt nhất cho vai diễn là điều quan trọng hơn cả. Nhưng theo Jeffery Mio thì cách tiếp cận đó thường dẫn tới việc chọn người quen biết.

“Rất nhiều lần các diễn viên thuộc các sắc tộc khác nói với chúng tôi rằng khi các đạo diễn nói rằng họ chọn diễn viên xứng đáng nhất cho vai diễn thì cũng có nghĩa là họ sẽ chọn bạn bè của họ hay những người mà họ quen thuộc,” ông nói.

Điều khiến cho cuộc chiến đòi Hollywood phải thay đổi cách chọn diễn viên chưa đi đến đâu là do thiếu sự đoàn kết trong việc lên tiếng phản đối mạnh mẽ, rõ ràng.

Trong khi một số tổ chức giám sát truyền thông không muốn các diễn viên da trắng đóng các vai không phải da trắng thì Hiệp hội các diễn viên SAG-AFTRA lại không tỏ thái độ rõ rệt.

Bản quyền hình ảnh Walt Disney Studios
Image caption Hồi 2013, đã có những lời than phiền về việc tài tử Johnny Depp vào vai Tonto, một người thổ dân da đỏ Mỹ trong phim The Lone Ranger

'Không được phân biệt'

“Luật pháp quy định chủng tộc không nằm trong các yếu tố để xem xét chọn ai đó cho công việc,” David White nói. “SAG-AFTRA không ủng hộ việc nên chọn một người hay một nhóm người nào đó thay vì là một người khác hay một nhóm người khác.”

Ngày nay khán giả đang đòi hỏi sự chân thực nhiều hơn. Họ muốn thấy diễn viên là thổ dân Mỹ đóng vai thổ dân Mỹ, và khán giả sẽ dùng mạng xã hội để phản đối.

Adam Moore, Giám đốc Toàn quốc phụ trách vấn đề Cơ hội Làm việc Bình đẳng và Đa dạng của SAG-AFTRA nói rằng “những sự thể hiện thiếu chân thực ngày càng bị quay lưng. Những nhà sản xuất các bộ phim phải ngày càng tìm kiếm những người có thể thể hiện câu chuyện một cách chân thực.”

Hollywood là nơi quyền lực thuộc về đàn ông da trắng?

Cuối cùng thì tình trạng ‘tẩy trắng’ ở Hollywood có lẽ sẽ giảm khi nước Mỹ trở nên đa sắc tộc hơn và Hollywood – nơi những người đàn ông da trắng có quyền lực nhất – trở nên đa dạng hơn.

Bản báo cáo thường niên về sự đa dạng của Hollywood của Đại học UCLA cho thấy trong năm 2013 có đến 94% những vị trí điều hành ở các hãng phim là người da trắng.

Khi mà các cộng đồng thiểu số chỉ hiện diện ít ỏi ở tất cả các khâu sản xuất phim ngay cả trước và sau máy quay thì đây là vẫn là một ngành của người da trắng.

Cho đến khi nào điều này có sự thay đổi đáng kể thì xu hướng của Hollywood chọn diễn viên da trắng vào vai không phải da trắng trong nhiều thập niên qua vẫn sẽ tiếp tục.

Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Culture.

Tin liên quan