Cuộc chiến khốc liệt chia tài sản thừa kế

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Ngôi sao nhạc pop Prince qua đời mà không để lại di chúc

Cuộc tranh cãi đã bắt đầu nổ ra quanh khối bất động sản ước tính khoảng 200-300 triệu đô la và bản quyền khai thác các tác phẩm trị giá khoảng 500 triệu đô la của ngôi sao nhạc pop Prince.

Một thẩm phán ở Mỹ ra phán quyết rằng Prince qua đời mà không để lại di chúc, cho nên em gái ruột của ông là Tyka Nelson và năm người anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha hiện còn sống của ông sẽ được hưởng thừa kế theo luật bang Minnesota (ngoài một em gái cùng cha, cùng mẹ là Tyka Nelson, Prince có năm anh chị cùng cha, và ba người em cùng mẹ khác cha).

Bất kể kết luận cuối cùng thế nào thì cuộc tranh cãi quanh khối tài sản nhiều triệu đô la cũng sẽ kéo theo một quá trình phân xử dai dẳng, mệt mỏi.

Tuy nhiên, những tranh chấp thường là cay đắng khi người thân qua đời, kể cả khi người quá cố để lại di chúc, không chỉ xảy ra ở giới giàu có, nổi tiếng.

Có một câu chuyện thế này. Hai vợ chồng chủ một nông trại có bốn người con. Chỉ duy nhất Michael làm việc ở nông trại, gắn bó, duy trì hoạt động của nông trại suốt 40 năm mà chỉ nhận được những khoản tiền rất nhỏ nhoi, trong lúc ba người con khác theo đuổi những sự nghiệp thành công ở nơi khác.

Trong giấy tờ để lại, cha mẹ viết rằng khi họ chết, nông trại sẽ thuộc về Michael còn ngôi nhà sẽ chia cho ba người con còn lại.

Thật không may là cha mẹ cũng ghi thêm một đoạn nữa, rằng "Cách phân chia này sẽ được thực hiện trừ phi các con biểu quyết thay đổi."

Sau khi cha mẹ qua đời, ba người anh chị em kia thắng thế trước Michael khi biểu quyết và mỗi người kiện đòi một phần tư giá trị tổng nông trại.

Nếu họ thắng, nông trại sẽ bị bán và Michael sẽ chỉ được nhận một phần tư giá trị khi đã vào tuổi 60.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Prince được cho là để lại bản quyền khai thac tài sản trị giá khoảng 500 triệu đô la

Đây là tình huống mà một trong các khách hàng của Martin Hurlburt gặp phải; Hurlburt là nhà hoạch định tài chính của hãng T.M. Wealth Management ở Virginia, Hoa Kỳ.

"Câu hỏi về ý nguyện của cha mẹ trong vụ này không hề được đặt ra," ông nói. "Nhưng những người anh em kia vẫn đưa Michael ra toà. Họ không còn nhìn mặt nhau nữa. Họ đều nghĩ là Michael thật tham lam. Họ sẽ thua trong cuộc chiến trước toà, nhưng vết thương trong gia đình sẽ không bao giờ hàn gắn được."

Chống lại di chúc là một quá trình khó khăn, và là điều có thể tránh được nếu như các gia đình thảo luận trước về kế hoạch phân chia tài sản.

Tại Hoa Kỳ, ba phần tư các gia đình giàu có không bàn luận về tiền bạc và di sản theo cách thức nhằm tránh hiểu lầm và các hậu quả không mong muốn, theo một khảo sát do hãng quản lý tài sản Merrill Lynch.

Tại Anh, một phần tư người dân không đồng ý với cách phân chia được nêu trong di chúc, kết quả nghiên cứu do các luật sư chuyên về di chúc tại hãng Slater & Gordon thực hiện cho thấy.

"Thường xảy ra tâm trạng oán giận chồng chất, tích tụ qua năm tháng," Bill Kirchick, thành viên trong các quỹ tín thác và bất động sản thuộc hãng Nutter, McClennen & Fish tại Massachusetts và là thành viên hội đồng quản trị Hiệp hội Quốc gia Các chuyên gia phân chia Bất động sản, nói.

Nếu đang tính chuyện phản đối nội dung một bản di chúc, dưới đây là những điều quý vị nên biết.

Sẽ cần gì?

Quý vị sẽ cần có lý do thuyết phục và ít nhiều khả năng chịu đựng, bởi việc đứng ra tranh chấp nội dung một bản di chúc là điều không dễ dàng.

Quý vị sẽ cần cung cấp lập luận pháp lý thích hợp để phản bác tính hiệu lực của bản di chúc. Quý vị cũng sẽ cần có nguồn lực tài chính để thuê luật sư tranh tụng chuyên về bất động sản, là khoản có thể lên tới hàng chục ngàn đô la, cũng như phải đủ niềm tin để chống lại cả gia đình nếu cần.

"Tranh cãi về nội dung di chúc là việc khó khăn, là một tiến trình vừa tổn thất tình cảm vừa tốn kém chi phí, cho nên quyết định cần được đưa ra dựa trên những căn cứ thông tin đầy đủ," Anna Sutcliffe, luật sư cao cấp chuyên tranh tụng thương mại của Uwright Hassall ở Warwick, Anh quốc, nói.

Tuỳ thuộc vào nơi quý vị sinh sống mà quý vị có thể còn cần phải có "cơ sở" mới có thể khiếu nại nội dung di chúc.

Để có cơ sở khiếu nại, quý vị phải là người đứng trong hàng thừa kế, thậm chí cả trong trường hợp không có di chúc để lại.

Khi không có giấy tờ gì về bất động sản được để lại thì nguyên tắc phân chia như trường hợp không có di chúc, tức là luật của bang hoặc quốc gia nơi có bất động sản để lại sẽ được áp dụng.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Anna Nicole Smith đã có cuộc chiến pháp lý kéo dài trong nhiều năm về khối tài sản chồng mình để lại. Chồng bà hơn bà 60 tuổi và qua đời sau khi hai người kết hôn 14 tháng

Cách phân chia điển hình ở nhiều nước, nhiều bang là những người được thừa kế lần lượt là vợ hoặc chồng ở hàng thừa kế thứ nhất, con cái thứ hai, cha mẹ thứ ba, lần lượt tới những người họ hàng, bà con xa có quan hệ xa hơn.

Nếu quý vị không phải là một trong số những người này, chẳng hạn quý vị chỉ là người bạn của gia đình, quý vị sẽ không có quyền phản kháng nội dung di chúc.

"Nếu quý vị là bạn thì quý vị không có quyền, trừ phi quý vị chứng minh được rằng đã từng có một bản di chúc trước đây theo đó nói 'Tôi để lại toàn bộ số tiền cho bạn tôi', nhưng sau đó người lập di chúc lại thay đổi nội dung. Trong trường hợp đó thì quý vị có quyền," Lisa Rispoli, luật sư thành viên phụ trách bộ phận quỹ tín thác và bất động sản tại hãng Grassi & Co ở New York, Hoa Kỳ, nói.

Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp hôn nhân thực tế hoặc hôn nhân đồng tính ở các nơi không thừa nhận đó là những mối quan hệ gia đình.

Cần chuẩn bị trong bao lâu?

Nếu muốn phản đối nội dung một bản di chúc, quý vị sẽ cần đệ đơn trước khi hết thời hiệu.

Giải thích một cách đơn giản là luật quy định cụ thể về giới hạn thời gian để quý vị có thể khiếu kiện. Tuỳ từng loại khiếu kiện cụ thể, chẳng hạn như ở Anh, có thể quý vị chỉ có tối đa là sáu tháng kể từ ngày mở di chúc hoặc từ ngày phát hành lệnh quản lý tài sản, hoặc thời gian này có thể dài tới 12 năm.

Tại Hoa Kỳ, nhiều tiểu bang cho phép quý vị có hai năm để phản đối kể từ khi bản di chúc chính thức được nộp lên toà. Một luật sư chuyên về bất động sản sẽ cho quý vị biết thời hiệu khởi kiện của quý vị là bao lâu.

Việc cần làm ngay: Hãy nghiên cứu xem quý vị có căn cứ để khiếu nại hay không. Chỉ do quý vị thấy buồn rầu, tức giận về nội dung di chúc, hay cho rằng di chúc viết thế là không công bằng, là không đủ để thắng kiện.

Quý vị phải đưa ra được những bằng chứng pháp lý hợp lệ để đảo ngược được nguyện vọng mà người quá cố viết trong di chúc.

Những bằng chứng này có thể là việc người quá cố khi lập di chúc đã không đủ năng lực để viết hoặc hiểu các nội dung, bị tác động từ người khác, hoặc bị gian dối, làm giả di chúc.

"Trách nhiệm chứng minh được những thứ đó thuộc về người thưa kiện," Rispoli nói.

Hãy tìm xem có điều khoản 'không được quyền phản bác' không. Đây là điều khoản trong di chúc theo đó nói nếu ai phản đối nội dung di chúc thì người đó sẽ không nhận được bất kỳ phần tài sản thừa kế nào lẽ ra sẽ được chia theo nội dung gốc của bản di chúc.

Nếu có một điều khoản như vậy và nếu quý vị sống ở một tiểu bang của Mỹ nơi chấp nhận nội dung đó thì việc phản đối di chúc sẽ khiến quý vị không được chia bất kỳ cái gì.

"Nhưng có thể là người đó chẳng để lại cho quý vị một tí gì cả," Kirchick nói. ''Nếu quý vị chẳng được chia gì cả thì có gì để mất đâu?"

Hãy cân nhắc tới kết quả. Nếu quý vị thành công trong việc phản đối nội dung di chúc và tài liệu này bị cho là vô hiệu thì bất kỳ bản di chúc nào được lập trước đó cũng sẽ trở thành văn bản chính thức.

Nếu không có bản di chúc nào được lập trước đó thì các điều khoản về phân chia thừa kế theo luật sẽ được áp dụng.

Các quốc gia, các tiểu bang khác nhau sẽ có quy định khác nhau, nhưng thường đều tuân theo nguyên tắc phân hàng thừa kế theo thứ tự người phối ngẫu, bạn đời đồng tính và con cái, và phân chia theo những tỷ lệ phần trăm tổng giá trị bất động sản.

Hãy cân nhắc các phí tổn tài chính. Tuỳ thuộc kết quả vụ kiện, các khoản phí tổn có thể còn cao hơn các lợi ích đạt được.

Kirchick nhớ lại một vụ trong đó những người con đã trưởng thành quyết định kiện cha dượng liên quan tới tài sản thừa kế.

"Tổng số khối tài sản khoảng 150 ngàn đô la," Kirchick nói. "Tôi nói với họ, 'Vụ kiện này, nếu quý vị theo đuổi thì phí tổn có thể tới 150 ngàn đô la.' Quý vị nên hiểu rằng cuộc tranh tụng liên quan tới di chúc không rẻ chút nào."

Hãy cân nhắc tới tổn thất cá nhân. Nếu quý vị phản đối bản di chúc, nhiều khả năng quý vị sẽ phải đối diện với các thành viên khác trong gia đình hoặc với bạn bè thân thiết của gia đình, và quý vị có thể phải chấp nhận là các mối quan hệ đó sẽ bị tổn thương nặng nề.

"Nó gây ra những rắc rối trong gia đình, tạo ra tình huống khó gỡ," Rispoli nói. "Quý vị đang lấy đi tiền từ tay người khác. Quan hệ giữa quý vị với người đó sẽ trở nên trắc trở."

Hãy chọn thuê đúng người. Chớ tin ai đó trong vấn đề pháp lý nhạy cảm. "Đừng chọn luật sư chỉ vì người đó là bạn tốt," Hurlburt nói. "Hãy tìm một chuyên gia trong lĩnh vực này, người chuyên về phân chia bất động sản."

Hãy khôn ngoan

Hãy trao đổi thông tin trước. Việc trao đổi với người thân trước khi người đó qua đời sẽ giúp quý vị biết được là mình sẽ đón nhận được tin tức gì.

Hãy chấp nhận bất đồng. "Con cái cần tôn trọng việc cha mẹ họ suy nghĩ khác với họ," Kirchick nói. "Quý vị sẽ có cảm xúc, và quý vị sẽ có xung khắc với người khác, nhưng thực sự quý vị không phải là người quyết định. Cha mẹ quý vị mới là người định đoạt."

Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Capital.

Tin liên quan