Bầu cử Anh: đặt quyền lợi đất nước trên đảng phái

Thủ tướng Anh Theresa May, lãnh đạo đảng Bảo thủ, và ông Jeremy Corbyn, lãnh đạo đảng Lao động đối lập Bản quyền hình ảnh JOHN THYS/Getty Images
Image caption Thủ tướng Anh Theresa May, lãnh đạo đảng Bảo thủ, và ông Jeremy Corbyn, lãnh đạo đảng Lao động đối lập

Mặc dầu còn ít hơn hai tuần nữa nhưng cuộc bầu cử tại Vương quốc Anh có vẻ ít được người Việt quan tâm, ít nhất là so với bầu cử tổng thống Pháp gần đây.

Tuy nhiên cuộc bầu cử ngày 8/6 sắp tới tại Anh quan trọng vì nó không chỉ lựa chọn người đứng đầu Vương quốc Anh, mà còn lựa chọn đảng cầm quyền.

Người dân sẽ chọn 650 đại biểu Quốc hội đại diện và nói lên tiếng nói của mình, tại khu vực mình đang ở. Các ứng cử viên thuộc các đảng khác nhau như đảng Bảo thủ, Lao động, Tự do-dân chủ…hay có thể không thuộc đảng phái nào.

Người đứng đầu đảng có nhiều đại biểu quốc hội nhất sẽ trở thành thủ tướng Anh, thành lập chính phủ để điều hành đất nước. Người đứng đầu đảng về thứ nhì sẽ lãnh đạo tiếng nói đối lập trong quốc hội và thành lập các vị trị tương ứng để theo dõi và phản biện các vị trí chính thức trong chính phủ.

Thủ tướng Anh muốn có bầu cử sớm

Đảng Cộng sản Anh không ra tranh cử

Phạt đảng cầm quyền ở Anh 70 nghìn bảng

Tính chính danh

Bà Thủ tướng Theresa May quyết định tổ chức cuộc tổng bầu cử này là để nước Anh, cụ thể là đảng lãnh đạo và chính phủ Anh, có một tiếng nói chính danh và quyết đoán trong việc bàn thảo các điều kiện rời khỏi liên minh Châu Âu.

Năm 2016, sau khi cựu thủ tướng Camaron từ chức, bà May trở thành thủ tướng nước Anh sau một cuộc bầu cử trong nội bộ đảng Bảo thủ đang cầm quyền. Tức bà được bầu lên do các đảng viên của đảng mình, trong một liên tưởng xa xôi cũng giống như các lãnh đạo Việt Nam hiện giờ chỉ được bầu chọn trong nội bộ đảng Cộng sản. Nếu chiến thắng trong cuộc bầu cử sắp tới, bà May mới thật sự được lựa chọn làm thủ tướng trong một cuộc bầu cử toàn dân với sự cạnh tranh của nhiều đảng phái.

Mặt khác, người dân Anh năm 2016 đã bỏ phiếu rời khỏi Liên minh Châu Âu, đi ngược lại chủ trương ở lại Châu Âu dưới thời ông Camaron. Một cuộc bầu cử toàn dân hiện giờ sẽ khẳng định quyết tâm và sự thay đổi chủ trương của đảng Bảo thủ, từ ở lại thành ra khỏi Liên minh Châu Âu, nếu họ chiến thắng.

Bản quyền hình ảnh Matt Frost/ITV/Getty Images
Image caption Đại diện các đảng phái lớn của Anh trong buổi tranh luận trên truyền hình trước cuộc tổng tuyển cử

Cũng tương tự như khi giải phóng dân tộc hay chủ nghĩa xã hội v.v... không còn chủ đạo nữa thì việc tại vị chỉ làm giảm tính chính danh và cho thấy sự thiếu can đảm của đảng cầm quyền.

Can đảm đặt quyền lợi đất nước lên trên đảng phái

Theo luật tổ chức Quốc hội tại Anh, các cuộc bầu cử sẽ diễn ra 5 năm một lần. Điều đó có nghĩa là bà May có thể làm thủ tướng và đảng của bà có thể lãnh đạo đến năm 2020. Bà May hoàn toàn không bị ai ép buộc phải tổ chức bầu cử, bà và đảng Bảo thủ có thể cầm quyền thêm 3 năm nữa trước khi phải đối đầu với bất cứ sự cạnh tranh nào.

Nhiều người nói bà May quyết định tổ chức bầu cử lúc này vì bà và đảng của bà đang ở thế thượng phong và dẫn điểm trong thăm dò đến gần 20%. Tuy nhiên, nói gì thì nói quyết định của bà cũng là một quyết định can đảm và đặt quyền lợi nước Anh lên trên hết hơn là ý muốn bản thân hay của đảng nhằm duy trì sự lãnh đạo hiện thời của mình.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Hiện đảng Bảo thủ của bà May chỉ có đa số sít sao trong Quốc hội

Nghị sĩ Anh sẵn sàng chấp thuận bầu cử sớm

Thượng viện Anh thông qua luật Brexit

Vì một khi bầu cử, người dân Anh sẽ xem xét lựa chọn dựa trên nhiều vấn đề quốc kế dân sinh như bảo hiểm xã hội, kinh tế, trường học, đó là các vấn đề mà một cách bình thường người ta sẽ có khuynh hướng chỉ trích hệ thống đang cầm quyền. Các kết quả bầu cử tại Mỹ, Pháp gần đây đã thể hiện điều đó. Ngoài ra thế giới biến động từng ngày với nhiều bất ngờ, bất trắc, ví dụ như vụ khủng bố tại Manchester, có thể làm thay đổi cán cân lựa chọn của người dân và làm tất cả dự báo thăm dò trở nên khó đoán.

Quyết định tổ chức bầu cử của bà May dĩ nhiên được các đảng đối lập tán dương và đồng ý. Người làm chính trị nào lại không đồng ý cơ hội vận động dân chúng để họ và đảng của họ lãnh đạo đất nước?

Tuy nhiên lãnh đạo đảng Lao động ông Jeremy Corbyn cũng không quên phát biểu ngay sau khi bà May tuyên bố tổ chức bầu cử, nhắc lại việc bà May trước đây luôn khẳng định không bao giờ bầu cử giữa chừng và chỉ trích rằng người thay đổi ý kiến như vậy có đáng tin để lãnh đạo đất nước hay không?

Phản đối, chỉ trích, theo dõi là việc bình thường của những chính trị gia trong chính trường Anh, nơi việc tôn trọng tự do dân chủ là chuyện hiển nhiên.

Tưởng tượng một ngày ở Việt Nam có bầu cử tự do, người dân chắc sẽ mừng còn không hết và có lẽ ít chính trị gia đối lập thắc mắc nhiều về sự đổi ý đó.

Tuy nhiên cần phải nhấn mạnh rằng việc đi đến bầu cử tự do không phải chỉ hy vọng vào sự "đổi ý" của ai hay một đảng phái nào, mà nó đến từ thái độ và hành xử của người dân và tất cả những người thực hành chính trị.

* Bài viết thể hiện quan điểm và cách hành văn riêng của tác giả Lê Trung Tĩnh, hiện đang sống và làm việc tại Anh quốc.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan