Quan hệ Việt - Mỹ 'tăng tốc' sau 15 năm

Image caption Bộ trưởng quốc phòng Việt - Mỹ gặp nhau ở Singapore hồi tháng Sáu 2010

Các bình luận quốc tế đều đồng ý rằng quan hệ Hoa Kỳ và Việt Nam đang tăng tốc.

Các quan tâm về an ninh vùng đưa Hoa Kỳ trở lại Việt Nam với một chiến lược 'chậm mà chắc' trong ý thức về di sản cuộc chiến tàn khốc nay trở thành bài học lịch sử của nước Mỹ.

Với các nhà lãnh đạo Hà Nội, việc đề cao sự hợp tác với Hoa Kỳ trước hết là về kinh tế và công nghệ, trong tinh tần nhằm hướng tới tương lai, giảm bớt màu sắc của chủ nghĩa cộng sản, cũng là cách đẩy xa ra các câu hỏi bức bách về dân chủ hóa và né tránh cuộc cải tổ chính trị do chính xã hội trong nước ngày càng đòi hỏi.

Nhưng liệu cả hai bên có dám chắc được tương lai của quan hệ đang tiến nhanh sẽ đi đến đâu?

Dù có rất nhiều chuyến viếng thăm cao cấp, các cam kết, tuyên bố, Hoa Kỳ và Việt Nam chưa hề ký có một thỏa ước an ninh nào cụ thể.

Về an ninh, chiến lược của Hoa Kỳ vẫn là dựa trên nền tảng quan hệ với các đồng minh kỳ cựu, đã được thử thách.

Quan hệ thương mại Hoa Kỳ 'dành cho Việt Nam' cũng không có gì hơn giao thương truyền thống với các nước khác từng thuộc phe 'tự do' trong vùng.

Từ phía Việt Nam, cuộc chơi với Hoa Kỳ đã trở thành lá bài cho tranh chấp nội bộ, thường được gọi là cuộc đấu hai phe 'thân Trung Quốc' và 'thân Mỹ'.

Nhưng điều này có thực đến đâu thì cũng rất khó biết.

Image caption Các cuộc gặp quốc tế ở Việt Nam được xem là chỉ dấu hội nhập

Có vẻ như các nhà chính trị Việt Nam dù thuộc xu hướng nào, cũng đồng ý là phải có quan hệ ngày càng tăng với Mỹ, nhưng bất đồng về cách thực hiện các bước đi.

Phái trẻ và có tầm nhìn quốc tế hơn, những nhà kỹ nghệ và cựu quan chức ngoại giao cổ vũ cho việc chấp nhận để Hoa Kỳ đóng vai trò càng tăng trong vùng, kể cả để nước Mỹ 'trở lại' về an ninh và quân sự.

Nhưng trong công việc hàng ngày, giới quan chức kinh tế, cán bộ các tỉnh, vốn là căn cứ quyền lực cho những nhân vật muốn vươn lên tầm trung ương, phải giải quyết câu hỏi 'Trung Quốc', vừa cụ thể, vừa ráo riết hơn chuyện xa vời là địa chính trị với Mỹ.

Các công ty Hoa Kỳ đã không có mặt trong nhiều dự án thầu mà Trung Quốc tham gia và thắng thế.

Các nhà chính trị Mỹ ngoài những chuyến thăm biểu tượng đến một số nhà hoạt động nhân quyền, dân chủ hoặc tôn giáo đối kháng, cũng không (hoặc chưa) trình bày ra bất cứ lộ trình gì cho dân chủ hóa ở Việt Nam.

Giá trị Mỹ nay là gì với người Việt Nam?

Trong khi đó, dư luận thiên tả ở cả Mỹ và châu Âu vẫn coi Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi.

Một bài của Jean - Pierre Lehmann gần đây trên báo Mỹ gọi Việt Nam là ví dụ tốt của việc chuyển đổi thành công nhờ toàn cầu hóa.

Khác với nhiều cây bút chủ yếu kể lại một Việt Nam thời chiến và nhìn vào Đổi Mới, ông Lehmann khẳng định vai trò của cộng đồng Việt hải ngoại trong việc tạo dựng lại một diện mạo khá phồn thịnh ở Việt Nam ngày nay.

Ông còn gợi ý với chính quyền Obama lấy ví dụ của Việt Nam để nhìn lại cách xử lý Iran, Bắc Hàn với quan niệm rằng đối đầu không bằng cách dùng thị trường để 'hóa giải'.

Nhưng đó một lần nữa lại là câu chuyện địa chính trị quốc tế, có ý nghĩa cho giới quan sát Phương Tây.

Quan hệ song phương sau 15 năm, từ 11/7 năm 1995 đến nay, chắc chắn đã góp phần biến đổi chính nước Việt Nam, từ 'chiến trường thành thị trường'.

Điều này có ý nghĩa gì với chính từng con người trong xã hội Việt Nam bây giờ?

Mời bạn bấm vào đây để chia sẻ câu chuyện riêng hay quan điểm của mình về quan hệ Việt Nam với nước Mỹ trên Diễn đàn BBC.

Tin liên quan