VN cần hỗ trợ cai nghiện thuốc lá

Image caption Hình chụp phổi của người có bệnh

Việt Nam hiện nay là một trong những quốc gia có số lượng hút thuốc lá ở nam giới cao nhất thế giới với tỉ lệ 56,1%, theo ghi nhận của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Và hàng năm tại Việt Nam tỉ lệ tử vong do hút thuốc lá ước tính có khoảng 40.000 người nhưng hiện mức độ nhận thức về tác hại của hút thuốc lá và hút thuốc thụ động (hít phải khói của người hút thuốc) trong công chúng vẫn còn hạn chế.

Đặc biệt ở Việt Nam hiện nay vẫn chưa có các hỗ trợ cai nghiện thuốc lá để giúp những người nghiện thuốc có thể cai thuốc lá thành công.

Khó cai

Theo thạc sĩ Nguyễn Ngọc Bích, Hội Y tế công cộng VN, nicotine ở khói thuốc tác động lên trung tâm thần kinh tiết dopamine ở não bộ và tạo cảm giác thư giãn, tăng cường nhận thức vì thế người hút có cảm giác trí óc sáng suốt hơn.

Chính điều này làm cho những người đã nghiện thuốc rất khó cai thuốc lá. Khi vào cơ thể nicotine nhanh chóng được đưa đến não trong vòng 10 giây.

Thực tế, đã có nhiều người sau một thời gian hút thuốc nhận ra tác hại của thuốc lá và quyết định cai thuốc nhưng chỉ sau vài tháng họ lại nghiện thuốc trở lại.

Bệnh nhân Đ., 58 tuổi, đang điều trị ung thư phế quản tại Bệnh viện K (Hà Nội) hút thuốc lá hơn 30 năm qua với số lượng nhiều nhất là 20 điếu mỗi ngày, cho rằng ông đã từng bỏ hút thuốc nhiều lần, có lúc bỏ hút thuốc được một năm nhưng sau đó vẫn thấy thèm thuốc và quay trở lại với thuốc lá.

Một bệnh nhân tự cai thuốc lá, ông Kh. luôn thấy “nhớ nhung” với những cảm giác như thèm thuốc, bứt rứt, cáu gắt, dễ nổi giận, lo lắng, mất tập trung, mất kiên nhẫn và thèm ăn nhiều hơn.

Chưa kể, ông Kh. còn bị bạn bè cám dỗ hút thuốc lá.

Mặc dù ông Kh. đã có nhiều quyết tâm cai thuốc và được anh trai ủng hộ cai thuốc với câu nói rằng “nếu chú không cai được thuốc thì chú không làm được điều gì trên đời” nhưng ông Kh. vẫn không từ bỏ được thuốc lá cho đến khi ông được bác sĩ phát hiện có khối u 3 x 4,5 cm ở phế quản trái.

Ông Kh. thắc mắc: “Tại sao thuốc lá có hại và có mức độ gây nghiện nặng nề mà sao không được cảnh báo nhiều và sao không có nơi nào hướng dẫn, hỗ trợ người cai thuốc lá vượt qua những cảm giác khó khăn trong lúc đang cai thuốc ?”

Ông còn khẳng định: “Nếu tôi không mắc bệnh ung thư và không vào bệnh viện có lẽ giờ này tôi vẫn hút 30 điếu thuốc lá mỗi ngày. Ở bệnh viện, các bác sĩ không cho người bệnh hút thuốc nên tôi dễ dàng từ bỏ thuốc lá hơn”.

Cám dỗ khói thuốc

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi ngày trên thế giới có từ 80.000 – 100.000 thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc. Thanh thiếu niên có thể dễ dàng nghiện chất nicotine chỉ sau khi hút vài điếu thuốc và trở thành người nghiện thuốc khi trưởng thành.

Rất nhiều người trong số họ sẽ phải gánh chịu những căn bệnh do thuốc lá gây ra.

Trong khói thuốc lá chứa hơn 4.000 chất hóa học, trong đó có 43 chất là tác nhân gây nên nhiều bệnh ung thư, tim mạch và các bệnh về đường hô hấp.

Còn tiến sĩ – bác sĩ Trần Văn Thuấn, Phó Giám đốc Bệnh viện K, cho biết hơn 30% các loại ung thư có liên quan đến nguyên nhân do hút thuốc lá và gần 100% trường hợp ung thư phổi có yếu tố thuốc lá, kể cả hút thuốc lá chủ động và thụ động.

Hiện nay, chương trình phòng chống tác hại thuốc lá đang được phổ biến rộng rãi và mạnh mẽ nhưng sẽ lãng phí và khó thành công nếu không có những trung tâm hỗ trợ cai nghiện thuốc lá vì người nghiện thuốc dễ dàng tái nghiện trở lại do họ không vượt qua được thời kỳ khó khăn với các hội chứng cai thuốc lá.

Ngoài ra, nếu không có những khu vực cấm hút thuốc lá nơi công cộng, và không cấm hút thuốc lá tị nơi làm việc thì những người có ý muốn cai nghiện thuốc lá không có cơ hội cách ly hoàn toàn với khói thuốc mà họ vẫn có thể hít phải khói thuốc ở bất kỳ nơi nào. Chính khói thuốc ở khắp nơi dễ dàng làm họ quay lại con đường tái nghiện thuốc lá.

Khảo sát của Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá VINACOSH cũng ghi nhận ngay cả những người hút thuốc lá cũng có đến 83,7% trong số họ mong muốn được làm việc trong môi trường không khói thuốc. Thế nhưng, họ khó thắng nổi “cám dỗ” của khói thuốc lá và vẫn duy trì thói quen hút thuốc ở khắp nơi.

Việt Nam hiện nay chưa có nguồn kinh phí thường xuyên và bền vững cho hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá.

Nguồn lực cho công tác hỗ trợ cai nghiện thuốc lá còn hạn chế, không đáp ứng được các nhu cầu cai nghiện thuốc lá cho người hút thuốc và ảnh hưởng đến các nỗ lực thực thi môi trường không khói thuốc.

Kinh phí cho các hoạt động này chủ yếu phụ thuộc vào tài trợ của các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ.

Qua báo cáo đánh giá của chương trình phòng chống tác hại thuốc lá của Bộ Y tế, tại VN hiện nay, số tiền thu được từ thuế thuốc lá được chuyển vào ngân sách chung chứ không có khoản nào được dành riêng cho hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá nên không có đủ nguồn kinh phí cho việc tổ chức các hoạt động hỗ trợ cai thuốc lá.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, một nhà báo hiện sống và làm việc ở TP Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Tin liên quan