Canada băn khoăn gì với Trung Quốc?

Quốc kỳ Canada
Image caption Cuộc gặp ngoại trưởng Canada và TQ ở Bắc Kinh 7/2011 đánh dấu quan hệ hai nước

Mối quan hệ nồng ấm với Trung Quốc sẽ đưa Canada vào tình thế tiến thoái lưỡng nan vì lợi ích cốt lõi của hai nước không trùng hợp.

Hiện nay Canada mong muốn mở rộng thị trường mới ở Trung Quốc, nơi đang có nền kinh tế tăng trưởng năng động nhất thế giới.

Tuy nhiên, Trung Quốc cũng đang đặt ra cho Ottawa một loạt vấn đề, như việc Trung Quốc đang có tranh chấp chủ quyền lãnh hải trên Biển Đông và Biển Hoa Đông, cũng như tham vọng bành trướng và hành vi vi phạm nhân quyền trầm trọng của Trung Quốc.

Vấn đề Ottawa phải đối mặt là: thứ nhất, làm thế nào Canada có thể làm sâu sắc thêm mối quan hệ với Trung Quốc, mặc dù có sự khác biệt rõ ràng trong các giá trị và niềm tin.

Ngoài ra, Canada làm sao có thể bảo vệ mối quan hệ với các đồng minh và đối tác chiến lược trong khu vực trong khi vẫn theo đuổi sự hợp tác có lợi với Trung Quốc, khi quốc gia này tiếp tục có những ý đồ đối nghịch với các đồng minh và đối tác của mình?

Dân chủ và Nhân quyền

Sự thật là Canada không thể hy vọng thiết lập một mối quan hệ lành mạnh với Trung Quốc nếu như những vấn đề cốt lõi bị bỏ qua.

Dân chủ, nhân quyền và tinh thần thượng tôn pháp luật luôn là mối quan tâm cốt lõi của người dân và chính phủ Canada, không chỉ riêng đối với Trung Quốc mà trên toàn thế giới.

Bằng cách làm việc chung và thông qua Mỹ, Canada có thể gây ra một số áp lực nhất định đối với Trung Quốc.

Lợi ích song hành và tình liên đới của hai nước, sẽ giúp Canada và Mỹ tăng áp lực lên Trung Quốc, đồng thời việc này không những giúp Canada vừa trấn an Washington cũng vừa giúp gửi đi một tín hiệu tới Bắc Kinh rằng lợi ích cốt lõi của họ chưa phù hợp.

Và đây không phải là một lời khiển trách nhưng nó là một dấu hiệu cho thấy Canada chưa sẵn sàng đi tay trong tay với Trung Quốc.

Không còn nghi ngờ gì nữa, nhất định nó sẽ có một cái giá phải trả cho sự phản đối này, cho dù thương mại hay cái gì khác, tuy nhiên, điều chắc chắn là Canada không thể tiếp tục làm ngơ trong hồ sơ phi dân chủ và vi phạm nhân quyền của Trung Quốc.

Các giá trị và niềm tin phải phục vụ như các nguyên tắc hướng dẫn chính sách đối ngoại của Canada. Tuy nhiên trong thực tế, các giá trị và niềm tin này thường đối nghịch với các cân nhắc chính trị và kinh tế.

Canada thi thoảng mặc cả nó với đồng đô-la và mong khuyến khích phát triển kinh tế. Thật không may, hình ảnh của Canada về việc này đã gửi một tín hiệu cho những quốc gia kém dân chủ rằng những giá trị mà Canada rao giảng thực sự chỉ để bán với một giá hợp lý.

Xung đột ở Thái Bình Dương

Canada tìm thấy họ giống như Úc, quốc gia cũng đang tìm cách để cân bằng lợi ích của họ giữa châu Á và Phương Tây.

Image caption Trung Quốc quan tâm và có nhu cầu lớn về "hợp tác" trong lính vực dầu khí với Canada

Nếu Trung Quốc tiếp tục leo thang gây căng thẳng trong tranh chấp chủ quyền lãnh hải ở Á Châu-Thái Bình Dương, Canada buộc phải phản đối tuyên bố này của Trung Quốc.

Trong số những nước phản đối mạnh mẽ nhất Trung Quốc hiện nay là Nam Hàn, Nhật Bản, Việt Nam và Philippines, tất cả đều là đồng minh của Hoa Kỳ, ngoại trừ Việt Nam; và nếu Canada đứng cùng bên với Trung Quốc trên bất kỳ yêu sách nào, hành động này sẽ gửi một thông điệp sai lầm cho các đồng minh này, đồng thời cũng là những quốc gia đồng minh và đối tác của Canada.

Trong trường hợp có bất kỳ xung đột nào xảy ra, Canada chắc chắn sẽ phải đứng về phiá Hoa Kỳ. Canada không có ơn nợ gì với Trung Quốc, trong khi, việc bảo vệ Bắc Mỹ được công nhận rộng rãi là trách nhiệm chung của Canada và Mỹ.

Canada sẽ bị thiệt hại trong các mối quan hệ và thương mại với Trung Quốc nếu đứng về phía Mỹ, nhưng Canada cũng không có lợi gì để chống lại Hoa Kỳ hoặc tuyên bố trung lập trong vấn đề này. Bất kỳ cuộc xung đột nào ở Biển Đông và trong khu vực cũng sẽ có hậu quả rõ ràng cho Canada, gây nguy hiểm không chỉ lợi ích kinh tế mà còn là an ninh toàn cầu.

Với đồng minh và đối tác trong khu vực, Canada phải tuyên bố rằng họ có ý định hợp tác kinh tế và chính trị mạnh mẽ với Trung Quốc nhưng không bỏ rơi các bạn bè mình.

Vì ngôn từ sẽ không đủ cho nên phải được hỗ trợ bằng hành động, Canada cần tích cực tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho các tranh chấp lãnh hải trong khu vực.

Đối với Trung Quốc, Canada phải tuyên bố rằng lợi ích của Ottawa là độc lập với Bắc Kinh.

Để đạt được điều này, Canada bắt buộc thiết lập quan hệ thương mại với Đông Á và Đông Nam Á, như một đối trọng với sự lệ thuộc quá nhiều vào các cơ hội kinh tế và thị trường của Trung Quốc.

Công khai sự phụ thuộc vào Trung Quốc sẽ tạo ra một kịch bản trong đó Canada sẽ tự buộc phải gắn kết lợi ích của mình với Bắc Kinh để bảo vệ vị thế của mình với Trung Quốc.

Do đó, tương lai của mối quan hệ Trung Quốc-Canada phải được thảo luận trong bối cảnh của sự cân bằng: Liệu Canada có thể dung hòa sự khác biệt với Trung Quốc và duy trì quan hệ lành mạnh với người khổng lồ châu Á này không?

Trong khi tranh luận về chủ đề này được bàn tới tại Úc, thì ở Canada sự im lặng đang có là thất bại lớn nhất của Ottawa.

Đã đến lúc chính phủ Canada cần tạo điều kiện để người dân Canada tham gia bàn luận về tương lai của đất nước họ và Trung Quốc.

Luật sư Vũ Đức Khanh chuyên nghiên cứu về chính trị Việt Nam, quan hệ quốc tế và công pháp quốc tế.

Tin liên quan