Thông điệp lãnh đạo ba nước khác nhau

Thông điệp năm mới của lãnh đạo Việt Nam, Trung Quốc và Bắc Triều Tiên khác cả về nội dung và hình thức, phản ánh các thách thức đối với họ và hệ thống chính trị từng nước.

Ông Kim Jong-un nói về nhu cầu thanh trừng, loại trừ 'bè lũ phản Đảng' Chang Song-thaek nhưng cũng muốn cải thiện quan hệ với miền Nam và nói đến kinh tế nhiều hơn quân sự.

Ông Tập Cận Bình không hề dùng chữ vào về Đảng Cộng sản hay chủ nghĩa xã hội mà tập trung vào chủ đề yêu thích ' Giấc mơ Trung Hoa', nhu cầu cải cách, Quân Giải phóng và vị thế Trung Quốc trên thế giới.

Ông Nguyễn Tấn Dũng vẫn dùng các cụm từ cũ như 'toàn Đảng, toàn dân, toàn quân' nhưng cũng đề cao dân chủ, cải cách doanh nghiệp nhà nước pháp quyền.

BBC Tiếng Việt tổng hợp những nét chính trong thông điệp của ba nhà lãnh đạo và các thách thức từ thực tế:

Tập Cận Bình

"Trong năm 2013, chúng ta đã có một kế hoạch chung để thúc đẩy cải cách toàn diện và đã đưa ra kịch bản cho phát triển trong tương lai.

Vào năm 2014, chúng ta được kỳ vọng sẽ đi những bước dài rộng trên lộ trình cải tổ.

Chúng ta đã đẩy được nhiều cải cách với mục tiêu cơ bản là làm quốc gia hùng mạnh, thịnh vượng hơn. Chúng ta cũng có mục tiêu nâng cao mức độ bất thiên vị và công lý trong xã hội để người dân có cuộc sống tốt đẹp hơn...

Vũ trụ ngoài kia vô cùng rộng lớn và có vô vàn vì sao rạng rỡ.

Hơn 7 tỷ người đang sống trên Địa Cầu. Chúng ta cùng đi trong một con thuyền nên cần phải dựa vào nhau để cùng phát triển.

Người Trung Quốc chúng ta cần thực hiện Giấc mơ Trung Hoa, làm khởi sắc dân tộc Trung Hoa, và cũng chúc người dân ở mọi nước biến giấc mơ của họ thành hiện thực."

Ông Tập không đứng trên lễ đài mà ngồi bên bàn làm việc đọc thông điệp năm mới nhằm tạo cảm giác gần dân.

Thế nhưng năm 2014 là năm ông Tập sẽ phải đối diện với những thách thức tăng lên.

Theo Russell Leigh Moses trên trang Blog của Wall Street Journal, năm nay, ông Tập Cận Bình có cơ hội dùng các bài học của 2013 nhằm 'hạn chế những hoạt động xã hội' mang tính chính trị, để chúng không lan rộng.

Cuộc trấn áp mạng xã hội cũng cho thấy ông Tập không muốn để những người tin vào các giá trị dân chủ Phương Tây có tiếng nói lớn hơn.

Dù muốn tỏ ra là một nhân vật khác các lãnh đạo tiền nhiệm nhưng thông điệp 'chấm dứt nền chính trị kiểu cũ' của ông không có nghĩa là 'chấm dứt quyền lực của Đảng', theo Russell Leigh Moses.

Chưa kể, ông Tập ban đầu tỏ ra muốn cải tổ cả các 'nhóm lợi ích khổng lồ' kể cả phe quân đội nhưng càng gần đây lại càng đổi chiều theo hướng dựa vào Quân Giải phóng.

Cải cách kinh tế cũng sẽ gặp nhiều thách thức.

Trang The Economist cho rằng năm 2014, Trung Quốc không còn nằm trong nhóm tăng trưởng hàng đầu mà đã chấp nhận mức tăng trưởng chậm lại, một phần để hạ nhiệt kinh tế, một phần để điều chỉnh cung cầu.

Nhu cầu cân bằng thu nhập nông thông và thành thị được xác định là rất quan trọng để tăng sức mua nội địa nhưng vì chênh lệch đã quá cao nên chưa dễ điều chỉnh.

Các nhóm lợi ích ở cấp tỉnh mà hiện tổng số nợ lên tới 2,9 nghìn tỷ USD cũng không dễ chấp nhận cải cách.

Kim Jong-un

"Năm ngoái, chúng ta đã kiên quyết loại trừ bè phái cặn bã nhòm ngó vào quyền lực của Đảng.

Quyết định kịp thời, chính xác của Đảng ta nhằm thanh trừng những phần tử chống Đảng, phản cách mạng đã giúp củng cố sự đoàn kết trong Đảng.

Toàn Đảng và hàng ngũ cách mạng đã được củng cố mạnh mẽ hơn và sự thống nhất một lòng được hun đúc mạnh hơn 100 lần.

Mọi đồng bào Triều Tiên, ở miền Bắc, miền Nam và ở nước ngoài cần tham gia cuộc chiến nhằm thực hiện Tuyên bố chung 5 điểm và Tuyên bố 4 tháng 10."

Theo báo Chosuncủa Nam Hàn, có nhiều sự thay đổi trong ngôn từ của ông Kim Jong-un.

Bài diễn văn đầu năm của ông Kim đặt kinh tế lên trên quân sự dù vẫn có lời đe dọa Hoa Kỳ và Nam Hàn.

'Nhân dân' được nói đến nhiều hơn cả (59 lần), theo sau bằng 'kinh tế' - 24 lần, nhiều hơn cả 'chủ nghĩa xã hội (18 lần), và nhiề̉u hơn hẳn cụm từ 'songun' tức chủ thuyết quân sự là thống soái (chỉ có sáu lần).

Đoạn nhắc về 'đồng bào miền Bắc, miền Nam' là dấu hiệu cho thấy ông muốn mở cửa hơn với Seoul, theo đánh giá của Jang Jin-sung trên trang NK News.

Ngoài ra, ông Kim Jong-un cũng bỏ chữ 'vĩ đại' khỏi đoạn nhắc về dân tộc Triều Tiên mà chỉ nói 'quốc gia hùng mạnh và thịnh vượng'.

Đây có thể là chỉ dấu ông muốn đặt Bắc Hàn trong cộng đồng các quốc gia, thay cho cách nói từ trước nhấn mạnh đến sự vĩ đại và riêng biệt của nước này.

Nhưng ông Kim Jong-un cũng sẽ gặp nhiều thách thức dù muốn thay đổi.

Hệ thống kinh tế, công nghệ của Bắc Triều Tiên đã quá tụt hậu và cải cách kinh tế chỉ có thể bắt đầu khi có lối thoát chính trị.

Báo Chosun bình luận rằng các vấn đề kỹ thuật lộ ra cả khi bài diễn văn được truyền trực tiếp.

Làn sóng truyền hình bị đứt nhiều đoạn và hình ảnh ông Kim Jong-un ngồi một mình trước micro, cúi đầu đọc trang giấy thiếu diễn cảm phần nào phản ánh thực tế buồn thảm ở Bình Nhưỡng.

Nguyễn Tấn Dũng

"...Việc tham gia các Hiệp định thương mại tự do với yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn tạo ra nhiều cơ hội cho hợp tác cùng phát triển nhưng sự tùy thuộc lẫn nhau cũng tăng lên và cạnh tranh ngày càng gay gắt...

Năng lực cạnh tranh được quyết định bởi nhiều yếu tố, trong đó chất lượng thể chế và môi trường kinh doanh có tầm quan trọng hàng đầu...

Không thể có được năng lực cạnh tranh cao nếu không có một thể chế chất lượng cao và một nền quản trị quốc gia hiện đại...

Thế hệ này đang và sẽ đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển cũng như vận mệnh của đất nước. Đây vừa là áp lực vừa là điều kiện thuận lợi để chúng ta tăng cường dân chủ và hoàn thiện thể chế.

Dân chủ và Nhà nước pháp quyền là cặp “song sinh” trong một thể chế chính trị hiện đại. Cùng với bảo đảm quyền dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng Nhà nước pháp quyền.

...Mọi hạn chế quyền tự do của công dân phải được xem xét cẩn trọng và chủ yếu nhằm bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và những giá trị văn hóa, lịch sử, đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Người dân có quyền làm tất cả những gì pháp luật không cấm và sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép.

Mọi quyết định quản lý của Nhà nước đều phải minh bạch..."

Bài diễn văn của ông Nguyễn Tấn Dũng đang thu hút nhiều bình luận.

Ông Tống Văn Công từ TPHCM so sánh bài này với phát biểu 'giáo điều' của Tổng bí thư Đảng Nguyễn Phú Trọng hồi cuối tháng 12/2013 và cho rằng "nhiều nội dung do ông [Nguyễn Tấ́n Dũng] đặt ra rất đáng quan tâm.

"Có thể hiểu đây là sự kế tục mạnh mẽ tư tưởng Tuyên ngôn độc lập 1945 mở đầu bằng Điều 1 của Tuyên ngôn Dân quyền và Nhân quyền của cách mạng Pháp. Điều đó cũng buộc phải nhớ và tôn trọng Điều 16 của Tuyên ngôn này vốn là nền tảng Hiến pháp 1946 về nguyên tắc tam quyền phân lập..."

"Chính phủ không thể là kẻ đối lập với các quyền tự do cá nhân mà phải là người bảo hộ các quyền tự do đó cho công dân."

Còn giáo sư Tương Lai thì nhận xét:

"Đã lâu lắm rồi mới được nghe một người lãnh đạo có trọng trách nói lên một sự thật lớn lao, một khát vọng của nhân dân.

Xây dựng xã hội gắn với dân chủ và Đảng phải nắm lấy ngọn cờ dân chủ thì tôi thấy nói như vậy, trong bối cảnh hiện nay, thì có thể chấp nhận được."

Nhưng cũng có blogger như ông Phạm Chí Dũng thì đặt câu hỏi về chuyện nhân quyền Việt Nam:

"Có quá nhiều chuyện để cơ quan nhân quyền quốc gia bày tỏ một chút lòng thành với người dân, liên quan đến đất đai, môi trường, án oan sai, nạn cường hào ở các địa phương…, chưa kể đến chủ đề tự do báo chí, tự do biểu đạt và tự do tôn giáo vẫn đang bị đưa ra đánh đố như một loại 'tài nguyên nhân quyền'".

Tin liên quan