Thành công của Đại sứ Anh mới tại VN

  • 15 tháng 8 2014
Image copyright Dinh Hoang Thang
Image caption Ông Đinh Hoàng Thắng (góc phải) trong buổi tiếp tân của Đại sứ Giles Lever tại Hà Nội

Tối 7/8/2014 – Hôm nay có thể coi là một ngày trong mùa Valentine của Việt Nam (12/7 âm lịch). Sáng đến chiều, mưa nắng thất thường để ông bà Ngâu “dating”. Năm một lần! Cám cảnh, nhưng cũng thật may mắn… vì họ sẽ chẳng bao giờ chán nhau.

Song may mắn hơn cả là đi dự buổi tiếp tân do đại sứ mới bổ nhiệm của nước Anh Giles Lever tổ chức. Vừa đặt chân tới Hà Nội 5 ngày, Giles đang chờ trình quốc thư lên Chủ tịch nước. Nhưng nhân dịp Tổng Vụ trưởng truyền thông Bộ Ngoại giao Anh sang thăm Việt Nam, ông đã nghĩ ra cuộc đàm đạo về “quan hệ giữa mass media và nhà nước trong kỷ nguyên truyền thông số”.

Từ 18h đến sau 20h30, kiến trúc sư Trần Thanh Vân và tôi mới rời tư dinh đại sứ ở 15 Phan Chu Trinh, một ngôi biệt thự kiểu Pháp. Đây nguyên là nhà riêng của gia đình bà Vân Anh, một Việt kiều, bạn kiến trúc sư Thanh Vân, hiện định cư tại Mỹ. Khi thăm lại nhà mình, bà đã từng rất ấn tượng vì những người bạn xứ sương mù vẫn bảo tồn từng nét hoa văn, từng cái chốt cửa của ngôi biệt thự...

Nhưng ấn tượng và ngạc nhiên nhất lại không phải do ngôi biệt thự cổ hay các nhà ngoại giao hiện đại (chuyên nghiệp và đẳng cấp) của nước Anh mang lại.

Mặc dù đại sứ mới (từng là cán bộ ngoại giao của Đại sứ quán tại Hà Nội năm 1994, nói tiếng Việt khá sõi), hay “dàn” viên chức ngoại giao của sứ quán… và đặc biệt là ông Tổng vụ trưởng Hugh Elliott phụ trách các hoạt động truyền thông đối nội/đối ngoại của Bộ Ngoại giao Anh đã có một cuộc tọa đàm vượt trên đón đợi.

Sự năng động và tính chuyên nghiệp của các nhà báo trẻ Việt Nam mới thực sự gây ấn tượng! Họ là các nhà báo mạng và phần lớn đều là thành viên trong nhóm “Vành Khuyên”. Sau khi nghe các diễn giả (Giles, Hugh) và guest speaker (Phạm Lợi), họ chủ động nêu vấn đề, đặt câu hỏi, tranh thủ PR và không ngại tranh luận, giữ ý, giữ tứ.

Image copyright AFP
Image caption Facebook là một trong những mạng xã hội phổ biến nhất ở Việt Nam

Với đội ngũ này, có thể đoan chắc truyền thông số Việt Nam có tương lai. Nghe nói đã có 21 triệu người dùng mạng xã hội ở ta (?). Cái cách Phạm Bắc (TTX Đức/DPA) “lót dạ” bằng các mạng xã hội như vậy thật hấp dẫn. Khẩu hiệu “nhiều tin tức từ mạng xã hội, ít tin tức từ báo quốc doanh” sẽ còn lên ngôi.

Cái “không gian công cộng” (public sphere) ấy rồi ra sẽ ngày càng lan tỏa. Xã hội dân sự ơi, hãy yên tâm!

Tôi không nghĩ rằng Giles hay Hugh bị “hurt” khi một bạn trẻ hỏi về trường hợp nữ nhà báo Anh Sarah Harrison có liên quan tới WikiLeaks và Edward Snowden đã không thể quay về Anh.

Với sự thẳng thắn, mạch lạc và dí dỏm, cả hai ông ấy nói rất rõ, dù có tự do đến đâu thì luật pháp và an ninh quốc gia vẫn cần được bảo vệ. Đồ thị hình sin được ông Tổng Vụ trưởng (TVT) dùng để miêu tả tương quan giữa nhà nước với báo chí. Báo chí sai phạm (xuống) thì kiểm soát nhà nước buộc phải tăng cường, khi chất lượng báo chí tăng (lên), thì kiểm soát nhà nước lại giảm.

Nhưng tôi tin vào sự chân thành của các đồng nghiệp Anh khi họ muốn được những người làm “mạng xã hội” mách nước để có thể hiểu biết về Việt Nam được nhiều hơn, được đúng hơn trong kỷ nguyên “ngoại giao kỹ thuật số”.

Ông Đại sứ công khai sứ mệnh trên đất nước này: không chỉ thúc đẩy quan hệ chính thức trên cấp độ nhà nước với nhau (chính trị-kinh tế-xã hội…), ông còn muốn hợp tác với chính phủ, người dân và báo chí Việt Nam để góp phần khuyến khích tự do báo chí, tự do lập hội…

Image copyright AFP
Image caption Mạng xã hội tạo nên 'truyền thông phi nhà nước' - Blogger Huỳnh Ngọc Chênh nhận giải Netizen năm 2013

Hỏi-đáp… Câu chuyện xoáy vào một cảnh báo “lơ lửng”: không ai có thể bỏ qua truyền thông “phi nhà nước”. Chợt nghĩ tới những tờ báo “hoành tráng”, có quy mô ngang cấp Bộ ở ta, thế nhưng đâu dễ mua trên các sạp báo hàng ngày! Phải chăng người dân xa lánh họ như một thứ “phở mậu dịch, kịch TV”?

Quả thật, tôi ngưỡng mộ các đồng nghiệp cả Anh lẫn Việt. Thay bằng các diễn văn lê thê về twitter, hay logic của internet... TVT Elliott kể về vài sự cố rất đời thường. Một vị đại sứ nọ đã gửi nhầm một câu đùa cá nhân lên twitter có 2500 followers thay vì đáng ra chỉ gửi cho một vài người thân.

Đáng ra chịu khiển trách và cấm dùng twitter, đại sứ đó chỉ bị nhắc nhở nhưng vẫn được khuyến khích sử dụng mạng xã hội.

Từ ngạc nhiên đến ngạc nhiên, ở một xứ hiện đại sang đây, song Mr. Elliott rất thông hiểu những rào cản của xã hội có tính chất thứ bậc (hierarchical). Ông Elliott còn kể về một cuộc gặp mặt được coi là quan trọng ở Bộ Ngoại giao Anh cấm mang công nghệ thông tin vào cuộc họp…

Cả chủ lẫn khách trao đổi khi thì trực tiếp, khi qua phiên dịch, cách vượt qua những rào cản như thế nào…

Ngưng đọng sau tọa đàm là ý tưởng kết nối trong-ngoài để mở rộng truyền thông đại chúng (TTĐC). Nhưng ta vẫn phải là ta! TTĐC đâu phải lãnh địa riêng cho đám người có quyền lực. Chức năng “kép”: vừa là nơi để trình bày các kiến thức về xã hội con người, vừa là nơi diễn ra các tương tác giữa các tầng lớp, các khu vực hay các nhóm xã hội.

Nhưng đúng hơn là MINDSET (nên dịch là “NÃO TRẠNG” Phương Chi ơi!), thay đổi NÃO TRẠNG mới là điều khó nhất, ở Anh quốc, ở Việt Nam và có lẽ ở mọi nơi trên trái đất này.

Có đúng không hỡi các bạn trẻ, hay là vì tôi lẩn thẩn nên nghĩ như vậy???

Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của ông Đinh Hoàng Thắng, bài đã được đăng trên trang Facebook cá nhân của tác giả.

Tin liên quan