VTV muốn gì ở Công Phượng?

Bản quyền hình ảnh The thao Van hoa
Image caption Nguyễn Công Phượng là ngôi sao bóng đá được nhiều người kỳ vọng

Những thắc mắc về tuổi của Công Phượng tưởng chừng đã chấm dứt khi giấy khai sinh gốc của cầu thủ này được công khai và VFF ra kết luận. Nhưng với VTV như vậy là chưa đủ, trong chương trình Chuyển động 24h trưa 16/11/2014, những nghi vấn tiếp tục được đưa ra.

Học bạ

Theo VTV, có những điểm khác lạ như chữ trong học bạ đều tăm tắp trong khi nó đáng lẽ ra phải có các nét khác nhau ở các năm giống như Đặng Thị Phương đã từng học cùng Công Phượng.

Thắc mắc tiếp theo là Phượng có đến 2 Giấy chứng nhận Hoàn thành chương trình Tiểu học, một ghi tốt nghiệp năm 2006, một là 2007.

Để giải đáp phần nào cho vấn đề này, trong học bạ của Phượng có một điểm khác với Đặng Thị Phương là tiền đạo U19 phải học đến 2 năm lớp 4 (đúp 1 năm) nhưng không thấy VTV đả động.

Thật ra chuyện học hành ở quê như mẹ Phượng thừa nhận cũng chẳng được chú ý và thậm chí như chúng ta biết chuyện đi “xin” một cái giấy chứng nhận cũng chẳng phải là quá khó ở những nơi như thế này.

Có thể thấy, chuyện học hành của cầu thủ này trước đây rất “lem nhem” vì chỉ “đi đá bóng suốt”, chuyện có đi “xin” hay gì gì nữa để lên lớp hoặc tốt nghiệp là một chuyện bản thân Phượng, bố mẹ và những cán bộ thầy cô không ai muốn nhắc lại.

Dù sao cũng phải thừa nhận rằng nhìn vào Học bạ và Giấy chứng nhận tốt nghiệp Tiểu học vẫn chưa thế kết luận được Công Phượng bao nhiêu tuổi.

Hỏi hàng xóm, bạn bè

Phóng viên VTV hỏi một người sinh năm 90, người này “xác nhận em trai sinh năm 93 của mình học cùng Công Phượng”, nhưng người này lại nói: “Công Phượng là 93. 93 hay 94 gì…”. Như vậy người này cũng không chắc chắn, tiếc là dòng phụ đề (do lo ngại khán giả không nghe rõ giọng địa phương) lại không “dịch” đoạn “hay 94 gì” mà chỉ ghi “Công Phượng là 93”.

Tiếp theo đó mẹ của Đặng Thị Phương trả lời thay con gái (vì đang đi làm xa) rằng không phải cô con gái sinh năm 95 mà là cậu con trai sinh năm 93 mới học cùng Công Phượng và thêm chi tiết về chuyện Công Phượng làm lại học bạ giấy khai sinh: “Cả làng này họ biết nhưng họ giấu hết”.

Những điều trên chắc chắn ngược hoàn toàn với những người đã bênh vực Công Phượng, ai đúng ai sai thật khó khẳng định. Những người đồng tình với Công Phượng, chúng ta không thể biết được rằng họ nói vậy có vì tình cảm cá nhân hay không, và những người không đồng tình thì cũng không biết do khách quan hay do sự không thân thiết ngoài đời.

Chưa có cuộc tiếp xúc nào với bạn thực sự học cùng Công Phượng, mà ngay cả khi có học cùng đi chăng nữa, bạn cùng lớp có biết hết tuổi thật của nhau? Tôi có không ít bạn cùng lớp mà sau rất nhiều năm mới biết rằng thực ra kém hoặc hơn tuổi mình.

Tóm lại, những cuộc tiếp xúc với người thân của bạn bè trên đây cũng chưa thể khẳng định được điều gì.

Giấy khai sinh

Bản quyền hình ảnh congphuong

VTV đặt dấu hỏi cho tờ Giấy khai sinh gốc đã cũ vàng của Công Phượng rằng nó thiếu 2 nội dung Số và Quyển nên như vậy không có giá trị pháp lý.

Về điều này vài ngày trước khi VFF điều tra, một cán bộ Tư pháp - Hộ tịch của xã cho biết, do thời điểm đó quy trình thủ tục hành chính còn lỏng lẻo nên mới dẫn đến tình trạng thiếu sót. Sau này, xã đã thu hồi giấy khai sinh gốc để làm lại. Không chỉ Công Phượng mà hàng trăm nhân khẩu ở xã Mỹ Sơn thời điểm năm 2010 đều phải làm lại giấy khai sinh theo chuẩn mới, theo nghị định 158 của Chính phủ.

Sau khi đi tìm cuốn sổ đăng ký khai sinh nhưng nó được cán bộ xã báo mất từ lâu, VTV đưa ra nghi vấn: giấy khai sinh mới của Công Phượng được làm lại trên cơ sở nào, và sẵn sàng cấp lại theo lời khai của nhân thân là một việc làm nguy hiểm.

Đúng là như thế, nhưng lỗi đâu phải ở gia đình Công Phượng.

Hộ khẩu

Theo VTV, nó “bị sửa chữa nhập nhèm” nhưng “không bình luận nó đúng hay sai”. Họ rõ ràng đã bỏ qua việc Công Phượng có một người anh trai đã mất vì đuối nước, gia đình đã giải thích vài ngày trước trên báo rằng đó là cán bộ đã ghi đè tên của Phượng lên người anh trai Nguyễn Công Khoa sinh năm 93 nên mới có sự nhầm lẫn như thế.

VTV còn bỏ qua một điều nữa, trên Công Khoa còn một người chị (Nguyễn Thị Kiều) sinh tháng 8 năm 1990, nếu quả thật Công Phượng sinh ngày 21/1/1993 thì có nghĩa rằng trong vòng 29 tháng kể từ ngày sinh Nguyễn Thị Kiều, bà Nguyễn Thị Hoa phải sinh tiếp 2 người con. Cứ trung bình vừa sinh nở xong 5 tháng lại có thai và sinh tiếp trong khi những người con khác lại có khoảng cách dài và hợp lý hơn nhiều. Theo kinh nghiệm dân gian, phụ nữ thường thường khó sinh nở không đều như thế.

Bằng chứng mới nhất mà VTV tìm ra là Hồ sơ hộ khẩu năm 2002, ở đó có ghi Công Phượng sinh năm 1993 thật, nhưng nó cũng hoàn toàn không ghi tên người anh Công Khoa như cuốn Hộ khẩu 2001 kia, điều này đã được gia đình và cán bộ giải thích rằng sửa lại do Khoa mất năm 2000.

Bản quyền hình ảnh Kenh 14
Image caption Công Phượng thuộc lứa đầu của Học viện bóng đá HAGL-Arsenal-JMG

Cách tiếp cận của VTV có vấn đề

Tóm lại, tất cả những điều trên đều chưa đủ xác thực. Những lập luận mà tôi đưa ra và những chứng cứ của VTV rốt cuộc không thể làm sáng tỏ vấn đề. Cứ cho rằng tôi đứng về phía Công Phượng, “đóng vai” người bảo vệ Công Phượng, nhưng chính tôi cũng không dám khẳng định tuổi thật của em là bao nhiêu và rõ ràng có những nghi vấn tôi chưa giải thích được.

Còn VTV, họ đang “đóng vai” gì? Nếu hỏi, có lẽ VTV sẽ trả lời rằng họ không đứng về phía ai cả, họ đứng về phía “sự thật”. Nhưng nếu vậy, mọi chi tiết phải được nêu ra chứ không phải bỏ qua những thông tin có thể có lợi cho lời giải thích của gia đình cầu thủ này.

Những ai xem chương trình có lẽ đều bất ngờ với cách dàn dựng không khác gì phóng sự điều tra án mạng hoặc buôn ma túy với không khí căng thẳng từ đầu đến cuối cùng với khuôn mặt “hình sự” của người dẫn chương trình. Lời kêu gọi Công Phượng lên tiếng khiến người ta cảm tưởng đây là lời kêu gọi một tên tội phạm đang lẩn trốn ra đầu thú trước pháp luật.

Công Phượng thực ra đã trả lời báo chí hơn 1 tuần trước đây rồi nhưng hiện nay VTV không tin. Vậy nếu cầu thủ này tiếp tục trả lời rằng “Em sinh năm 95” thì VTV có tin hay không?

Ngày sinh tháng đẻ và cả bố mẹ đẻ, chỉ có người sinh ra mới có thể trả lời cho con mình mà thôi, đứa trẻ mới lọt lòng chỉ biết khóc chứ đâu nhận biết được những việc đó, tất cả đều do cha mẹ kể lại và nhiều khi đến lúc lâm chung các bậc sinh thành mới cho con mình biết sự thật. Tôi không biết Công Phượng thế nào, nhưng người rõ nhất là mẹ em chứ không phải em.

Tất cả những giấy tờ dù là gốc hay sửa lại đều trước khoảng thời gian thi tuyển vào Học viện HAGL – JMG rất xa chứng tỏ dù Công Phượng và gia đình có sửa cũng không phải là mục đích để vào đây, học viện HAGL cũng chẳng liên quan vì họ không chạy theo thành tích và suýt không nhận Công Phượng do quá bé so với các bạn cùng trang lứa.

Vậy thì VTV điều tra đến cùng để làm gì trong khi lỗi lớn nhất là ở chính quyền địa phương mà những nơi còn lạc hậu thì ở đâu chả thế. Ở Châu Phi chẳng hạn, tuổi cầu thủ không biết đâu mà lần. Một trong những huyền thoại bóng đá của châu lục này – Samuel Eto’o, sinh năm 1981 nhưng theo người tình cũ của “Báo đen” thì Eto’o đã cho cô xem một số giấy tờ chứng tỏ anh sinh năm 1974 tức là năm nay đã 40 tuổi.

Eto’o giờ có nói cũng chả ai tin vì không ai biết dựa trên cơ sở nào, tiền đạo người Cameroon chỉ có thể trả lời bằng các bàn thắng, như pha Hat-trick anh ghi vào lưới Man United khi sắp bước sang “tuổi 40” chẳng hạn.

Trường hợp của Công Phượng, em còn quá trẻ để đối mặt với chuyện này. Nếu bây giờ em thực sự sinh năm 93 thì có khi lại may, chứ nếu đúng em sinh 95 thì dư luận chưa tha cho em đâu.

Xin nhắc lại lần lần cuối rằng tôi không thể khẳng định được gì, VTV cũng thế. Vấn đề lớn nhất ở đây là cách đặt vấn đề và tiếp cận vấn đề của VTV. “Quá trình đi tìm sự thật” của VTV có thể “không bao giờ là có lỗi” (theo cách diễn đạt của họ), nhưng nếu nhân vật chính chứng minh được mình vô tội, VTV có cảm thấy mình đã có lỗi với cách tiếp cận vấn đề của mình không?

Khi chưa có bằng chứng xác đáng mà đã tin tưởng chắc chắn người khác có tội, đó không phải lỗi ở hành động cụ thể mà là lỗi về thái độ. So sánh thế này thì sẽ thấy nặng nề: anh không thể đối xử với người mắc lỗi đi sai làn đường giống như với một tên tử tù được.

Cách tiếp cận vấn đề quá nặng nề của VTV có để lại hậu quả hay không, chỉ có thời gian mới có thể trả lời. Hy vọng áp lực này sẽ không đeo chì vào đôi chân của Công Phượng để rồi giết chết một tài năng vốn chưa bao giờ biết gian lận trên sân cỏ.

Bài phản ánh quan điểm và văn phong riêng của tác giả từ Hà Nội.