Tiểu học Nhật Bản và ‘kỹ năng mềm’

Image caption Học sinh đang luyện tập bóng đá tại một trường cấp 1 ở Kanagawa.

Trong dịp thăm quan một trường tiểu học ở thủ đô Tokyo vào tháng Chín, tôi đã có hai cơ hội được quan sát tận mắt hoạt động của câu lạc bộ thí nghiệm.

Các em hầu hết là học sinh lớp 4, 5 trong trang phục bảo hộ trắng, chững chạc như những nhà thí nghiệm thực thụ. Thày giáo chuyên phụ trách môn khoa học tự nhiên hướng dẫn các chú ý đảm bảo an toàn cho học sinh. Các bước chuẩn bị dụng cụ, hóa chất, thực hành, dọn dẹp đều do các em đảm nhận.

Lần đầu tiên là buổi thí nghiệm về nổ khí Hydro, lần thứ hai là buổi thí nghiệm về phản ứng cháy. Cho đến giờ tôi vẫn ấn tượng với những khuôn mặt bừng sáng khi các em quan sát thấy màu ngọn lửa đổi màu, hay khi các em thí nghiệm thành công tiếng nổ phát ra làm cả phòng giật mình thích thú.

Tiếng bàn luận sôi nổi khi các em phát hiện nhiệt tỏa ra từ ống thí nghiệm hay mùi đặc trưng của hóa chất. Những đôi mắt chăm chú nhìn bạn mình làm thí nghiệm và cảm giác háo hức đến lượt mình được thực hành. Niềm vui của các em đã lây lan sang tôi khiến tôi thấy thèm thuồng vì xưa tôi cũng từng học các tiết học về thí nghiệm nhưng là “học chay” trên sách vở.

Image caption Học sinh cấp một đã học sử dụng bình phun nước chữa cháy.

Với mục tiêu giúp trẻ hình thành “kỹ năng mềm”, hầu hết các trường tiểu học ở Nhật đều có hoạt động câu lạc bộ dành cho các học sinh từ khối lớp 4 trở lên, được tổ chức đều đặn 2 lần/tháng trở lên.

Những kỹ năng cần rèn luyện gồm cách ứng xử giao tiếp (cùng trang lứa và bạn khác tuổi), phát triển cá tính, tăng cường tinh thần hoạt động tập thể và thái độ tự chủ, và mức độ tích cực thực hành.

Ở mô hình câu lạc bộ, các em học sinh tuy khác nhau về lứa tuổi, lớp học nhưng có cùng sở thích sẽ tập hợp thành một đoàn thể sinh hoạt chung, cùng tin tưởng, giúp đỡ lẫn nhau.

Tùy theo sở thích của học sinh mà mỗi trường có những loại hình câu lạc bộ và số lượng khác nhau. Thường một câu lạc bộ bao gồm từ 15 thành viên trở lên. Các em hoạt động dưới sự chỉ dẫn của giáo viên.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là người đề xuất hướng hoạt động, phương thức cũng như các quy định của câu lạc bộ hoàn toàn do chính các em tự bàn bạc và quyết định.

Các hoạt động câu lạc bộ được chia thành hai mảng chính là mảng thể thao và mảng văn hóa.

Mảng thể thao phong phú về chủng loại như câu lạc bộ bóng đá, bóng chày, bóng chuyền, nhảy dây, khiêu vũ.... Nhằm tăng cường sức khỏe và tinh thần yêu thể thao, tạo thói quen vận động cho trẻ, mảng thể thao rất được khuyến khích.

Image caption Học sinh chơi bóng chày với trang phục rất chuyên nghiệp. Bóng chày là môn thể thao được ưa chuộng tại Nhật.

Mảng văn hóa không kém phần sôi nổi, hấp dẫn. Có rất nhiều loại câu lạc bộ như câu lạc bộ thí nghiệm, câu lạc bộ diễn kịch, câu lạc bộ nhạc cụ, câu lạc bộ tiếng Anh, câu lạc bộ vẽ tranh, câu lạc bộ đánh cờ, câu lạc bộ luyện chữ, câu lạc bộ máy tính, câu lạc bộ thủ công...

Thông qua các hoạt động của câu lạc bộ, trẻ nhỏ tuổi học được sự quan trọng của tính nhẫn nại, giữ kỷ luật, trẻ lớn tuổi hơn nuôi dưỡng được tinh thần trách nhiệm khi giữ vai trò đầu đàn, đồng thời vun đắp thêm lòng tốt, sự thân thiện, tinh thần tập thể, và cũng chính nơi đây là bước khỏi đầu khơi dậy những khả năng tiềm ẩn và nuôi dưỡng những niềm đam mê.

Từ những câu lạc bộ đã có những nhân tài trở thành các tuyển thủ quốc gia hay các tay đánh bóng chày nổi tiếng thế giới... Các nhà khoa học nhí hay các diễn viên nhỏ tuổi nhiều người đã thành danh.

Các thế hệ học sinh lớn lên, trưởng thành với tâm hồn phong phú và có nhiều trải nghiệm thú vị là những công dân góp ích cho tập thể, xã hội. Thiết nghĩ các hoạt động câu lạc bộ như thế này nếu sớm có ở các trường tiểu học tại Việt Nam thì hay biết mấy.

Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả, hiện là sinh viên năm thứ tư chuyên ngành giáo dục tiểu học trường quốc lập Tokyo Gakugei University.

Tin liên quan