Got a TV Licence?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

Find out more
I don’t have a TV Licence.

Tóm tắt

  1. Có 13.964 điểm bỏ phiếu trên toàn quốc. Các phòng phiếu mở lúc 06:00 giờ sáng, và đóng lúc 20:00 ngày 9/05, giờ địa phương
  2. Có 42,48 triệu cử tri đã đăng ký. 11 triệu cử tri đã bỏ phiếu từ tuần trước
  3. Việc bầu tân tổng thống sẽ chấm dứt sáu tháng “trống vắng” về chính trị vì vụ sụp đổ của nhiệm kỳ Tổng thống Park Geun-hye
  4. Việc lập tân nội các sẽ rất khó khăn nếu tân tổng thống chỉ thắng với đa số phiếu mỏng
  5. Nếu ứng viên thắng cử không tạo được đà để tạo uy thế, Quốc hội Hàn Quốc sẽ có thể tiếp tục chia rẽ và ngăn chặn các dự luật tổng thống đưa ra

Tường thuật trực tiếp

Thời gian tính bằng giờ Anh

Ngay lúc ông Moon Jae-in được chúc mừng thắng cử Tổng thống Hàn Quốc, Trung Quốc tuyên bố họ thử thành công một loại hỏa tiễn định vị ngoài Biển Bột Hải.

Cùng thời gian, một cựu chuyên gia phân tích về Bắc Hàn của CIA, bà Sue Mi Terry nói với BBC rằng quan điểm muốn đàm phán với Bắc Hàn của ông Moon "sẽ gây ra ý kiến trái chiều" với Hoa Kỳ.

Hiện chính quyền Donald Trump không muốn đối thoại mà muốn tăng sức ép tối đa lên Bình Nhưỡng.

Ông Moon Jae-in bế cháu nội trong lúc vận động tranh cử.
Getty Images
Ông Moon Jae-in bế cháu nội trong lúc vận động tranh cử

Reuters: Ứng viên thiên tả và luật sư nhân quyền Moon Jae-in đã thắng lớn trong cuộc tranh đua giành chức Tổng thống Hàn Quốc, theo thăm dò ngoài phòng phiếu. 

Ông Moon dù nêu ý kiến rằng cần phải liên hệ để giao tiếp với Bắc Hàn, vẫn được cử tri Nam Hàn tín nhiệm và trao cho 41,4% phiếu bầu.

Hiện chưa rõ ông có sáng kiến gì để ngăn Bình Nhưỡng tiếp tục chương trình vũ khí của họ.

Diễu binh với tên lửa tại Bình Nhưỡng
Getty Images
Diễu binh với tên lửa tại Bình Nhưỡng

Tân lãnh đạo Hàn Quốc sẽ phải chú ý ngay đến thái độ từ Bình Nhưỡng.

Hình từ nhà ga có tuyến đường xuyên Vĩ tuyến 38 sang thủ đô của miền Bắc nhưng bị ngưng lại từ nhiều năm.

Ga Dosan
bbcvietnamese
Điểm đến Bình Nhưỡng trên tuyến tàu Nam Bắc bị ngưng lại đã hàng chục năm

Luật sư nhân quyền gốc Bắc làm tổng thống Nam Hàn

Sinh ngày 24 tháng 1 năm 1953, hơn nửa năm trước khi Nam Bắc Triều Tiên ký cuộc đình chiến vào tháng 7, ông Moon Jae-in là con của một người tỵ nạn đến từ Bắc Hàn.

Cha mẹ ông chạy khỏi miền Bắc trong đoàn người vào Nam trên con tàu vận tải của Hoa Kỳ vào tháng 12/1950, ngay sau khi Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ.

Đáp trả các cáo buộc rằng ông có quan điểm ủng hộ miền Bắc, ông Moon từng nói:

“Cha tôi đã vào Nam chạy trốn khỏi Bắc Hàn vì căm thù chế độ cộng sản, tôi cũng căm thù hệ thống cộng sản miền Bắc. Nhưng điều này không có nghĩa là tôi bỏ rơi đồng bào miền Bắc trong đau khổ dưới chế độ áp bức đó.”

Sinh ra ở đảo Geoje, Moon Jae-in sống trong tuổi thơ nghèo vào giai đoạn Hàn Quốc là một trong những nước đói khổ nhất châu Á sau Thế Chiến 2 và phải nhận viện trợ của Hoa Kỳ.

Cha ông làm lao công trong một trại giam tù binh chiến tranh, mẹ ông bán trứng ngoài chợ Busan.

Lớn lên, ông tham gia phong trào sinh viên và ủng hộ cho các hoạt động dân chủ, chống lại chính quyền độc đoán của Tướng Park Chung-hee, cha của nữ tổng thống Park Geun-hye sau này.

Trong thời gian học luật ở Đại học Kyunghee, ông bị quân cảnh bắt vì hoạt động chính trị và bị đuổi học.

Sau này, ông cũng không được làm thẩm phán vì có án hai lần bị bắt do chống chính quyền.

Vì thế, Moon Jae-in đã chọn con đường làm luật sư nhân quyền.

Đồng nghiệp cùng hãng luật của ông, Roh Moo-hyun sau đã trở thành tổng thống Hàn Quốc.

Ông Moon làm cố vấn cho ông Roh và hai người là bạn cho đến khi ông Roh tự sát năm 2009.

Bản thân ông Moon Jae-in đồng sáng lập ra báo Hankyoreh và tiếp tục đấu tranh chính trị ở vị trí dân biểu, nhà hoạt động dân quyền và chủ tịch Hội luật gia Busan.

Ông là ứng viên của Đảng Dân chủ Hàn Quốc ra tranh chức Tổng thống Hàn Quốc.  

Theo đạo Công giáo, ông có vợ, môt con trai và một con gái.

1|���D�&

Moon Jae-in
Getty Images
Ông Moon Jae-in thắng cử làm tổng thống Hàn Quốc năm 2017

Cử tri Nam Hàn đã bỏ phiếu bầu ứng cử viên theo đường lối tự do Moon Jae-in làm tổng thống của họ, theo thăm dò ý kiến sau bỏ phiếu. 

Ông Moon dẫn đầu với 41.4%, và đối thủ theo sát ông nhất, ông Hong Joon-Pyo, được 23.3%. 

Ông Moon ủng hộ tăng đối thoại với Bắc Hàn, một thay đổi lớn so với chính sách hiện hành của Nam Hàn. 

Ông Moon Jae-in
XINHUA
Ông Moon Jae-in

'Cử tri bé xíu' - em nhỏ cùng cha mẹ đến phòng phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống ở Hàn Quốc.

Phòng phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống ở Hàn Quốc.
Xinhua
Trẻ em trong phòng phiếu ở cuộc bầu cử tổng thống ở Hàn Quốc

Kể từ khi hiệp định đình chiến tháng 7/1953 được Mỹ và Liên Xô ký kết, hai miền Nam Bắc Hàn bị chia đôi ở vĩ tuyến 38 độ Bắc.

Phía Nam, các đơn vị thủy quân lục chiến Hàn Quốc canh gác khu Phi quân sự DMZ, và đối mặt hàng ngày với "kẻ thù bóng ma" qua biên giới.

Hình của Nguyễn Giang từ đài quan sát Dosan của Thủy quân Lục chiến Hàn Quốc nhìn sang phía Bắc Hàn.

Nhìn qua Vĩ tuyến 38 độ Bắc sang lãnh thổ Bắc Triều Tiên
Nguyen Giang
Nhìn qua Vĩ tuyến 38 độ Bắc sang lãnh thổ Bắc Triều Tiên

Chỉ số giao dịch chứng khoán KOSPI (Korea Composite Stock Price Index) đạt mức đỉnh điểm với 2.292,76 điểm, trong khi chỉ số sàn Seoul bourse tăng 51,52 điểm (2,3%) và đóng cửa ở mức cao nhất hôm qua 8/5. 

Các nhà đầu tư kỳ vọng chính phủ mới sẽ có các biện pháp thúc đẩy kinh tế. 

Các nhà đầu tư trước cửa bảng giao dịch điện tử sàn KOSPI
EPA/YONHAP

Câu hỏi về Thaad.

Dù ai lên làm tổng thống Hàn Quốc nhiệm kỳ tới, câu hỏi về hệ thống phòng thủ hỏa tiễn Thaad cũng sẽ tiếp tục gây căng thẳng với Bắc Hàn và Trung Quốc.

Hồi đầu năm nay, Hoa Kỳ ra quyết định triển khai giai đoạn đầu của hệ thống phòng thủ hỏa tiễn gây tranh cãi tại Nam Hàn.

Hệ thống Phòng thủ Hỏa tiễn Tầm cao Giai đoạn cuối (Thaad) được thiết lập nhằm bảo vệ Nam Hàn trước đe dọa từ Bắc Hàn.

Quyết định này được Hoa Kỳ sang thời Donald Trump tiếp tục thực hiện để răn đe Bắc Hàn sau khi nước này liên tiếp phóng hỏa tiễn đạn đạo, vi phạm chế tài Liên Hiệp Quốc.

Thaad
BBC
Hệ thống Thaad được triển khai ở Nam Hàn

Giữa tháng 2/2017, dư luận Hàn Quốc bị chấn động bở tin về vụ ám sát ông Kim Jong-nam, anh trai của lãnh tụ Bắc Hàn, Kim Jong-un, tại Malaysia.

Kim Jong-nam là con ngoài giá thú của cố Chủ tịch Kim Jong-il với bà Sung Hae-rim, một diễn viên gốc Nam Hàn, người đã qua đời tại Moscow.

Ông được cho là theo xu hướng muốn cải cách kinh tế ở Bắc Hàn và do vậy bất hòa với em trai Kim Jong-un.

Năm 2001, ông Kim bị bắt khi tìm cách nhập cảnh Nhật Bản bằng hộ chiếu giả. Lúc đó ông nói với các quan chức là ông định thăm Disneyland Tokyo.

Vụ này khiến ông bị thất sủng với cha. Trước đó có tin ông Kim Jong-il muốn chọn ông làm người kế vị.

Từ đó Kim Jong-nam sống cuộc đời thầm lặng chủ yếu ở nước ngoài, nhất là Macau.

Năm 2012 ông được dẫn lời nói trong một cuốn sách rằng ông cho là em trai của ông, Kim Jong-un, không có tố chất lãnh đạo và Bắc Hàn không ổn định, cần cải cách kinh tế kiểu Trung Quốc.

Trong quá khứ, ông Kim Jong-nam đã từng bị ám sát hụt. Một gián điệp Bắc Hàn bị Nam Hàn bắt năm 2012 nhận là đã từng tham gia một vụ ám sát ông Kim Jong-nam bằng xe hơi nhưng không thành.

Cuộc điều tra của Malaysia nêu tên hai nghi phạm, một Việt Nam, một Indonesia bị cáo buộc đã gây ra cái chết của ông Kim Jong-nam hôm 13/02 tại sân bay Kuala Lumpur.

Ông Kim Jong-nam bị giết hôm 13/02/2017 ở Malaysia
Getty Images
Ông Kim Jong-nam bị giết hôm 13/02/2017 ở Malaysia

Nhiều chuyên gia cho rằng ông Moon sẽ không thúc đẩy các kế hoạch hòa giải với Bình Nhưỡng vì Bắc Hàn đã đi quá xa trong việc phát triển vũ khí hạt nhân, tờ South China Morning Post viết. 

Quan điểm của công chúng đã thay đổi nhiều kể từ khi Kim Jong-un lên cầm quyền năm 2011. Ngày càng có ít người Nam Hàn tin rằng viện trợ kinh tế có thể khiến Bắc Hàn từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân. 

Tuy vậy, các nhà phân tích tin rằng ông Moon hay ông Ahn chí ít cũng mở cửa cho các cuộc đàm phán với Bắc Hàn.  

Ông Hong Joon-pyo, ứng viên tổng thống của Đảng Tự do Hàn Quốc tại một cuộc vận động hôm 05/05 ở Seoul

Ứng viên của Đảng Tự do, ông Hong Joon-pyo, vận động tranh cử hôm 05/05 ở Seoul
Xinhua
Ứng viên của Đảng Tự do, ông Hong Joon-pyo, vận động tranh cử hôm 05/05 ở Seoul

Ngoại trưởng Trung Quốc, ông Vương Nghị tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc ở New York hôm 28/04/2017 để phát biểu về tình hình Bán đảo Triều Tiên.

Thái độ của Bình Nhưỡng với Bắc Kinh đã có thay đổi, xấu đi so với trước.

Hôm 3/5, hãng tin KCNA của Bắc Hàn nói Trung Quốc nên biết ơn vì được Bình Nhưỡng bảo vệ.

Bài báo ký tên trên KCNA cảnh báo "hậu quả nghiêm trọng" nếu sự kiên nhẫn của Bắc Hàn bị thử thách.

Lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong-un vẫn chưa thăm Bắc Kinh, hơn 5 năm sau khi lên cầm quyền.

Một số nhà quan sát nói mặc dù Trung Quốc là nhà cung cấp viện trợ chính cho Bình Nhưỡng, quan hệ hai bên đã xấu đi từ khi Bắc Kinh cấm nhập khẩu than của Bắc Hàn từ tháng Hai.

Báo Global Times đăng ít nhất 11 xã luận về đe dọa hạt nhân của Bắc Hàn từ khi có vụ thử tên lửa thất bại của Bắc Hàn hôm 16/4.

Ngoại trưởng Trung Quốc, ông Vương Nghị ở New York hôm 28/04/2017
Xinhua
Ngoại trưởng Trung Quốc, ông Vương Nghị phát biểu về Bắc Hàn tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc ở New York hôm 28/04/2017

Không rõ Bắc Hàn theo dõi cuộc bầu cử tổng thống của Nam Hàn tới mức độ nào. Chỉ biết hồi 2015, chính quyền miền Bắc gọi cuộc bầu cử đưa bà Park Geun-hye lên cầm quyền là "trò lừa đảo", và nhắc lại rằng cha bà, ông Park Chung-hee là "tên độc tài".

Bắc Triều Tiên luôn có các buổi lễ khác: Trong hình của Xinhua là cảnh các cán bộ nhà nước cộng sản xem duyệt binh hôm 15/04/2017 ở Bình Nhưỡng.

Đại biểu xem duyệt binh ở Bình Nhưỡng 15/04/2017
Xinhua
Bên kia biên giới: Đại biểu xem duyệt binh ở Bình Nhưỡng 15/04/2017

Ứng viên tổng thống Ahn Cheol-soo và vợ, giáo sư đại học y Kim Mi-kyung đi bỏ phiếu tại Seoul sáng nay 09/05.

Ông Ahn, bản thân cũng là bác sỹ, hiện lãnh đạo Liên minh Tân Chính trị Dân chủ.

Ứng viên tổng thống Ahn Cheol-soo và vợ, giáo sư đại học y Kim Mi-kyung
Xinhua
Ứng viên tổng thống Ahn Cheol-soo và vợ là bà Kim Mi-kyung, giáo sư đại học y

Chiến dịch vận động tranh cử ở Nam Hàn không ồn ào náo nhiệt trên đường phố. Luật bầu cử Nam Hàn quy định chỉ các quan chức vận động tranh cử có đăng ký được phép trưng bày tên tuổi và hình ảnh các ứng viên, tờ South China Morning Post cho hay. Tuy nhiên, cử tri Nam Hàn có nhiều chia rẽ sâu sắc về tư tưởng, thế hệ và cả sử ủng hộ mang tính vùng miền in sâu. Trên mạng, chiến dịch tranh cử đã trở nên gay gắt, với các trang mạng xã hội tràn ngập lời qua tiếng lại giữa những người ủng hộ ông Moon, ông Ahn và các ứng viên khác.  

Các ứng viên tổng thống trong buổi tranh luận trên truyền hình ngày 23/4
EPA/JEON HEON-KYUN
Các ứng viên tổng thống trong buổi tranh luận trên truyền hình ngày 23/4

Ứng viên Moon Jae-in đã bỏ phiếu cùng vợ hôm 9/05.

Ông là cựu luật sư nhân quyền và cựu cố vấn của Tổng thống Roh Moo-hyun, hiện là ứng viên của Đảng Dân chủ Hàn Quốc.

Ứng viên Moon Jae-in đã bỏ phiếu cùng vợ hôm 9/05
Xinhua
Ứng viên Moon Jae-in đã bỏ phiếu cùng vợ hôm 9/05

Điều thần kỳ bên sông Hàn

Tăng trưởng kinh tế tới mức ‘kỳ diệu’ biến Hàn Quốc từ một quốc gia thuộc hàng nghèo nhất Đông Á sau Thế Chiến 2 thành nền kinh tế thứ 12 thế giới chỉ trong ba thập niên.

Giai đoạn 1960-1980, tăng trưởng kinh tế trung bình trên 8% một năm biến Seoul, bên sông Hàn, thành một trung tâm quốc tế về may mặc, sản xuất hàng điện tử, xe hơi và sau này là thời trang.

Hỗ trợ của chính phủ về thuế và tín dụng cùng cách thức khai thác các thị trường quốc tế đã tạo ra những chaebol như Hyundai, Samsung, LG.

Năm 2004, Hàn Quốc chính thức gia nhập “câu lạc bộ nghìn tỷ đô” gồm các quốc gia có tổng sản phẩm quốc nội vượt ngưỡng đó.

Đường phố Seoul
BBC

Dù phát triển hiện đại nhanh chóng, Hàn Quốc luôn cố gắng giữ các công trình từ thời kỳ phong kiến của họ. Hình Điện Cần Chánh, Seoul.

Điện Cần Chánh trong Cung Cảnh Phúc, Seoul
BBC Tiếng Việt
Trước Điện Cần Chánh trong Cung Cảnh Phúc, Seoul

Các nước Đông Bắc Á đặc biệt quan tâm đến bầu cử tổng thống Hàn.

Cuối năm 2016, một báo Nhật Bản, Nikkei Asian Review lo ngại tân chính phủ Hàn Quốc thân Bắc Kinh "sẽ xoay chuyển an ninh" ở Đông Bắc Á. 

Bài "Park's potential exit shakes East Asian security ties" đặt câu hỏi về các quan hệ an ninh với Seoul nếu Tổng thống Hàn Quốc, bà Park Geun Hye phải từ chức.

"Nếu tân chính quyền Hàn Quốc thân Trung Quốc thì có lo ngại thông tin tình báo Tokyo chia sẻ với Seoul sẽ bị tiết lộ cho Bắc Kinh."

Nay thì bà Park đã từ chức và câu hỏi là tân tổng thống Hàn Quốc sẽ thiên về Trung Quốc hay Nhật Bản.

Trong hình là xe tăng Trung Quốc tham chiến ở Triều Tiên giai đoạn 1950-53.

Xe tăng Trung Quốc tham chiến ở Triều Tiên giai đoạn 1950-53 tại khu tưởng niệm chiến tranh, Seoul
bbcvietnamese.com
Trong hình là xe tăng Trung Quốc tham chiến ở Triều Tiên giai đoạn 1950-53. Hiện vật ở khu The War Memorial, Seoul.

Ông Moon Jae-in (trái) và ông Ahn Cheol-soo là hai đối thủ chính trong cuộc bầu cử này.

Ông Moon Jae-in, một luật sư nhân quyền theo khuynh hướng tự do, ứng viên của Đảng Dân chủ theo đường lối tự do hiện đang dẫn trước. Từng là trợ lý của cựu Tổng thống Roh Moo-hyun, ông đang thử vận may lần thứ hai sau khi thua bà Park trong cuộc bầu cử hồi năm 2012. Là một nhà hoạt động chính trị thời sinh viên, ông bị đuổi khỏi trường luật hồi thập niên 1970 vì tham gia biểu tình chống cha bà Park, Tổng thống Park Chung-Hee. Sau khi lấy được bằng hành nghề, ông làm luật sư nhân quyền trong nhiều năm rồi bước chân vào chính trị khi ông Roh lên làm tổng thống.

Đối thủ mạnh nhất của ông Moon là ông Ahn Cheol-soo, một nhà tài phiệt phần mềm và người đồng sáng lập Đảng Nhân dân theo đường lối trung tả. Được coi là "Bill Gates của Nam Hàn", ông Ahn xây dựng một hình ảnh là người không dính vào tham nhũng.

Theo sát hai ứng viên trên là ông Hong Joon-pyo từ Đảng Tự do Hàn Quốc theo đường lối bảo thủ, người đang từng bước giành thêm ủng hộ của cử tri.

Getty Images
Getty Images

Có tổng cộng 13 ứng viên tranh cử vị trí tổng thống lần này.

Trong bầu không khí chính trị hiện thời tại Nam Hàn, các chủ đề lớn gồm lập tân chính phủ, cải tổ hệ thống doanh nghiệp, chống nạn thất nghiệp, vấn đề Bắc Hàn và hệ thống phòng thủ hỏa tiễn Thaad, đều cần xem xét gấp rút.

Xinhua
Xinhua

Theo trang Chosun Ilbo, lần đầu từ hai thập niên, số cử tri đi bỏ phiếu có thể đạt gần 80%, nhưng có thể vẫn thấp hơn 89,2% khi lần đầu Hàn Quốc cho bầu cử tổng thống dân chủ năm 1987.

Xinhua
Xinhua