Kỷ niệm 80 năm BBC World Service

Cập nhật: 09:53 GMT - thứ ba, 28 tháng 2, 2012
  • NGÀY MỞ ĐẦU

    Thế giới vụ đài BBC (mà khi đó có tên là BBC's Empire Service) khai trương vào tháng 12/1932, nhờ kỹ thuật phát thanh sóng ngắn.

    Bất chấp tiên đoán khá ảm đạm của Tổng Giám đốc BBC đầu tiên, John Reith, "Các chương trình sẽ không rất thú vị hoặc rất hay", các buổi phát thanh truyền đi từ Broadcasting House ở London đã nhận được nhiều lời khen.

    Ông John Reith đã phát thanh trực tiếp bài nói 12 phút của mình năm lần trong ngày phát thanh đầu tiên kéo dài 15 tiếng rưỡi, để tới các vùng đất khác nhau trên khắp thế giới, bao gồm Úc, Ấn Độ, Nam Phi, Tây Phi và Canada.

  • VUA GEORGE ĐỆ NGŨ PHÁT THANH TRÊN ĐÀI

    Sáu ngày sau khi Thế giới vụ ra đời, một truyền thống phát thanh được hình thành: Thông điệp Giáng sinh.

    Thông điệp của Vua George V được truyền trực tiếp từ dinh thự Hoàng gia tại Sandringham. Lời lẽ được nhà thơ và nhà văn Rudyard Kipling viết, mở đầu như sau: "Lúc này đây tôi nói từ tư gia và từ trái tim mình tới tất cả quý vị."

    Tổng GĐ BBC, ông John Reith, viết trong nhật ký của mình: "Đây là thành công tuyệt vời nhất trong lịch sử BBC cho tới lúc này. Nhà vua đã được toàn dân chúng trên thế giới nghe và âm thanh rõ tới đáng ngạc nhiên."

    Ảnh: Getty Images

  • CHARLES DE GAULLE PHÁT THANH TỪ ANH VỀ NƯỚC PHÁP BỊ CHIẾM ĐÓNG

    Chính phủ Pháp đầu hàng phát xít Đức vào tháng Sáu năm 1940. Lãnh tụ phe Pháp Tự do - Free French', tướng Charles de Gaulle, đã phát thanh từ phòng thu B2 tại Broadcasting House. Các nhân viên chỉ được báo sẽ có một vị tướng không được nêu tên sẽ tới.

    Bài phát biểu không được ghi âm nên phải đọc đi đọc lại, do đó ông khá khó chịu. Ông tiếp tục lên sóng 5 phút mỗi tối kéo dài trong 4 năm.

    Một cựu nhân viên Ban Tiếng Pháp kể lại: "Tôi nhớ không bao giờ nghe thấy ông đọc vấp. Ông là người rất lịch sự và luôn dành thời gian để cảm ơn nhân viên thu thanh sau khi phát thanh xong."

  • HẢI NGOẠI VỤ

    Thế Chiến 2 đã dẫn tới việc đổi tên từ the Empire Service - Cơ quan Truyền thông Đế chế Anh, thành Cơ quan Truyền thông Hải ngoại vào tháng 11/1939 – cùng việc mở rộng các chương trình phát thanh ra nước ngoài, bao gồm phát thanh bằng tiếng Ả Rập, tiếng Tây Ban Nha cho vùng Mỹ Latin, tiếng Đức, Ý, Afrikaan, tiếng Tây Ban Nha cho châu Âu và tiếng Bồ Đào Nha cho châu Âu.

    Vào cuối năm 1940, đài BBC phát thanh 34 thứ tiếng. Mỗi ngày 78 bản tin được phát đi, lên tới 250.000 từ.

    Các chương trình mới bao gồm tiếng Icelandic, Albany, Hindi, Miến Điện và thổ ngữ của vùng Luxembourg.

  • KHẨU CHIẾN

    Các văn phòng của đài BBC nằm rải rác tại Broadcasting House, Oxford Street và Senate House - không khí của Hải Ngoại Vụ mới được đổi tên này được tăng cường khi chính phủ Anh nhận thấy tầm quan trọng của phát thanh.

    Tới năm 1941 BBC có hơn 1400 nhân viên.

    Năm đó, dân biểu khu vực Derby, ông Philip Noel-Baker, trong một cuộc tranh luận tại Hạ Viện đã nói: "Tôi nghĩ là Thủ tướng sẽ đồng ý với tôi khi tôi nói rằng trong số tất cả các hình thức để đến với người dân tại châu Âu thì cho tới nay phát thanh là hình thức tốt nhất."

  • SỰ RA ĐỜI CỦA BUSH HOUSE

    Không gian dành cho Cơ quan Truyền thanh Hải ngoại ở Broadcasting House đã trở nên chật hẹp.

    Khi một trái mìn của Đức phát nổ bên ngoài Broadcasting House vào tháng 12/1940, gây ra một vụ cháy kéo dài vài giờ và tòa nhà bị hư hỏng nặng nề.

    Các Ban ngôn ngữ châu Âu được vội vã chuyển tới Maida Vale ở phía tây bắc London nơi các chương trình được phát đi từ một sân trượt băng không còn sử dụng nữa.

    Tới năm 1941 Cơ quan Truyền thanh Hải ngoại được chuyển tới Bush House, một khu nhà đồ sộ ở một đầu của Fleet Street – khi đó vẫn là phố báo chí của Anh Quốc - với tiền thuê nhà mỗi tuần là 30 bảng.

  • 'V' CÓ NGHĨA LÀ CHIẾN THẮNG

    Vào tháng Giêng năm 1941, Trưởng Ban tiếng Pháp dành cho Bỉ, Victor de Laveleye, đã khuyến khích thính giả dùng dấu chữ ‘V để chỉ Chiến thắng’ (V for Victory) như một cử chỉ chống lại lực lượng chiếm đóng.

    Chẳng bao lâu các biểu tượng chữ 'V' được thấy viết bằng phấn trên các bức tường tại Bỉ, Hà Lan và Pháp.

    Mật mã morse cho chữ 'V' được chuyển đi như tín hiệu kêu gọi tại tất cả các Ban ngữ châu Âu của BBC (nhịp điệu tương tự như câu mở đầu bản giao hưởng số 5 của Beethoven).

    Cuối năm đó, ông Churchill đã lần đầu tiên dùng dấu hiệu này cho bài phát biểu 'V for Victory' của ông vào ngày 19/7/1941.

    Ảnh: Getty Images

  • GIÚP KHÁNG CHIẾN

    Trong khi những người kháng chiến tại châu Âu tìm cách kháng cự lại lực lượng chiếm đóng, các Ban ngữ châu Âu của BBC đã phát đi các thông điệp mật gửi tới những người kháng chiến.

    Các thông điệp khá nổi tiếng là kỳ dị, như "Con thỏ uống rượu khai vị", hay "Cô gái xoa mũi con chó của mình".

    Những thông điệp này báo cho lực lượng kháng chiến liệu một chiến dịch nào đó có tiến hành hay không hoặc nếu người hay tài liệu đã đến nơi an toàn.

  • TRÊN TUYẾN ĐẦU

    Phóng viên chiến tranh BBC, như CD Adamson được chụp trong bức ảnh này, gửi tường thuật từ tiền tuyến.

    Godfrey Talbot, một phóng viên chiến trường khác, đã tường thuật về chiến thắng đầu tiên của lực lượng đồng minh. El Alamein, vào năm 1942 từ một chiếc xe tải, mang tên Belinda, đã được biến thành một phòng thu.

    Một viên sĩ quan liên lạc theo sát phóng viên để kiểm duyệt bản thảo và một khi được thông qua, đĩa đã được ghi âm sẽ được liên lạc viên quân đội chuyển đi bằng xe hoặc bằng máy bay tới Cairo, để truyền tới London.

  • PHÁT THANH TỚI KHỐI ĐÔNG ÂU

    Sau Đại chiến thế giới thứ II, quan hệ với Liên Xô thời Stalin kém đi và Bức màn sắt ập xuống chia cắt châu Âu.

    Vào tháng Hai năm 1946, Bộ Ngoại giao Anh chính thức yêu cầu BBC bắt đầu mở Ban tiếng Nga và một tháng sau lên sóng.

    Ban đầu thính giả người Nga có thể tự do nghe chương trình này nhưng khi cuộc Chiến tranh lạnh phát triển, chính phủ Nga bắt đầu có các hình thức cản trở việc người dân nghe chương trình này. Các buổi phát thanh thường xuyên bị khối các nước Cộng sản chặn sóng và để đáp lại Thế giới Vụ tăng sức phát sóng của máy phát.

  • CUỘC NỔI DẬY TẠI HUNGARY

    Sau khi quân đội Liên Xô dập tắt cuộc nổi dậy tại Hungary vào năm 1956, Ban tiếng Hung của BBC đã phát đi những thông điệp cá nhân của những người tị nạn rời bỏ Hungary chạy sang Anh.

    Người tị nạn Hungary đã dùng tên hiệu để chính phủ Hungary không thể truy ra gia đình, thân nhân họ còn ở lại.

    Trong khi một số đài phương tây có thể ám chỉ rằng sẽ có sự trợ giúp, đài BBC đã nói thẳng: Phương Tây sẽ chỉ cung cấp các hỗ trợ về tinh thần chứ không hỗ trợ về quân sự.

    Ảnh: Jack Esten/Getty Images

  • THÀNH LẬP BAN VIỆT NGỮ

    Ngày 6/1 năm 1952, chương trình đầu tiên của Ban Tiếng Việt đài BBC đã được phát đi trên làn sóng ngắn 31, 41, 49 và 75 mét vào lúc 6.30 tối giờ Việt nam, mở đầu cho 59 năm hoạt động phát thanh của Ban Việt ngữ.

    Qua năm tháng, chương trình phát thanh sóng ngắn của Ban Việt ngữ được bổ sung thêm bằng trang web từ năm 2001. Trước những cắt giảm ngân sách của Thế giới Vụ, Ban Việt Ngữ đã chấm dứt phát thanh vào ngày thứ Bảy 26/3/2011, đóng lại một lịch sử đáng nhớ 59 năm, dù trang web sẽ tiếp tục phát triển.

  • SỞ HỮU RADIO GIA TĂNG

    Vào những năm 1960s là khi việc mỗi gia đình có đài gia tăng đáng kể nhờ sự phát triển của các loại đài chạy pin có thể mang đi lại.

    Trong thời gian giữa năm 1955 và 1965, con số người có đài tăng gấp ba tại khối Đông Âu Cộng sản, và tăng đáng kể tại Trung Đông, Trung Quốc, Tiểu lục địa Saharan ở châu Phi và Ấn Độ. Vào tháng Năm năm 1965, Hải ngoại Vụ trở thành Thế giới Vụ (the World Service) để phản ánh một nhấn mạnh mới vào tin tức diễn biến trên thế giới.

    Ảnh: Getty Images

  • GEORGI MARKOV

    Năm 1978, phóng viên Ban tiếng Bulgaria, Georgi Markov, đang trên đường tới Bush House đi làm. Khi ông tới gần một bến xe buýt tại đầu cầu Waterloo ở bờ nam sông Thames vào giờ ăn trưa khá đông đúc, ông bỗng cảm thấy đau nhói ở đùi.

    Ông quay lại thì thấy một người đàn ông cúi xuống nhặt một chiếc ô lên. Markov đi tiếp tới Bush House. Sau đó ông bị ốm và qua đời ba ngày sau.

    Giảo nghiệm thi hài cho thấy một viên đạn bé tí trong đùi ông. Có hai lỗ nhỏ được khoan vào viên đạn này và nó chứa một chất độc được là chất ricin rất độc hại.

    Người ta sau đó được biết mật vụ Nga, KGB, đã sản xuất một loại ô có thể bắn đạn chứa chất ricin vào các nạn nhân.

    Ảnh: Getty Images

  • VACLAV HAVEL

    Những khó khăn khi tường thuật từ đằng sau Bức màn sắt trong thời gian Chiến tranh Lạnh được minh họa bằng những đối xử với ông Vaclav Havel, nhà văn Tiệp mà sau này trở thành Tổng thống nước này thời kỳ hậu Soviet.

    Trong một nỗ lực muốn bắt ông phải im tiếng, giới chức cầm quyền đã cấm ông không được có điện thoại. Ông bị công an mật theo dõi.

    Nhưng Ban tiếng Tiệp của BBC đã tìm cách vượt qua được những giới hạn đó bằng cách gọi điện tới bưu điện ở địa phương và dàn xếp cuộc phỏng vấn. Ông Havel đã gọi điện từ bưu điện vào giờ đã hẹn.

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • CUỘC XUNG ĐỘT TẠI FALKLANDS

    Khi Argentina xâm chiếm quần đảo Falklands vào năm 1982, chương trình hàng tuần mang tên 'Calling the Falklands', trở thành cứu cánh của người dân trên đảo. Cũng giống như vào thời kỳ diễn ra cuộc khủng hoảng tại Kênh đào Suez, đài BBC đã bị chỉ trích.

    Thủ tướng Anh, bà Margaret Thatcher, nói: "Có những lúc dường như chúng ta và người Argentines gần như được đối xử như nhau." Hoàn toàn tách biệt không liên quan gì tới BBC, chính phủ Anh đã sử dụng một tần số của BBC để phát đi một cuộc chiến tranh tâm lý nhắm vào binh sĩ Argentine.

    Các chương trình của Ban châu Mỹ Latin vẫn kiên quyết duy trì tính cân bằng, không thiên vị trong việc tường thuật đưa tin về sự kiện này, và gọi vùng đất này là 'The Falklands hay Islas Malvinas' mỗi khi nhắc tới cuộc xung đột này trên sóng phát thanh.

    Ảnh: Getty Images

  • NGHE BBC

    Đài BBC vô hình chung đã đóng vai trò trong việc đào tạo nhân viên cho cơ quan mật vụ Nga.

    Oleg Gordievsky, một điệp viên hai mang làm việc cho KGB của Nga và cả cho phương Tây kể lại các điệp viên theo các khóa học tiếng Anh vốn thường được bắt đầu bằng việc nghe các bản tin của Thế giới Vụ, nhưng chỉ sau khi những gì được xem là chống lại Liên Xô đã được cắt bỏ khỏi băng.

    Ông nói: "Không thể đánh giá hết tầm quan trọng của đài BBC tại Liên Xô. Quý vị giống như một trường Đại học đối với chúng tôi vậy."

  • MỘT KỶ NGUYÊN MỚI

    Trong suốt lịch sử của mình, Thế giới Vụ đã phát đi tổng cộng 68 thứ tiếng. Nhiều trong số này được phát thanh và rồi sau một thời gian bị ngưng, như tiếng Malta, Gujarati, tiếng Nhật và tiếng xứ Wales cho người Patagonia.

    Khi Bức tường Berlin sụp đổ đã báo hiệu một kỷ nguyên mới tại Đông Âu và Thế giới Vụ đã không còn là cứu cánh cho vùng này như đã từng một thời trước đây. Kết quả là hầu hết các Ban ngôn ngữ châu Âu đã bị đóng cửa trong 10 năm qua, để tập trung ngân sách eo hẹp hơn vào các khu vực và các Ban tiếng được ưu tiên khác.

    Những cắt giảm thêm nữa với các Ban tiếng tới các vùng khác trên thế giới đã đưa tổng số các ngôn ngữ còn lại xuống là 28, nhiều Ban chỉ còn trên internet mà thôi.

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • CỬA SỔ RA THẾ GIỚI

    Thế giới Vụ BBC là cửa sổ quan trọng ra thế giới bên ngoài đối với những người bị cầm tù hoặc quản thúc tại gia.

    Năm 1986 học giả Brian Keenan, phóng viên truyền hình John McCarthy và đặc sứ Terry Waite đã bị nhóm dân quân Hồi giáo Islamic Dawn bắt cóc tại Libăng. "Tôi đã liên tục nghe Thế giới Vụ BBC" ông Terry Waite nói. "Tôi nghe thấy người anh em họ minh là John nói trên chương trình Outlook và điều đó có ý nghĩa rất lớn đối với tôi vì John, một cách rất tinh tế, đã cho tôi được biết tin từ gia đình tôi."

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • "BBC LÀ TUYỆT VỜII NHẤT"

    Khi ông Mikhail Gorbachev bị cầm giữ ba ngày trong cuộc đảo chính vào tháng Tám năm 1991 tại Nga, liên hệ duy nhất của ông với thế giới bên ngoài là nghe các buổi phát thanh ngoại quốc qua một chiếc ăng-ten mà những người canh gác ông đã dựng tạm lên.

    Cựu Tổng Giám đốc Thế giới Vụ, ông John Tusa, nhớ lại cuộc họp báo mà tại đó ông Gorbachev nhận xét rằng đài BBC là nghe hay nhất. "Có thể thấy rõ từ tiếng cười và vỗ tay của giới báo chí nước ngoài trước nhận xét đó của ông là họ đều hiểu - như tôi tin là ông muốn nói như thế - như một lời khen ngợi tới cả đội ngũ phóng viên của Ban tiếng Nga đài BBC lẫn cả về âm thanh của chương trình."

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • THẢM SÁT TẠI RWANDA

    Đài phát thanh đóng vai trò tàn khốc trong cuộc diệt chủng năm 1994 tại Rwanda. Đài Mille Collines, đài phát thanh Rwanda, đã khơi dậy lòng hận thù và bạo động chống lại người Tutsis và những người Hutus ôn hòa.

    Đài BBC đã giúp khôi phục lại sự cân bằng thể theo yêu cầu của các tổ chức viện trợ.

    Phóng viên từ các Ban tiếng Pháp và tiếng Swahili, những người nói tiếng của vùng này, Kinyarwanda và Kirundi, đã làm việc với Tổ chức Hồng Thập Tự, đem lại cho hàng triệu người bị mất nhà cửa nhuwnxtg thông tin chi tiết về những người mất tích.

    Ban này sau đó đã được mở rộng thành Ban tiếng dành cho vùng Đại hồ châu Phi.

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • CÁC VỤ TẤN CÔNG NGÀY 11 THÁNG 9

    Ngày 11 tháng 9 năm 2001 khi những vụ tấn công nhắm vào Trung tâm Thương mại Thế giới tại New York xảy ra, không khí làm việc vốn thường rất điềm tĩnh tại phòng tin ở Bush House đã trở nên sôi động khác thường. Một phản ứng trái hẳn với đặc tính vốn quen thuộc xưa nay trước một sự kiện chưa từng có.

    Các phóng viên BBC đã nhanh chóng đưa tin trực tiếp theo sát từng diễn biến của sự kiện này.

    Ảnh: AFP/Getty Images

  • ĐÀI TRUYỀN HÌNH TIẾNG Ả RẬP VÀ BA TƯ

    Sau một thời gian phát thanh rất ngắn vào những năm 1990s, đài truyền hình BBC bằng tiếng Ả Rập bắt đầu phát sóng trở lại vào tháng Ba năm 2008, theo sau đó là Truyền hình BBC bằng tiếng Ba Tư vào năm 2009.

    Đây không phải lần đầu tiên Thế giới Vụ BBC phát truyền hình. Đài truyền hình quốc tế bằng tiếng Anh bắt đầu phát sóng vào năm 1991 với Đài truyền hình Thế giới Vụ, mà sau này trở thành Đài Truyền hình BBC World vào năm 1996 và nay là BBC World News.

  • ĐỘNG ĐẤT TẠI HAITI

    Ngay trong tháng đầu tiên sau khi xảy ra động đất gây tàn phá khủng khiếp tại Haiti Ban tiếng vùng Caribbe của đài BBC đã phát đi một chương trình 20 phút mỗi ngày bằng tiếng Haitian Creole để cung cấp các thông tin căn bản nhằm giúp những người dân biết nơi có thể trợ giúp y tế, thức ăn và nước uống cũng như nơi trú thân sau trận động đất ngày 12 tháng Giêng năm 2010.

    Ngoài các thông tin cơ bản trợ giúp những người gặp nạn, chương trình còn giúp họ liên lạc với người thân và cho phép các ca nhạc sĩ người Haiti sống ở hải ngoại có thể cung cấp các cứu trợ và giải trí cho người dân tại Haiti.

    Ảnh: AP

  • CÁC NGUỒN THÔNG TIN QUÝ GIÁ

    Trong thời gian diễn ra các cuộc nổi dậy Mùa Xuân Ả Rập năm 2011 các mạng xã hội trở thành nguồn tin tức quý giá cho phóng viên. Câu chuyện của các nhân chứng, ảnh, và video đến từ khắp nơi trong vùng này.

    Ảnh hưởng của mạng xã hội không chỉ là nguồn thu thập thông tin quý giá mà việc phát thanh các nội dung này đã đặt thính giả trở thành tâm điểm của tin tức. Mạng xã hội tiếp tục là một phần quan trọng của cách thức Thế giới Vụ BBC thu thập và chuyển tải tin tức.

    Ảnh: Getty Images

  • AUNG SANG SUU KYI

    Tháng 11/2010 lãnh tụ vì dân chủ, bà San Suu Kyi, được thả sau khi bị quản thúc tại gia ở Miến Điện.

    Trong một cuộc phỏng vấn sau đó, bà cho biết bà đã nghe Thế giới Vụ BBC trong suốt thời gian bị quản thúc và bà tiết lộ rằng trong số các chương trình bà yêu thích mục nghe nhạc theo yêu cầu - chương trình mang tên "A Jolly Good Show" do tay DJ người Anh Dave Lee Travis phụ trách.

    Bà nói nghe chương trình đó đã làm cho "thế giới của bà trọn vẹn hơn".

    Ảnh: Getty Images

  • TRỞ LẠI BROADCASTING HOUSE

    Sang năm 2012 Thế giới Vụ BBC chuyển về lại Broadcasting House sau 71 năm rời khỏi đây.

    Tại đây sẽ có một phòng tin hiện đại và các phóng viên Thế giới Vụ BBC World sẽ làm việc cùng một nơi với toàn bộ gia đình BBC - với cả các đồng nghiệp làm về online và TV - đưa tin quốc tế vào vị trí tâm điểm của các chương trình của đài BBC.

    Theo lịch, BBC Tiếng Việt sẽ chuyển sang tòa nhà mới này vào dịp cuối tuần cuối cùng của tháng 3/2012 và bắt đầu làm việc tại đó từ ngày 2 tháng 4.

Videos and Photos

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.