BBCVietnamese.com

Hà Mi
Ban Việt ngữ

Về cơ chế quản lý đại học Việt Nam

(Bài phát về Việt Nam vào sáng Chủ Nhật 22/01/2006)

Mới đây, trong phiên họp của Hội đồng Quốc gia Giáo dục chiều 9/1/2006 có sự tham gia của Thủ tướng Phan Văn Khải, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đưa ra một đề xuất mà nhiều người coi là táo bạo đó là xóa bỏ cơ chế bộ chủ quản, giao quyền tự chủ tối đa cho các trường đại học, tiến tới tuyển sinh đại học đẳng cấp quốc tế vào năm 2009.

Chuyên mục Tư Duy Thế Kỷ tuần này đã mời Giáo sư Phan Đình Diệu, thuộc trường Đại học quốc gia Hà Nội, và Giáo sư Lê Xuân Khoa, Đại học TH John Hopkins tại California, cũng là thành viên của tổ chức Vietnam Education Foundation, Quỹ giáo dục Việt Nam, của Hoa Kỳ, để bàn về đề tài cơ chế Đại học tại Việt Nam, và những gì nên làm trong tương lai để cải tổ cơ chế quản lý và nâng cấp Đại học tại Việt Nam trong xu thế hội nhập cũng như nếu muốn xây dựng Đại học đẳng cấp quốc tế tại Việt Nam.

Nghe chương trình

Theo Giáo sư Phan Đình Diệu, bỏ cơ chế Bộ chủ quản và giao quyền tối đa cho các trường Đại học là một việc tốt, rất nên làm để tạo cho các trường không khí làm việc được tự chủ và tự do hơn.

Giáo sư Diệu cũng nói gợi ý cùng với việc bỏ Bộ chủ quản thì nên kèm theo đó là cải tạo cơ cấu hệ thống Đại học tại Việt nam, không nên có các trường quá chuyên sâu .

Ông lập luận là hệ thống các trường Đai học Việt Nam vốn được thành lập theo mô hình của Liên xô từ hàng chục năm trước, những trường chuyên ngành như Y, Dược, hay Xây dựng .v.v. mất ý nghĩa đại học mà trở thành những trường đào tạo nghề hẹp nên thiếu sự giao lưu kiến thức với các ngành cơ bản vì thế theo ông nên được tổ chức lại thành một khoa, faculty, hay một trường, college, bên trong một trường đại học.

Giáo sư Lê Xuân Khoa cũng đồng ý với những ý kiến này và nói thêm Việt Nam nên tìm hiểu và học hỏi cơ chế tự trị của các trường Đại học tại các nước tiên tiến và các nước trong vùng.

Theo giáo sư Lê Xuân Khoa thì Việt Nam nên đồng thời làm cả hai việc, đó là nâng cấp các trường Đại học hiện hữu và đồng thời thành lập trường đại học mới có đẳng cấp quốc tế vừa để tạo ra một mô hình mới, tận dụng sự giúp đỡ của quốc tế và nguồn lực giáo viên và học sinh học tập từ nước ngoài về và song song cũng phải nâng cấp các trường đã có chứ không thể cứ giữ ở mức hiện nay.

Cải tổ nội dung

Về mặt nội dung, theo giáo sư Lê Xuân Khoa, Việt Nam cũng cần chú trọng tới các khoa học khác chứ không thể chỉ chú ý tới các khoa học công nghệ mà theo ông phải mở thêm các ngành khoa học nhân văn và xã hội, những ngành rất quan trọng cho sự phát triển của xã hội Việt Nam, đồng thời phải bỏ lối học vẹt, bị động, thiếu tính sáng tạo, lệ thuộc vào những bài bản có sẵn, mà cần đổi sang phương pháp làm sao cho phép sinh viên có được tư duy độc lập, có đầu óc sáng tạo, và quan trọng hơn cả là được tự do nghiên cứu và sáng tạo và đó chính là những điều sẽ làm cho đất nước tiến lên.

Giáo sư Phan Đình Diệu cho rằng việc nâng cao trình độ và chất lượng của các trường Đại học hiện nay, hội nhập được với trình độ chung của các trường Đại học quốc tế, là mục tiêu lâu dài, một việc sớm muộn thế nào cũng phải làm và nó có tính xây dựng và phổ biến hơn.

Bàn về thực tế sinh viên Việt Nam đi học ít trở về làm việc tại Việt Nam, cả giáo sư Phan Đình Diệu và Lê Xuân Khoa đều nói rằng nếu trong nước có được một chính sách, chủ trương thích hợp, tạo điều kiện để có thể về nước vẫn có thể làm việc đúng ngành đúng nghề, vẫn tiếp tục giao lưu tiếp cận thông tin, kiến thức và phát huy hết khả năng của họ được thì những sinh viên này sẽ sẵn sàng về nước.

Theo giáo sư Phan Đình Diệu muốn xây dựng một trường đại học có chất lượng cao thì cần phải có giáo viên giỏi, tuyển được học sinh giỏi và phải tạo được môi trường học thuật bảo đảm quyền tự do tư tưởng, tự do sáng tạo, tự do trao đổi mọi ý kiến về khoa học, học thuật và các mặt khác.

Về vai trò của chính phủ, Giáo sư Lê Xuân Khoa cho biết ngoài chuyện trao quyền tự chủ cho các trường nhưng như thế không có nghĩa là bỏ mặc các trường, mà nhà nước vẫn cần có đầu tư cả về tiền bạc cho các công trình nghiên cứu tại các trường đại học, ví dụ như chính phủ Mỹ cho các trường được hoàn toàn tự do tự quản lý nhưng mỗi năm bỏ cả một trăm tỷ đô la đầu tư vào các trường đại học và tất nhiên luôn giám sát xem họ có thực hiện đúng hay không.

Thư từ ý kiến xin quý vị gửi về vietnamese@bbc.co.uk hoặc sử dụng hộp tiện ích bên tay phải.

-----------------

Trần Hải, Victoria, Úc
Rốt cuộc rồi (sau 34 năm tiến lùi - từ 1975 tới 2009) sinh viên VN cũng được một chút ánh sáng của tự do trong khi học. Chúc mừng cho cả nước VN. Nhờ đảng CS VN có nhiều 'trí tuệ'.