Vì sao bữa ăn trên máy bay càng ngày càng tệ?

Retro airline food Bản quyền hình ảnh Other
Image caption Các bữa ăn trên máy bay cách đây vài chục năm có vẻ phong phú, thịnh soạn hơn ngày nay

Bạn vừa mới bóc lớp màng nilon ra khỏi khay thức ăn vừa được tiếp viên lấy từ khay hàng đưa cho, thế mà trông mọi thứ đã không ra làm sao.

Vấn đề ở đây không phải là lỗi của đầu bếp, mà là do cách sắp xếp, thiết kế của hãng hàng không.

Chỉ phục vụ đồ ăn được làm nóng lại

Do tính chất đặc thù của việc đi lại bằng đường hàng không cũng như do cách thiết kế máy bay, cách máy bay phải thích nghi với độ cao, cho nên việc chuẩn bị đồ ăn trong hành trình bay khó khăn hơn so với bình thường.

Có một số những giới hạn về kỹ thuật khi ở trên cao khiến việc hâm nóng đồ ăn đã chuẩn bị sẵn sẽ đơn giản hơn nhiều so với việc phải nấu từ đầu, nhất là trong điều kiện áp suất không khí trong cabin khi bay.

Máy bay thường bay ở độ cao khoảng 40 ngàn bộ, nhưng áp suất trong khoang được điều chỉnh xuống tương đương mức ở độ cao từ sáu đến chín ngàn bộ so với mực nước biển để phù hợp hơn với sức chịu đựng của con người. Nhưng ngay cả áp lực đã điều chỉnh này cũng vẫn làm quá trình nấu nướng bị chậm đi đáng kể so với khi ở trên mặt đất.

"Việc nấu nướng ở những độ cao đó là rất khó," John Hansman, người điều khiển Trung tâm Quốc tế Vận chuyển Hàng không thuộc Viện Công nghệ Massachusetts, nói. "Nhìn chung thì chỉ hâm nóng được thức ăn thôi."

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là việc khó nấu nướng. Bởi ngay cả ngành dịch vụ ăn uống bình thường cũng khuyến khích áp dụng các kiểu bữa ăn chỉ cần làm nóng là dọn ra dùng ngay được.

Các bữa ăn nóng trên máy bay thường gồm các thực phẩm đã cắt miếng nhỏ sẵn, được làm nóng lên bằng cách thả vào nước xốt.

Nước xốt giúp giảm bớt độ khô của đồ ăn trong môi trường áp lực không khí trong cabin. Hơn nữa, sự kết hợp giữa nước xốt với thời gian làm nóng kéo dài cũng là ý hay để biện hộ cho việc các hãng đem ra cho hành khách các bộ đồ ăn mà thời nay hoặc không có dao, hoặc chỉ có những con dao ăn lưỡi tù.

Bản quyền hình ảnh Qantas via Guillaume de Syon
Image caption Hình: Qantas via Guillaume de Syon

"Các hãng hàng không phát hiện ra rằng nếu như xắt sẵn thức ăn ra, hành khách sẽ không cần dùng tới dao nữa," Guillaume de Syon, giáo sư trường Albright College tại bang Pennsylvania, Mỹ, người theo học ngành lịch sử công nghệ và hàng không, nói. "Bởi thức ăn đã được nấu quá kỹ, hành khách chỉ cần dùng dĩa (nĩa) là đủ."

Tuy nhiên, điều được các hãng cân nhắc tính toán nhiều nhất có lẽ đơn giản chỉ là vấn đề chỗ trống cần thiết.

Càng đông khách, máy bay càng to, thì bữa ăn trên chuyến bay càng ít được quan tâm?

Các phi cơ dân dụng ngày nay được thiết kế để chở với công suất trên 300 hành khách, mà tất cả đều được trông đợi sẽ được phục vụ tương tự như nhau.

Trước thời thập niên 1960, khi việc đi lại bằng đường hàng không chưa phổ biến như bây giờ, de Syon ghi nhận rằng lượng khách trên mỗi chuyến bay thường chỉ chưa tới 50 người, khiến các tiếp viên có thời gian chăm sóc chu đáo hơn cho bữa ăn của khách.

Một số lựa chọn thực đơn thời ấy rõ là sang hơn hẳn so với bây giờ, chẳng hạn như khách có thể đòi món trứng omelette làm theo sở thích cá nhân. Nhưng ngày nay, chuyện phải phục vụ hàng trăm hành khách trong một khoảng thời gian ngắn khiến các tiếp viên thậm chí còn không đủ thời gian để sắp xếp các khay đồ ăn mà chỉ đưa ra những khay đã được chuẩn bị sẵn.

Thiết kế trên máy bay nhằm phục vụ nhu cầu giải trí, không phục vụ nhu cầu ăn uống

Trong thập niên vừa qua, số lượng các hình thức giải trí trên máy bay đã trở nên bùng nổ, và thiết kế ghế ngồi cũng như của cả khoang đã được thay đổi để phản ánh xu hướng này.

Các hành khách có thể chọn nghe nhạc, dùng wifi, và quan trọng hơn cả là một danh mục dài các bộ phim, các kênh truyền hình phục vụ theo nhu cầu cá nhân đã được cài đặt sẵn trong ghế ngồi của khách thay vì chỉ là một màn hình đơn lẻ lớn phía trước cho mọi người xem chung như trước kia.

Bản quyền hình ảnh Guillaume de Syon
Image caption Hình: Guillaume de Syon

Việc lắp các màn hình có khả năng cá nhân hoá khiến hành khách bớt để tâm tới chất lượng bữa ăn, và do vậy các hãng hàng không có thể cắt bớt các khoản chi cho chuyện ăn uống để bù vào phần đã đầu tư cho dịch vụ giải trí.

Các máy bay đời mới sẽ ảnh hưởng ra sao tới chất lượng bữa ăn của bạn trong chuyến bay?

Trong những ngày sơ khai của ngành hàng không dân dụng, các phi cơ không có những động cơ đủ mạnh để tạo ra lượng điện cần thiết để làm nóng thức ăn. Điều này đồng nghĩa với việc hành khách đa phần chỉ được phục vụ các bữa ăn nguội đóng gói sẵn, thường là bánh mỳ kẹp sandwiches hoặc các món ăn vặt.

Khi máy bay trở nên to hơn, mạnh hơn, các hãng bắt đầu có khu vực bếp trên khoang, mở đường cho việc phục vụ các bữa ăn nóng mà chúng ta thấy ngày nay.

Đem đến cho khách hàng những bữa ăn ngon hơn lúc ban đầu chính là một cách để các hãng tạo sự khác biệt, tạo sức cạnh tranh với các đối thủ khác.

Tuy nhiên, ngày nay thì giá vé mới là biện pháp căn bản để đánh giá mức cạnh tranh, và cắt giảm chi phí dành cho bữa ăn có thể sẽ khiến hãng hàng không bị đánh giá thấp, nhưng cũng có thể lại là điều giúp hãng hạ giá thành để trở nên cạnh tranh hơn so với đối thủ.

Bản quyền hình ảnh Qantas via Guillaume de Syon

"Ngày nay, các hãng hàng không chú trọng tới giá cả và để cho khách hàng quyết định xem họ muốn chọn cái gì," Bob van der Linden, người phụ trách bảo tàng vận tải hàng không tại Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Hoa Kỳ, nói. "Đó là vấn đề thị trường, là vấn đề kinh tế thuần tuý. "

"Sau việc bãi bỏ quy định quản lý hồi năm 1978, các hãng hàng không được toàn quyền cạnh tranh theo cách họ muốn - và các hãng nhận thấy rằng biện pháp cạnh tranh hiệu quả nhất là chào mời mức giá thấp."

Nếu muốn tận dụng hết cỡ, các hãng hàng không có thể bỏ hẳn khoang nhà bếp đi để lấy chỗ đặt thêm ghế ngồi.

"Vì muốn giảm giá thành, nhiều hãng hàng không cũng đã tìm cách đặt thêm chỗ ngồi trên máy bay. Đây là một phần lý do khiến một số hãng không còn phục vụ đồ ăn nóng nữa, bởi họ đã giảm bớt diện tích khu vực bếp xuống, lấy chỗ đặt thêm ghế ngồi," Hansman nói. Thậm chí cả kích cỡ của khay ăn cũng nhỏ lại, ông nói, nhằm tận dụng tối đa từng tí không gia trong máy bay.

Tuy nhiên, việc diện tích dành cho việc chuẩn bị đồ ăn bị thu hẹp lại không có nghĩa là các bữa ăn trên chuyến bay sẽ hoàn toàn biến mất.

Trong lúc các hãng hàng không tìm cách tiết kiệm chi phí, tiết kiệm diện tích trên máy bay, thì họ cũng đang quay trở lại với các bữa ăn nguội mà ngành hàng không dân dụng đã từng phục vụ khách trong nhiều thập niên trước.

"Chúng ta đang quay trở lại với những hộp đồ ăn trưa mà chúng ta đã từng dùng ở Mỹ thời cuối thập niên 1930, đầu thập niên 1940. Đó là những thứ dễ vận chuyển. Không quá chóng hỏng, đơn giản là một hộp đồ ăn trưa hay như một hộp đồ mang theo khi đi picnic thôi," van der Linden nói. "Chúng ta đang quay trở lại với xuất phát điểm ban đầu."

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Autos.

Tin liên quan