Lực lượng nào bảo vệ nhà máy điện hạt nhân của Anh?

Cảnh sát hạt nhân Anh phải trải qua sự đào tạo và tập dượt nghiêm khắc nhằm vô hiệu hoá những kẻ xâm nhập vào các nhà máy điện hạt nhân của Anh Bản quyền hình ảnh Chris Baraniuk
Image caption Cảnh sát hạt nhân Anh phải trải qua sự đào tạo và tập dượt nghiêm khắc nhằm vô hiệu hoá những kẻ xâm nhập vào các nhà máy điện hạt nhân của Anh.

Kể từ 2005, mỗi nhà máy điện hạt nhân ở Anh đã được bảo vệ vũ trang, gọi là Cảnh sát Hạt nhân Dân sự. Nhưng tại sao cần có an ninh này và công việc đó là gì?

Một chiếc xe hơi phanh gấp. Người lái xe, nhảy xuống và đi nhanh về phía một tòa nhà gần đó.

"Bỏ nó xuống!" một sĩ quan cảnh hét lên khi người đàn ông, mặc áo khoác rằn ri, đập vỡ một trong những ô cửa xe ô tô bằng một thanh sắt, ít nhất, anh ta giả vờ làm như vậy. Thủ phạm này không phải là một mối đe dọa thực sự mà là một người hướng dẫn nhập vai.

Tôi đang đứng trong một doanh trại quân đội bỏ hoang ở Surrey, Anh, cùng một tá cảnh sát viên. Họ đang học cách canh gác và bảo vệ 14 trạm điện hạt nhân cần an ninh cao của Anh. Đây là một trụ sở hàng đầu cho các cuộc tập luyện được thiết kế để trau dồi một nhóm điêu luyện những người thực thi pháp luật với nhiệm vụ bảo vệ chống lại tội ác và khủng bố hạt nhân.

"Bỏ nó xuống!" các cảnh sát lại la lớn. Loáng một cái họ đã không chế kẻ xâm phạm giả mạo và giả vờ dùng súng điện làm tê dại đối phương. Làm như thật, hướng dẫn viên nằm trên mặt đất, ngoan ngoãn khuất phục. Vài phút trôi qua khi các cảnh sát viên kiểm tra anh ta theo thủ tục để đảm bảo không còn mối đe dọa nào nữa. Các học viên và giảng viên của họ đang theo dõi kỹ. Toàn bộ quá trình này kéo dài nhiều phút.

Sau đó ít lâu, nhóm sẽ được chọn riêng ra một cách rất chi tiết. Việc đào tạo bắt buộc này không phải cho người mới vào nghề. Nhiều người trong số "học viên" này thực sự là những nam nữ cảnh sát dày dạn kinh nghiệm. Họ là Cảnh sát Hạt nhân Dân sự (CNC).

Công việc của "cảnh sát hạt nhân" của Anh là bảo vệ các nhà máy điện hạt nhân trước các mối đe dọa. Điều này liên quan đến việc chuẩn bị cho các sự kiện trong đó họ có thể phải ngăn chặn, thí dụ, những kẻ xâm nhập có thể có. Trường hợp xấu nhất họ phải chuẩn bị là cho một cuộc tấn công thành công vào một nhà máy điện hạt nhân hoặc hậu quả của việc đánh cắp vật liệu hạt nhân.

Bản quyền hình ảnh Chris Baraniuk
Image caption Là một phần của đào tạo, các giáo viên đóng giả kẻ gian bắn súng không đầu đạn để mô phỏng tình huống nguy cấp có thể xảy ra.

Tôi được giao một số cái bịt lỗ tai. Và vài phút sau tôi hiểu ngay vì sao.

Một hướng dẫn viên khác nổ hàng loạt phát súng AK47 không đầu đạn, súng này nổ to khủng khiếp và tóe lửa vàng ra ở mũi súng mỗi lần bắn. Không xa đó, các cảnh sát viên tuần tra giả phản ứng lại, bảo vệ mình và bắn trả, vì rõ ràng rằng các kẻ tấn công (giả) sẽ không bị kiềm chế một cách ôn hòa. Tuy nhiên, chẳng mấy chốc, kẻ này dơ súng lên trời và ngã một các rõ ràng xuống đất để cho thấy là hắn đã bị thương hoặc chết. Các cảnh sát viên lại lục xoát kiểm tra hắn.

Trong quá trình này, các hướng dẫn viên theo dõi rất sát sao. Công việc của họ là đánh giá sự phản ứng của học viên đối với tình hình. Cách họ hành động và tốc độ mà họ bảo vệ khu vực sẽ cho biết mức độ phản ứng thực sự của lực lượng này như thế nào.

Trên khắp thế giới, các nhà máy điện hạt nhân được bảo vệ cẩn thận.

Ví dụ, người ta cho rằng có mức an ninh cao xung quanh các nhà máy ở Mỹ, và việc tuần tra bằng thực thể cũng rất phổ biến. Nhân viên an ninh tại những địa điểm này được đào tạo bắn đạn thật nhiều hơn từ năm 2009, theo Viện Năng Lượng Hạt Nhân ở Washington DC.

Tuy nhiên, mức độ an ninh tại các nhà máy điện hạt nhân có thể thay đổi theo thời gian. Năm 2015, Pháp đã tăng cường bảo vệ tại các cơ sở của mình sau vụ tấn công Paris tháng 11.

Những năm sau vụ tấn công 11/9 tại Mỹ, một quyết định được đưa ra tại Anh nhằm tăng cường an ninh tại các cơ sở của Anh. Lực lượng cũ, Cục Cảnh Sát Năng Lượng Nguyên Tử (thành lập năm 1955 và không bảo vệ các nhà máy điện) đã được Cảnh sát Hạt nhân Dân sự (CNC) thay thế vào năm 2005. Nó bố trí các cảnh sát viên vũ trang ở tất cả các địa điểm hạt nhân phi quân sự, một mức độ bảo vệ mà trước đây chưa từng có.

CNC, một lực lượng tương đối mới, đã phải đối mặt với một số kiểm tra gần đây. Năm ngoái, một yêu cầu tự do thông tin của BBC tiết lộ rằng đã có 130 vụ vi phạm an ninh trong 5 năm qua, bao gồm một khẩu súng bị mất tích trong quá trình huấn luyện và các chìa khóa vào một nhà máy điện cũng bị mất. Các nhà máy điện này đã phải thay đổi khóa và cuối cùng các chìa khóa được tìm thấy.

Vào thời điểm đó, cảnh sát trưởng Mike Griffiths cho hay lực lượng này đã cam kết "duy trì nền văn hoá an ninh" và rằng, đối với súng bị mất tích, một số thủ tục đã được thay đổi để ngăn chặn việc này xảy ra lần nữa.

Trường hợp cực đoan

Bản quyền hình ảnh DECC
Image caption Các nhà máy đã đóng (vàng), đang chạy (đỏ) và các địa điểm mới được xác nhận.

Loại sự cố mà các sĩ quan này đang được chuẩn bị trong huấn luyện lúc này thực tế là vô cùng hiếm.

"Tôi đã bao giờ bắn chưa (khi là cảnh sát viên CNC)? Cá nhân tôi, chưa," một học viên cho biết khi nghỉ tập. "Tôi có tới nơi có sự cố và xử lý sự việc với các người trong công chúng, hàng ngày, hàng tuần, không? Có, tôi có làm."

Thỉnh thoảng, trong khi tuần tra, cảnh sát viên có thể bắt giữ người. Đã có 11 vụ năm 2015, và có ba tội danh được ghi nhận theo Đạo luật Khủng bố trong năm 2011.

Ông nói thêm rằng ông ở trụ sở Hinkley Point, Somerset. Một trạm điện mới trong khu vực, Hinkley Point C, gần đây đã được chấp thuận cho xây dựng, mặc dù quyết định không phải là không có tranh cãi. Thí dụ như bảo đảm an ninh cho các nhà máy điện trong khi có các cuộc biểu tình gần đó (chống lại các nhà máy điện hạt nhân mới) là một phần của công việc.

"Họ chỉ muốn tiếng nói của họ được biết đến," cảnh sát viên trên thừa nhận. "Miễn là chúng tôi để cho nhân dân tự do bộc lộ ý kiến thì không có rắc rối gì."

Vây mà nhiều người ở Anh không biết rằng có những cảnh sát viên có vũ trang canh phòng cho các trạm điện hạt nhân liên tục hàng ngày, suốt cả năm.

Cảnh sát viên có vũ trang là không phổ biến ở Anh. Trong số khoảng 200.000 cảnh sát viên ở Anh và xứ Wales, chỉ có 10.500 người được đào tạo dùng súng. Tuy nhiên, có một số ngoại lệ ở những nơi khác ở Anh. Các cảnh sát của Bắc Ireland (PSNI), ví dụ, được cấp súng theo tiêu chuẩn.

Vì lý do này, cảnh sát viên CNC nói đôi khi họ gặp người dân địa phương đặt câu hỏi tại sao cảnh sát có vũ trang hiện diện ở đây. Đây là điều mà các học viên cho biết là họ giải quyết qua trò chuyện khi có thể, giải thích vai trò của họ.

Bản quyền hình ảnh EDF ENERGY
Image caption Nhà máy Hinkley Point C ở Somerset cần mất 10 để có thể hoạt động toàn diện.

CNC có nhiều nhiệm vụ. Thí dụ họ cũng đi hộ tống các vật liệu hạt nhân được vận chuyển trong phạm vi nước Anh và đi nơi khác xa hơn. Trong chuyến đi ra nước ngoài, một số tàu chở hàng này được trang bị súng máy trên boong. Năm ngoái, Strategic Escort Group đã hộ tống nguyên liệu hạt nhân với tổng số gần 30.000 dặm trên khắp thế giới. Tất cả các cảnh sát viên thường xuyên được kiểm tra bức xạ và mang theo liều kế (thiết bị giám sát sự phơi nhiễm với bức xạ) liên tục trên người.

Một phần tiền trả cho CNC là của các công ty vận hành các trạm điện hạt nhân. Hàng năm, CNC có một ngân sách khoảng 100 triệu bảng Anh. Theo một phát ngôn viên của CNC, "rất ít" trong khoản tài trợ là từ người đóng thuế. Nhìn chung, các quỹ đã tăng lên rất mạnh trong những năm gần đây, trong khi nhiều lực lượng cảnh sát khác của Anh lại chịu sự cắt giảm. Văn phòng của Kế Hoạch Chiến Lược Quy Định Hạt Nhân 2016-2020 đề cập đến mối đe dọa khủng bố và hoạt động gián điệp, do chính phủ bảo trợ, từ các nước khác, như là những ví dụ về các mối đe dọa mà cơ sở hạ tầng hạt nhân của Anh phải đối mặt.

Đó là một buổi sáng lạnh lẽo ở Surrey trên doanh trại quân đội ngày nay, nhưng nhiều cảnh sát viên đã quen đi tuần tra trong mọi thời tiết và ở những nơi xa xôi. Trong số các địa điểm CNC nói đến, ví dụ, có cơ sở hạt nhân Dounreay ngay trên bờ biển phía bắc của Scotland, hiện ngừng hoạt động.

Các cảnh sát viên trong một nhóm khác giải thích rằng họ muốn đối thoại với người dân địa phương khi đi tuần tra. Nhưng không phải lúc nào cũng dễ dàng khi bạn đang mặc áo giáp và mang vũ khí.

"Sự hiểu biết của nhiều người về vũ khí cầm tay là từ các bộ phim", một cảnh sát viên nói.

"Các bộ phim Mỹ nữa, nền văn hoá hoàn toàn khác biệt", một cảnh sát viên khác nói thêm.

Một cảnh sát thứ ba chỉ ra rằng nhiệm vụ của vai trò của họ không phải lúc nào cũng rõ ràng đối với người bên ngoài.

"Tôi nghĩ có một sự hiểu lầm về những gì chính xác chúng tôi làm," ông giải thích. "Chúng tôi làm nhiều thứ hơn là bồng súng đứng ở cửa." Rất nhiều cảnh sát viên đang canh chừng cho việc vận chuyển vật liệu hạt nhân.

Và các vật liệu hạt nhân tất nhiên là nguy hiểm. Các cảnh sát viên nói rằng họ thường xuyên được kiểm tra về phơi nhiễm phóng xạ.

"Chúng tôi luôn bị phóng xạ," một người giải thích, chỉ tay vào liều kế." Và nếu chúng tôi đi vào nơi nào có mức độ cao hơn thì khi đó chúng tôi sẽ theo dõi trên người mình và nó sẽ cho chúng tôi biết ngay những gì đang diễn ra trong bầu không khí xung quanh."

Bản quyền hình ảnh Chris Baraniuk
Image caption Nước Anh có trên một chục trạm điện hạt nhân cần bảo vệ chống những nguy hiểm tiềm ẩn, đó là lý do tại sao CNC tồn tại.

Không một ai ở đây có vẻ lo lắng về khả năng bị phơi nhiễm phóng xạ. "Tôi không bận tâm," người cảnh sát viên nói thêm.

Tất cả những cảnh sát viên ở đây dường như đã gia nhập từ các hoàn cảnh khác nhau. Một người đã từng ở tù. Một người khác nói anh ta là cựu quân nhân. Và một người thứ ba nói rằng đây là vai trò thực thi pháp luật đầu tiên của ông.

"Tôi nhập ngũ thẳng vào đây," ông nói, trước khi bị bạn đùa ngắt lời. Đồng nghiệp của ông nói "từ trường học", và vuốt ve má ông tỏ vẻ bề trên. Tất cả cười rộ.

"Tôi nghĩ ở đây khá tốt, tình bạn thân thiết giữa mọi người," một cảnh sát viên nói. "Không ai ở ngoài thực sự hiểu. Và rất nhiều người phải di chuyển vì công việc bởi vì rõ ràng bạn không thể làm điều đó ở nơi bạn sinh sống."

Tất cả đều đồng ý, rèn luyên thường xuyên là một phần yêu thích của nhiệm vụ. "Chúng tôi có thể rèn luyên suốt ngày, mọi ngày, nếu có thể."

Tuy nhiên nó đòi hỏi thể chất tốt và các cảnh sát viên phải đảm bảo mình thật khỏe. CNC có các "chuyên gia thể hình" ở tất cả các cơ sở để hỗ trợ sức khoẻ của cảnh sát viên và giúp họ phục hồi sau mọi chấn thương cơ xương khi thực hiện nhiệm vụ. Đây là một phần của các biện pháp mới để giảm số lần nghỉ ốm trung bình của cảnh sát viên CNC, mà gần đây đã ở trên mức phấn đấu.

Năm ngoái, CNC đã thua trong đấu tranh pháp lý, nghĩa là các cảnh sát viên không được nghỉ hưu trước 65 tuổi, rồi cuối cùng là trước 68 tuổi. Đó là vì CNC không phải là lực lượng cảnh sát theo nghĩa thông thường, nó không chủ yếu tham gia vào điều tra tội phạm hoặc duy trì trật tự công cộng, và dưới sự giám sát của bộ trưởng ngoại giao chứ không phải Văn Phòng Chính Phủ. Như vậy, nó thuộc loại tổ chức dịch vụ công. Mặc dù vậy, Liên Đoàn Cảnh Sát Hạt Nhân Dân Sự đã lập luận rằng việc đòi hỏi các cảnh sát viên làm nhiệm vụ cần thể chất cao trong một thời gian rất dài là không hợp lý.

Nhưng phần lớn các cảnh sát viên đào tạo ở đây ngày nay trẻ hơn thế nhiều. Và họ nhiệt tình và ham tìm hiểu về các nhà máy điện hạt nhân mà họ bảo vệ.

"Nhiều người trong chúng tôi ở đây phải xử lý những thứ rất nhạy cảm," một người nói. Việc đào tạo liên tục được đánh giá cao, một người khác nói thêm.

Các cảnh sát viên CNC đào tạo ở đây tất cả đều nhấn mạnh rằng họ biết mức độ trách nhiệm họ đã cam kết. Và trong thế giới ngày nay, trong đó các tài sản hạt nhân đòi hỏi mức độ bảo vệ cực kỳ cao nên họ cần phải chú ý đến các mối đe dọa nghiêm trọng.

"Cho đến hết đời, bạn chỉ có một cơ hội," học viên này giải thích. "Bạn chỉ có một cơ hội nếu có chuyện gì xảy ra."

Bài tiếng Anh trên BBC Future

Tin liên quan