Tìm thấy dấu hiệu sự sống trong hệ Mặt trời?

Science Photo Library Bản quyền hình ảnh Science Photo Library

Chris McKay đã không còn thích thú với sao Hỏa. Hành tinh bao phủ bởi màu đỏ, bụi bặm và đang bị ăn mòn đã mất đi sự lôi cuốn trước đây.

"Tôi từng bị ám ảnh bởi sự sống trên sao Hỏa trong nhiều năm," nhà khoa học nghiên cứu hành tinh của Nasa, người đã dành nhiều năm tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa, thú nhận.

"Nó cuốn hút tôi ở mức cao nhất," ông nói. Nhưng giờ đây, "tôi đang từ bỏ tình yêu đầu của mình và đi theo một tình yêu khác, điều đã cho tôi thứ mình muốn thấy."

Chiếc phi cơ bay nửa vòng Trái đất trong 30 phút

Phi cơ lớn nhất thế giới có sứ mệnh mới?

Pháo đài bay B-52 và sứ mệnh tìm đường lên Mặt Trăng

Mối quan tâm mới của McKay là Enceladus - mặt trăng được bao phủ bởi lớp băng bên ngoài của sao Thổ. Là một trong các đối tượng nghiên cứu của tàu thăm dò Cassini thuộc dự án chung của Nasa và Cơ quan không gian vũ trụ châu Âu (Esa), mặt trăng này đang sinh ra những đám hơi nước từ cực Nam của nó - có vẻ như từ một đại dương nằm sâu dưới bề mặt hàng km.

Cassini đã phát hiện ra lượng nước này chứa tất cả các thành phần cho sự sống như carbon, nitrogen và nguồn năng lượng có sẵn dưới dạng hydrogen.

"Tôi nghĩ đây chính là thứ mình cần tìm," McKay nói. "Từ góc độ sinh học vũ trụ, đây là câu chuyện vô cùng thú vị."

Bản quyền hình ảnh NASA
Image caption Mặt trăng Europa của sao Mộc cũng được cho là nơi nhiều khả năng có sự sống trong hệ Mặt trời

Nhưng Cassini chỉ còn vài tuần trước khi mặt trăng này chết đi trong bầu khí quyển của sao Thổ.

"Chúng tôi phải bay xuyên qua đám hơi nước và tìm kiếm sự sống," ông nói. "Chúng tôi vừa lên dự án để làm điều đó, chúng tôi sẽ bay chậm và thấp qua các đám hơi nước, thu thập một số lượng lớn các mẫu thử nghiệm và tìm kiếm bằng chứng của sự sống."

Dự án đó hiện đang phải cạnh tranh với năm sứ mệnh khác đối với sao chổi, các hành tinh và tiểu hành tinh để nhận tài trợ từ Nasa.

"Hiện tại chúng tôi có cơ hội để cạnh tranh," McKay nói. "Tôi nghĩ chúng tôi có một câu chuyện rất thuyết phục: Chúng tôi sẽ đi tìm sự sống. Tôi tin rằng chúng tôi sẽ chiến thắng vì nó thực sự là một mục tiêu hấp dẫn."

Lực lượng nào bảo vệ nhà máy điện hạt nhân của Anh?

Khi bị sét đánh cảm giác thế nào?

Nguồn nước ngọt thế giới đang cạn dần?

Enceladus, tuy nhiên, chỉ là một trong số rất nhiều hành tinh được băng bao phủ trong hệ mặt trời có nước lỏng. Sự sống ở đó có thể là cực nhỏ. Các ứng viên khác gồm ba mặt trăng của sao Mộc: Europa, Callisto và Ganymede. Ngay cả mặt trăng xa xôi của sao Hải Vương, Triton, cũng có thể có sự sống.

Europa có lẽ là mục tiêu khám phá được biết đến nhiều nhất.

Từ những năm 1960, các nhà thiên văn học đã đưa ra giả thuyết rằng đó có thể là nơi trú ngụ của sự sống. Tác giả của cuốn sách 2001, Arthur C Clarke, thậm chí còn tưởng tượng một hành tinh rộng lớn phía dưới lớp băng.

Quan sát từ vệ tinh Galileo của Nasa vào cuối những năm 1990 đã chứng minh rằng Europa có một đại dương nằm 15-20km dưới lớp bề mặt bị nứt bao phủ bởi một lớp băng. Ngoài ra có thể còn có những vùng hồ nước bị kẹt dưới lớp băng cách bề mặt vài km.

Trong khi chúng ta có thể phải đợi hàng thập kỷ với Enceladus, Europa sẽ sớm được nghiên cứu chi tiết.

Esa đang cho xây dựng một tàu vũ trụ tên là Juice. Được dự kiến sẽ phóng đi vào năm 2022, con tàu sẽ chuyển động quanh quỹ đạo của sao Mộc và nghiên cứu chi tiết Europa, Ganymede và Callisto.

Bản quyền hình ảnh NASA
Image caption Nước lỏng rất có thể sẽ được robot thu thập bằng cách khoan sâu xuống các lớp băng trên bề mặt

Nasa cũng đang lên kế hoạch cho sứ mệnh vào giữa những năm 2020 của mình, với tên gọi Europa Clipper. Vệ tinh thăm dò không gian tự động này được thiết kế để bay qua Europa chừng 40 lần và nghiên cứu chi tiết bề mặt của nó.

Trong khi đó, tại phòng thí nghiệm động cơ phản lực (JPL) ở Pasadena, California, các kỹ sư cũng đang tiến hành các bước tiếp theo: Thiết kế các robot hạ cánh và hệ thống thu thập mẫu thí nghiệm từ các mặt trăng bị bao phủ trong băng này.

Hội chứng thức dậy không biết mình đang ở đâu

Con người có con mắt thứ ba?

Chất độc chết người trong thức ăn hàng ngày

"Mặt trăng băng là đối tượng nghiên cứu mang lại rất nhiều thách thức," kỹ sư robot Hari Nayar nói. "Chúng lạnh giá, xa xôi và gồ ghề. Chỉ nguyên việc vượt qua tầng băng dày vài km để tới được nơi có chất lỏng cũng đã là một thách thức vô cùng khó khăn."

Nayar đang lên kế hoạch cho một loạt các sứ mệnh của các robot có thể khoan băng và thu thập mẫu. "Chúng tôi hiện chưa hoàn toàn giải quyết được vấn đề," ông nói, "nhưng có rất nhiều người giỏi ở JPL."

Nhóm của ông đã phát triển nhiều ý tưởng, gồm cả robot điều khiển từ xa và hệ thống neo đậu để giữ các thiết bị cố định trong băng. Các công nghệ lấy mẫu thử nghiệm từ dưới lòng đất bao gồm một robot được làm nóng bằng hạt nhân có khả năng làm tan băng. Một thiết kế khác sử dụng mũi khoan để cắt băng rồi lấy mẫu phân tích thông qua một cái ống.

Bản quyền hình ảnh NASA
Image caption Tàu Cassini rất có thể sẽ chứng minh được những thông tin về các đám hơi nước của Enceladus

Hiện tại, các thiết bị này mới đang ở bước "triển khai ý tưởng", và có lẽ chính xác nhất là gọi chúng đang trong tình trạng tạm thời. "Chúng tôi đã làm một số mẫu ở phòng thí nghiệm nhưng để hoàn thành sứ mệnh thì phải ít nhất 15-20 năm nữa," Nayar nói. "Hiện tại, tôi không nghĩ chúng tôi có giải pháp chắc chắn, nhưng điều cho chúng tôi thời gian để phát triển sứ mệnh của mình."

Việc tìm ra bất cứ sự sống nào, dù nhỏ đến đâu, trên những nơi từng được coi là các mặt trăng chết, sẽ là một trong những khám phá quan trọng nhất. Nó sẽ dẫn đến kết luận rằng sự sống có vẻ như là giống nhau ở khắp vũ trụ.

Tuy nhiên, có một vấn đề lớn khi tìm kiếm sự sống ở vũ trụ: Những người tìm kiếm thực sự rất muốn tìm thấy nó.

"Việc bạn muốn tìm ra câu trả lời trong cuộc tìm kiếm sự sống này là hoàn toàn tự nhiên," McKay nói. "Tôi từng đọc một số nghiên cứu được công bố với những kết luận rất táo bạo về cuộc sống trên sao Hỏa. Thế nhưng chúng là những diễn giải dựa trên dữ liệu rất hạn hẹp."

Để có được câu trả lời đòi hỏi việc thu thập nhiều mẫu thí nghiệm và một môi trường vô trùng trên tàu vũ trụ để đảm bảo các mẫu lấy được là từ các mặt trăng băng chứ không phải từ Trái Đất.

"Các kết luận gây choáng ngợp đòi hỏi những bằng chứng gây choáng ngợp," McKay nói. "Với tôi, không có kết luận nào tuyệt vời hơn rằng chúng ta đã tìm thấy sự sống ở một hành tinh khác."

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.

Tin liên quan