Kim Cương - Phần 2: Kịch nói Nam bộ và những khó khăn

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Cuộc đời Kỳ nữ Kim Cương (phần 2): Xây dựng nền kịch nói Nam Bộ và những khó khăn trong quá trình đó

Tiếp theo phần một cuộc trò chuyện với nghệ sĩ Kim Cương, BBC Tiếng Việt hỏi về điều đã khiến bà đến với kịch nói, một loại hình nghệ thuật còn mới mẻ ở Nam bộ lúc bây giờ, trong khi bà vốn được mệnh danh là Kỳ nữ trong làng cải lương.

Nghệ sĩ Kim Cương cho biết cải lương tuy có cái hay riêng của nó, nhờ vào âm nhạc, phong cảnh, ánh sáng, tính trữ tình, giúp đưa nghệ thuật tới người xem dễ dàng, nhưng theo bà nó không đến trực tiếp tới khán giả được như kịch nói mà với loại hình nghệ thuật này bà có thể đặt thẳng các vấn đề xã hội.

"Tận thâm tâm, tôi có một mong muốn, đó là muốn thấy sân khấu miền Nam chưa có kịch. Ở miền Bắc có bác Thế Lữ, Phùng Khắc Khoan, kịch ở miền Bắc nhiều lắm rồi mà miền Nam thì chưa có."

Đặc tính 'kịch Kim Cương'

Image caption Nghệ sĩ Kim Cương mong gây dựng được một sân khấu kịch nói miền Nam với phong cách giản dị, đi vào lòng người

Với đặc thù của người dân miền Nam, theo tinh thần di dân, tìm đất mới, mà như vậy thì cần đoàn kết, thương yêu nhau, cần hiểu và gần gũi nhau, bà nói, mà như vậy muốn hiểu nhau thì càng giản dị chừng nào càng tốt chừng nấy.

"Tôi rất ngưỡng mộ cụ Hồ Biểu Chánh, nhà văn Nguyễn Đình Chiểu, những người đi vào văn học Việt Nam bằng phong cách của miền Nam, rất giản dị, không cầu kỳ nhưng thấm vào lòng người.

"Và tôi mong dựng được một sân khấu kịch miền Nam. Hạnh phúc của tôi là qua bao nhiêu khó khăn suốt mấy chục năm, giờ này ở Sài Gòn đã có một loại kịch của miền Nam mà mấy anh thường thương tôi mà gọi là Kịch Kim Cương, nhưng kỳ thiệt đó là tinh thần của kịch miền Nam, tinh thần của những người dân Nam bộ", bà nói.

Khi được hỏi về sắc thái riêng trong kịch Kim Cương, bà giải thích: Trong nghệ thuật có hai thể loại kịch, loại kịch bác học là những vở kịch kinh điển, người diễn và người xem phải tỉnh táo để nhận xét câu chữ rồi qua suy nghĩ mới đi vào trái tim; nhưng kịch Kim Cương muốn đi vào tim trước, làm khán giả xúc động, thấy đồng cảm rồi từ đó mới đi lên óc để suy nghĩ nên sống sao cho đẹp với cuộc đời.

Nghệ sĩ Kim Cương cũng nhớ lại kỷ niệm với một khán giả cải lương lớn tuổi người đã từng ngạc nhiên hỏi bà: "Ra sân khấu mà không ca hát, chỉ nói không thì tao xem cái gì!", bà kể, và nó cho thấy kịch nói còn rất xa lạ ở miền Nam thời bấy giờ.

Khó khăn xây dựng nền kịch nói miền Nam

Image caption Kịch nói là một mảnh đất hoàn toàn mới mẻ tại Nam bộ vào những năm 1950 và có rất nhiều khó khăn khi xây dựng một nền kịch nói Nam bộ

"Đây là một mảnh đất còn mới mẻ, mà bà gọi là 'phá rừng mà đi'".

Khó khăn đầu tiên là tìm diễn viên vì khi đó ở miền Nam chưa có trường sân khấu, do vậy bà phải tìm bạn diễn, những người có chung tâm huyết muốn đóng góp một cái gì cụ thể cho sân khấu.

Kế tiếp là không có kịch bản vì vào những năm 1950, cải lương đang rất thịnh hành, phần lớn các tác giả viết hay và nổi tiếng đều tập trung viết cho cải lương, vừa có nơi diễn vừa có thu nhập, trong khi kịch nói lâu lâu mới có một lần.

"Năn nỉ hoài không có ai viết, thôi tôi phải đành nhảy ra tôi viết để mình diễn. Mà lúc đó tôi không tin là mình viết được nên không dám lấy tên Kim Cương mà lấy tên một cậu con trai là Hoàng Dũng để nếu người ta có chê thì chê Hoàng Dũng chứ không chê Kim Cương," nữ nghệ sĩ kể.

Ngoài ra còn có khó khăn về rạp diễn vì rạp lớn phần lớn đều dành cho cải lương. Ban đầu đoàn của bà phải nói khó mới thuê được rạp chiếu phim một hai tuần để diễn kịch và để làm được việc đó bà phải bán đồ nữ trang của mình, của má và đồ đạc của gia đình để trả trước tiền rạp mới thuê được.

"Cái buổi đầu tiên thành công của kịch nói, tôi còn nhớ đó là vở Tôi làm mẹ, tôi mừng lắm," bà nói. "Mừng là mình đã tìm được một con đường, dù chỉ mới manh nha, nhưng ít nhất cũng nhìn thấy ánh sáng ở cuối đường hầm để vững bước đi trên con đường kịch nói."

Tình mẹ con trong kịch Kim Cương

Image caption Với nghệ sĩ Kim Cương, mẹ bà không chỉ là người mẹ mà còn là người thầy, bạn diễn và người tri kỷ.

Một chủ đề được nói tới rất nhiều trong các vở kịch Kim Cương là về tình mẹ con vì bà cho rằng "không có tình nào thiêng liêng bằng tình mẹ, một thứ tình cảm cho đi cả cuộc đời mà không bao giờ đòi hỏi cái gì".

Bà cũng cho biết mẹ con bà là một cặp mẹ con rất đặc biệt: "Má tôi đối với tôi không chỉ là một người mẹ mà còn là một người thầy, một người bạn diễn, một người tri kỷ, người chia sẻ những vui - buồn và thành công - thất bại của sân khấu".

Việc viết về tình mẹ con cũng một phần vì bà muốn làm cho mẹ vui do mẹ bà không được may mắn trên con đường nghệ thuật như bà mặc dù có tài, và khi mẹ bà có điều kiện thể hiện khả năng của mình trên sàn diễn thì lúc đó đã có tuổi rồi.

"Là một nghệ sĩ tôi hiểu rất rõ rằng cái vui của người nghệ sĩ không có gì bằng được diễn trên sân khấu, không phải vì tiếng vỗ tay, vì tiền cao mà là tâm hồn mình được hòa nhập với tâm hồn khán giả, được sống với các vai tuồng khác của cuộc đời," bà tâm sự.

Mời quý vị đón xem phần III cuộc phỏng vấn với nghệ sĩ Kim Cương trên trang BBCVietnamese.com

Chủ đề liên quan

Tin liên quan