Vấn đề nhạy cảm

Cửa hàng bán các đồ trang trí chính trị tại Hà Nội
Image caption Người dân có thể thoải mái mua các đồ trang trí chính trị ủng hộ Đảng Cộng sản nhưng phải hạn chế bàn thảo

Bầu không khí chính trị ở Việt Nam những ngày này khá nóng bỏng.

Bộ Ngoại giao luôn đưa ra các tuyên bố đôi lúc mạnh mẽ.

Khi thì đòi Trung Quốc thả ''vô điều kiện'' 12 ngư dân Việt Nam đang bị cầm giữ, lúc phản đối gay gắt Hoa Kỳ và Châu Âu đòi trả tự do cho những người bị chế độ tố cáo tuyên truyền chống nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Còn tại một hội nghị mới đây của Ban Chấp hành Trung ương ở Hà Nội, 150 nhân vật quyền uy nhất tại Việt Nam bàn về một số vấn đề chuẩn bị cho đại hội đảng vào tháng Giêng năm 2011.

Thế nhưng sự quan tâm của giới trẻ, động lực của sự phát triển hôm nay và tương lai của Việt Nam sau này, tới chính trị lại có vẻ không có gì đáng kể.

Có những người thực sự không quan tâm như một bạn trẻ đang làm tại một quỹ đầu tư ở Hà Nội.

Bạn từng là một sinh viên xuất sắc và cũng đã từng tham gia sôi nổi các hoạt động sinh viên khi còn ở trường.

Nhưng nay bạn chỉ chú tâm vào công việc và dĩ nhiên không muốn bình luận gì về chính trị vì ''mình chẳng biết gì đâu.''

Gọi một nhà hoạt động sinh viên khác, tôi gặp chồng bạn năm nay 32 tuổi.

Bạn bảo: ''Bây giờ vợ mình quan tâm tới gia đình, con cái thôi. Vợ mình theo Đảng Cộng sản nên lúc nào nhất quán cũng phải theo Đảng." ''Cả hai vợ chồng đều cống hiến cho cơ quan nhà nước cả.''

Tôi hỏi anh chồng trẻ xem bạn bè anh có ai quan tâm tới chính trị để BBC có thể hỏi chuyện không, anh nói: ''Bạn bè mình đều làm trong cơ quan nhà nước nên cũng không quan tâm lắm tới vấn đề ngoài nước như thế đâu."

Gọi Hà Nội không được, tôi quay sang Sài Gòn.

Nhạy cảm

Hỏi một vòng cuối cùng cũng ra được số điện thoại của mấy bạn sinh viên có thể coi là xuất sắc.

Phản ứng đầu tiên khi nghe hỏi về vụ cựu du học sinh Nguyễn Tiến Trung bị bắt là ''ai cho anh số điện thoại của em dzậy?''

''Cái này em không có nghe,'' một nữ sinh, dĩ nhiên là không muốn nêu tên, nói. ''Sinh viên tụi em bên này ít quan tâm tới những vấn đề chính trị nhạy cảm như vậy." ''Tụi em quan tâm đến những cái liên quan trực tiếp đến bọn em, những cái ảnh hưởng tới Việt Nam và cuộc sống của tụi em sau này. Đó là những quan tâm hàng đầu." ''Còn những cái mối bận tâm về chính trị hay là gì đấy thì thường là nó ít. Cái luồng thông tin đấy bọn em không được tiếp xúc nhiều." ''Với lại có một số cái tụi em thật ra là không thể nói quá nhiều với nhau tại vì nó rất nhạy cảm.''

Nói chuyện một lúc, bạn có vẻ bớt nhạy cảm với vấn đề nhạy cảm và nói: ''Ở trường em luật bất thành văn là chúng em không được bàn tới những vấn đề chính trị.''

Một nam sinh viên khác thì nói: ''Bọn em cũng có quan tâm nhưng nó là vấn đề rất nhạy cảm, nếu mà không khéo rất dễ gây ra hiểu lầm."

''Bởi vậy bọn em có thì biết vậy thôi chứ cũng chẳng nói ra một ý kiến rõ ràng nào hết."

''Xấu xấu thế nào''

Tôi hiểu trong chỗ riêng tư các bạn trẻ có lẽ không e ngại khi bày tỏ ý kiến của mình.

Đã qua rồi thời chặt gà phải bật nhạc cho át tiếng và nghe đài nước ngoài có thể gặp rắc rối to.

Nhiều bạn trẻ ngày nay chẳng ngại ngần khi phát biểu ý kiến về bất kỳ vấn đề gì.

Tôi nhớ có lần tình cờ gặp một bạn sinh viên mới ra trường ở một quán ăn ở Bangkok.

Khi nghe giới thiệu tôi ở đài BBC, bạn nói ngay một câu không biết phần đùa hay phần nghiêm túc nhiều hơn: ''À, cái đài chuyên nói xấu Việt Nam đấy chứ gì.''

Bạn nói mà cũng chẳng sợ tôi phật ý. Tôi thì ngạc nhiên nhưng cũng không hề bực mình.

Sau này nói chuyện thêm bạn vẫn kiên quyết bảo vệ ý kiến BBC viết về Việt Nam ''cứ xấu xấu thế nào ấy''.

Chỉ có điều bạn không hiểu BBC không có khái niệm tin xấu, tin tốt hay tin nhạy cảm.

Một nhà báo BBC nói nghề của chúng tôi là nghề thích nhất. Anh bảo ''có nghề nào mà được trả tiền để nói thật đâu.''

Mà không chỉ có bạn cựu sinh viên kia mới nghĩ BBC ''xấu''.

Kể từ khi vào làm BBC tôi đã nhiều lần gặp gỡ các cán bộ công an văn hóa. Họ đều tỏ ra khá lịch sự ngoại trừ một vài lời có tính chỉ đạo và dọa dẫm.

Có lần tôi bảo các anh một năm chính phủ Anh bỏ ra gần một triệu đô la để cung cấp thông tin cho người Việt Nam, nếu họ không chi khoản tiền này nữa thì nhiều người sẽ không được cung cấp thông tin miễn phí.

Một anh bảo: ''Ban chú mày đóng cửa, bọn anh càng mừng.''

Các anh cũng muốn tôi có sự ''nhạy cảm'' chính trị như các bạn sinh viên dù tôi ra trường đã 15 năm, đã làm gần 10 năm ở nơi mà sự tôn trọng sự thật, khách quan và công bằng không phải là những nguyên tắc có thể chọn lựa.

Bấm vào đây để xem ý kiến độc giả.

Tin liên quan