Cập nhật: 13:48 GMT - thứ tư, 25 tháng 11, 2009

Việt Nam và các tập đoàn quốc tế

Trong lúc kinh tế toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn ra khỏi giai đoạn suy thoái, vai trò của các đại công ty quốc tế ở những nước đang phát triển như ở Việt Nam đang được bàn tới, với cả hai mặt tích cực và tiêu cực.

Tại một hội thảo ở London 25/11/2009 do cơ quan nghiên cứu Chatham House tổ chức và được tập đoàn Univeler tài trợ, người ta đã bàn đến ví dụ của công ty này tại Việt Nam cùng các vấn đề liên quan ở cả châu Phi và Mỹ Latinh.

Chủ tịch Univeler Việt Nam, ông Marijin van Tiggelen ca ngợi thành tích của chính họ trong việc đầu tư hơn 140 triệu đôla ở Việt Nam, tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho hơn 9000 người.

Bên cạnh ví dụ được khen ngợi của Univeler, người chủ tọa hội thảo, Tiến sĩ Martin Cooke đề nghị bàn luận cả về hai mặt tích cực và tiêu cực của việc các công ty đa quốc gia hoạt động ở những nước đang phát triển.

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Nghe/xem bằng Real Player hoặc Windows Media Player

Ngoài phần tích cực như việc tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, nâng cấp tay nghề và tiêu chuẩn lao động và kỹ thuật, có những cáo buộc như các công ty đa quốc gia loại trừ các nhà sản xuất địa phương, sử dụng đất sai trái, dùng đồng vốn lớn để tác động tư lợi vào chính sách.

Chưa kể có những tập đoàn bị cáo buộc dùng lao động trẻ em, hay vi phạm tiêu chuẩn môi sinh.

Ông Phạm Hoàng Hải nói cần nhìn nhận cả hai mặt của việc đầu tư đến từ các tập đoàn đa quốc gia

Giới làm chính sách Việt Nam có vẻ như đã ý thức được hai mặt của vấn đề mà chính quyền thường cho vào mục 'đầu tư nước ngoài'.

Ông Phạm Hoàng Hải, từ Phòng Thương mại Việt Nam, một trong các diễn giả tại London nói với BBC Tiếng Việt:

"Khi họ vào m̀ột quốc gia nào đó thì có thể họ vận động hậu trường lobby để tạo ra môi trường chính sách thuận lợi cho công ty tập đoàn đó hoạt động. Có nơi các tập đoàn vào đã làm cho các công ty nhỏ, các sinh kế bị triệt tiêu vì không cạnh tranh nổi với các tập đoàn đa quốc gia, nhưng cũng có những nơi họ tạo ra sinh kế mới, sản phẩm mới cho quốc gia đó. Nên cần phải nhìn nhận cả hai mặt".

Trước câu hỏi có hay không sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường giữa các công ty Âu Mỹ và châu Á, qua ví dụ tập đoàn Vedan của Đài Loan bị phạt vì thải chất độc ra sông Thị Vải ở Việt Nam, ông Hải cho hay:

"Vedan chỉ là một trường hợp của Vedan. Cũng có những công ty châu Á như Yamaha, Honda, có nhiều sáng kiến, có biện pháp xử lý môi trường rất tốt, đối xử công nhân tốt. Vì thế không thể phân biệt châu Á hay nơi khác".

Cần gắn liền tiêu chí, sự khuyến khích lợi nhuận của đại công ty với tiêu chí phát triển của một đất nước.

Rene Kim, công ty tư vấn Triple Value

Tác động tới đâu?

Với chủ đề của buổi gặp là "The Impact of Multinationals on Development", ông Edward Millard, đại diện cho Rainforest Alliances, một tổ chức phi chính phủ tập trung nêu ra tác động của hoạt động kinh doanh mà những đại công ty gây ra đối với môi trường nông thôn, việc sử dụng đất ở châu Phi.

Một diễn giả khác, bà Christine Shields, phụ trách đánh giá rủi ro của tập đoàn Standard Chartered thì nêu ví dụ ở Mexico, khi lợi ích của một số đầu tư từ đại công ty dầu đã không đến được với công chúng.

Ví dụ của Việt Nam được nêu ra trong bối cảnh đây là quốc gia nhận đầu tư muộn hơn so với các nước đang phát triển ở những châu lục khác.

Ngoài báo chí thì và các tổ chức nhân quyền, phi chính phủ ở Phương Tây luôn khắt khe nhìn nhận hoạt động của các đại công ty, nhất là vì có dư luận đổ lỗi cho họ gây ra khủng hoảng kinh tế 18 tháng qua trên thế giới vì tham lam.

Ông Phạm Hoàng Hải thì cho hay các công ty vào với mục tiêu làm ăn không dài hạn thường hay không chú ý đến lợi ích cho các cộng đồng dân cư.

Điều này có vẻ như áp dụng được với cả các nước châu Âu, nơi luật pháp chặt chẽ hơn trong việc bảo vệ người tiêu dùng và lực lượng lao động.

Chẳng hạn bà Christine Shields nêu ví dụ của Scotland, Anh Quốc bị thiệt hại sau khi một số tập đoàn đa quốc chỉ hưởng hết thời gian ưu đãi thuế đầu tư rồi rút lui, bỏ mặc các cộng đồng địa phương.

Nhưng ông Rene Kim, một chuyên gia nghiên cứu từ công ty tư vấn Triple Value tại Hà Lan không đồng ý với việc nhìn tiêu cực chung chung về vai trò của các tập đoàn đa quốc gia.

Ông Rene Kim cho rằng không nên nhìn tiêu cực quá về các công ty đa quốc gia

Lấy ví dụ của châu Phi, ông nói với BBC rằng sự có mặt của các tập đoàn này là cần thiết:

"Tôi không biết bất cứ một ví dụ về nước nào quan giai đoạn phát triển mà lại không có khu vực tư nhân năng động, khởi sắc. Vì thế, khi nói về việc cân bằng trong phát triển thì đồng ý là có cả hai mặt, một bên là những điều tốt, bên kia là những điều tiêu cực. Nhưng không phải ở giữa là cuộc chơi 'Được ăn cả, ngã về không' mà tổng quan lại thì mặt tích cực vẫn lớn hơn,"

"Tất nhiên là có thể làm rất nhiều để tăng phần tích cực lên. Như các nghiên cứu cho thấy, cách làm đó là gắn liền tiêu chí, sự khuyến khích lợi nhuận của đại công ty với tiêu chí phát triển của một đất nước."

Riêng với Việt Nam, một điều khác không thấy ai nêu ra tại cuộc gặp là có hay không liên hệ giữa các đại công ty quốc tế hoạt động ở trong nước và giới chính trị.

Chủ tịch Univeler Việt Nam, ông Marijin van Tiggelen thì trả lời một câu hỏi từ cử tọa về chuyện tham nhũng tại Việt Nam rằng ông hoàn toàn cam kết chống tham nhũng.

Ông không đồng ý để BBC phỏng vấn về bất cứ chủ đề gì.

Còn ông Phạm Hoàng Hải tỏ ra tin tưởng rằng không có chuyện vì tác động của các tập đoàn đa quốc gia mà Việt Nam 'loãng đi' chất xã hội chủ nghĩa của thể chế và nói:

"Nhà nước cũng phải luôn giữ môt quyền kiểm soát nhất định của mình. Ta phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội nên không thể nói là làm loãng 'chủ nghĩa xã hội' được."

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.