Chân dung tân đại sứ Mỹ

Ông David Shear khi phát biểu về Đài Loan và Trung Quốc tại trung tâm Carnegie Endowment ở Hoa Kỳ hồi tháng 7/2010
Image caption Tân Đại sứ David Shear có quan tâm nhiều đến quan hệ Đài Loan và Trung Quốc

Vào tháng 1/2011 này, tân đại sứ Hoa Kỳ mới được bổ nhiệm, ông David Shear, dự kiến sẽ đến Việt Nam thay ông Michael Michalak, người hoàn thành nhiệm kỳ hơn ba năm của mình.

Như tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Shear sẽ “tiếp tục các bước đi của người tiền nhiệm và nhấn mạnh đến giáo dục như một ưu tiên cho chính sách của Hoa Kỳ ở Việt Nam”.

Là người thông thạo của tiếng Trung và tiếng Nhật, ông Shear có kinh nghiệm làm việc lâu năm tại châu Á, và từng phụ trách các hồ sơ Đông Bắc Á của Bộ Ngoại giao Mỹ (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mông Cổ).

Ông cũng không xa lạ với tình hình Đông Nam Á ở cương vị phó đại sứ tại Malaysia trước đó.

Cho tới khi được Tổng thống Obama bổ nhiệm hôm 9/12 vừa qua, chức vụ gần nhất từ 2009 mà ông Shear nắm giữ là vị trí Trợ lý Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách Đông Á và Thái Bình Dương.

Học thuật và quân sự

Ở cương vị này, ông đã đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối quan hệ của Hoa Kỳ với Trung Quốc và Đài Loan liên quan đến vụ Mỹ đồng ý bán 6,4 tỷ đô la vũ khí cho đảo quốc.

Trong một phát biểu hồi tháng 3/2010 trước một ủy ban về quan hệ Mỹ – Trung (U.S.-China Economic and Security Review Commission), ông Shear đã trình bày về Đài Loan.

Theo ông, dù Hoa Kỳ không đóng vai trò trung gian môi giới xuyên eo biển, nước Mỹ có “quyền lợi mạnh mẽ về an ninh để tạo môi trường đảm bảo cho một giải pháp hòa bình, không mang tính cưỡng bức nhau trong quan hệ hai bên”.

Trong phát biểu hồi tháng 7 tại Carnegie Endowment, ông khẳng định Hoa Kỳ không ủng hộ Đài Loan độc lập nhưng khuyến khích quan hệ xuyên eo biển về thương mại, giảm căng thẳng và ủng hộ cho Đài Loan có một môi trường phát triển thịnh vượng và dân chủ.

Trước đó, trong một lần điều trần hồi tháng 2, ông Shear nói rằng liên quan đến phản ứng của Trung Quốc, chính ph́ủ Hoa Kỳ “giữ liên hệ gần gũi với các công ty bán vũ khí cho Đài Loan”.

Theo AP khi đó, ông Shear cho rằng “Sự tự tin càng cao của Trung Quốc khiến Bắc Kinh tăng cường thái độ xác lập quyền lợi trong khu vực”.

Ông nói rằng Hoa Kỳ đang làm đủ để Trung Quốc hiểu rằng nước Mỹ “cũng có các quyền lợi mạnh mẽ của mình ở châu Á”.

AP chạy tựa cho bài viết về ông Shear rằng "Hoa Kỳ để mắt vào mối đe dọa Trung Quốc".

Hiện chưa có nhiều các đánh giá của ông Shear về Việt Nam hay về cộng đồng Việt ở Hoa Kỳ.

Image caption Ông Michalak sẽ rời Việt Nam sau ba năm rưỡi làm đại sứ

Người sắp ra đi, Đại sứ Michael Michalak đã có nhiều lần tiếp xúc với khối Việt kiều tại Hoa Kỳ cũng như khá sẵn sàng trả lời phỏng vấn các đài báo tiếng Việt ở nước ngoài.

Tuy thế, nhận định về sự bổ nhiệm ông Shear, ông Hoàng Duy Hùng, một nhà hoạt động trong phong trào Việt kiều ở Houston, Texas cho rằng:

"Chọn một đại sứ chuyên nghiệp về châu Á sành sỏi tiếng Trung Quốc và Nhật Bản sang Hà Nội là đã cho thấy Hoa Kỳ muốn nâng quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam lên thêm một bước cao hơn và có tính chiến lược hơn."

Theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, chủ đề hàng đầu của ông Shear, đại sứ thứ năm của Hoa Kỳ kể từ khi Washington lập quan hệ ngoại giao với Hà Nội, khi đến Việt Nam sẽ là giáo dục.

Đây cũng là mặt mạnh của nhà ngoại giao vốn tốt nghiệp Earltham College và có bằng M.A. từ trường Johns Hopkins về quan hệ quốc tế, và cũng từng làm nghiên cứu (Rusk Fellow) ở viện chuyên về ngoại giao tại Đại học Georgetown.

Ngoài ra, ông Shear cũng theo học tại trường Đại học Waseda, Nhật Bản, Đại học Quốc gia Đài Loan ở Đài Bắc và cả Đại học Nam Kinh, Trung Quốc.

Tuy vậy, các lĩnh vực hoạt động của ông, gồm cả nghiên cứu và sở thích cũng thiên về quân sự.

Từng được giải thưởng về đóng góp cho quan hệ quân sự Mỹ – Nhật, bản thân ông David Shear mang đai đệ nhất đẳng trong môn kiếm đạo của Nhật.